Πόρτο Γερμενό: Πέντε μεγάλες αλήθειες για τον πύρινο όλεθρο

Η άστοχη επίκληση – σε αυτή την περίπτωση – της «κλιματικής κρίσης», η αδυναμία της Πυροσβεστικής στις ταυτόχρονες πυρκαγιές, οι αβάσιμες αναφορές για «πρωτοφανή φαινόμενα» κι η εγκατάλειψη μιας τεράστιας δασικής ζώνης ανήκουν στις πέντε μεγάλες αλήθειες για την πύρινη καταστροφή στο Πόρτο Γερμενό, όπως καταγράφονται από στελέχη της Πυροσβεστικής αλλά κι επιστήμονες – αναλυτές των δασικών πυρκαγιών.

1. Η τεράστια καταστροφική πυρκαγιά στο Πόρτο Γερμενό δεν έχει καμία σχέση – παρά τους αντίθετους ισχυρισμούς πολιτικών κι υπηρεσιακών παραγόντων – με την «κλιματική κρίση». Οι ιδιαίτερα ισχυροί άνεμοι των τελευταίων ημερών (μελτέμια) καμία σχέση δεν έχουν με τις αναφερόμενες ευρύτερες κλιματικές αλλαγές. Εξάλλου το φετινό καλοκαίρι, όπως κι όλες τις προηγούμενες μέρες, δεν έχει υπάρξει κανένας ισχυρός καύσωνας, ώστε να αποδίδεται στην ξηρότητα της βλάστησης η πυρκαγιά – μαμούθ που έχει κατακάψει περίπου 100.000 στρέμματα πευκοδάσους.

Η καταστροφή αποδίδεται – όπως κι αυτές του 2021 σε γειτονικές δασικές ζώνες στα Γεράνεια Ορη (Σχίνο, Αλεποχώρι), τα Βίλια, την Οινόη κ.λπ. – στο γεγονός ότι τα εν λόγω δάση ήταν για πολλά χρόνια εγκαταλελειμμένα, χωρίς κανένα σύστημα δασοπροστασίας, παρά το ότι ήταν χαρακτηρισμένα ως περιοχές Natura. Δεν υπήρχε πλέον η συλλογή ρητίνης, δεν υπήρχαν αντιπυρικές ζώνες, κανένας καθαρισμός και ελάχιστοι δασικοί δρόμοι. Η βλάστηση ήταν οργιώδης, τα πεύκα είχαν τεράστιο ύψος (η τελευταία πυρκαγιά στην περιοχή είχε σημειωθεί προ τουλάχιστον 50 ετών) και δεν είχε υπάρξει καμία ανθρώπινη παρέμβαση για χρόνια σε μια τεράστια δασική ζώνη που θύμιζε δάσος… Αμαζονίου κοντά στην Αθήνα!

2. Κυβερνητικά στελέχη ανέφεραν – και προ των καταστροφικών πυρκαγιών – ότι είναι αντίξοες οι φετινές συνθήκες, γιατί τον χειμώνα σημειώθηκαν βροχές και χιονοπτώσεις κι υπήρξε ανάπτυξη της βλάστησης. Ομως ο ίδιος ισχυρισμός περί… αρνητικών δεδομένων διατυπώνεται και όταν «οι χειμώνες είναι άνυδροι κι η ξηρασία αυξάνεται κάνοντας εύφλεκτες τις δασικές εκτάσεις». Σύμφωνα με επιστήμονες και στελέχη της Πυροσβεστικής, σαφώς πιο επιβαρυντικός παράγοντας είναι όταν δεν υπάρχουν βροχοπτώσεις τη χειμερινή περίοδο και την άνοιξη, κάτι που μετατρέπει τα δάση σε πυριτιδαποθήκες· κάτι που ωστόσο δεν συνέβη φέτος.

3. Οι ταυτόχρονες μεγάλες πυρκαγιές που σημειώθηκαν, τις τελευταίες ημέρες, σε Κρήτη, Πάρο, Βοιωτία, Αττική, Κεφαλονιά λόγω των ισχυρών ανέμων δεν αποτελούν – όπως μνημονεύεται – μια «πρωτοφανή κατάσταση». Σχεδόν όλα τα καλοκαίρια υπάρχουν μία έως τρεις ημέρες που αυτές οι ριπές ανέμου δημιουργούν ταυτόχρονες μεγάλες καταστροφές. Για παράδειγμα, τον Αύγουστο του 2017 εκδηλώθηκαν δεκάδες μεγάλες πυρκαγιές σχεδόν ταυτόχρονα σε Εύβοια, Πάρνηθα, Μεσσηνία, Λακωνία, Ηλεία και άλλες περιοχές με δεκάδες ανθρώπινες απώλειες. Από τις 3 έως τις 10 Αυγούστου 2021 ξέσπασαν σχεδόν ταυτόχρονα μεγάλες πυρκαγιές σε Βόρεια Εύβοια, Αττική (Βαρυμπόμπη), Ηλεία, Λακωνία, Μεσσηνία και άλλες περιοχές. Είχε προηγηθεί ο μεγαλύτερος σε διάρκεια καύσωνας των τελευταίων δεκαετιών. Ομως επισημαίνεται ότι η φετινή καταστροφή σημειώθηκε χωρίς να προϋπάρχει μεγάλη ξηρασία όπως τότε.

4. Παρά την αυτοθυσία των πυροσβεστών και το γεγονός ότι έχουν υπάρξει προσπάθειες για την ενίσχυση του μηχανισμού δασοπυρόσβεσης (19.000 πυροσβέστες, 3.700 οχήματα, ομάδες δασοκομάντος, 85 εναέρια μέσα δασοπυρόσβεσης, 108 drones εποπτείας, ενίσχυση των υπηρεσιών εντοπισμού εμπρηστών κ.λπ.), καταγράφονται αρνητικοί παράγοντες. Οπως ο μεγάλος όρος ηλικίας των πυροσβεστών (47 χρόνια), η αδρανοποίηση πολλών εξ αυτών λόγω δεκάδων συνδικαλιστικών σωματείων, η παλαιότητα των 17 Canadair, πολλά από τα οποία καθηλώνονται λόγω διαρκών βλαβών. Ετσι, τις ημέρες της κρίσης και των ισχυρών ανέμων με ταυτόχρονες μεγάλες πυρκαγιές, η Πυροσβεστική επιδεικνύει σχεδόν την ίδια αδυναμία για τον αρχικό περιορισμό τους ή τη συγκράτησή τους. Οι φωτιές δεν σταματούν εγκαίρως, επεκτείνονται γρήγορα κι ύστερα λαμβάνουν ανεξέλεγκτες διαστάσεις. Χαρακτηριστική περίπτωση, η ασυνεννοησία των πυροσβεστών στον περιορισμό, τα πρώτα λεπτά, της φωτιάς το 2024 στον Βαρνάβα, που κατέκαψε στη συνέχεια τη Βορειοανατολική Αττική κι έφτασε στα Βριλήσσια.

5. Στελέχη της Πυροσβεστικής εντοπίζουν αρκετές ομοιότητες στην ταχύτητα εξέλιξης και την έκταση της πυρκαγιάς στον Αγιο Βασίλειο Βοιωτίας κι ακολούθως στο Πόρτο Γερμενό με την πολύνεκρη τραγωδία στο Μάτι το 2018. Κι αυτό, γιατί υπήρξε ταχύτατη επέκταση της φωτιάς από ορεινούς όγκους προς «απομονωμένους» παραλιακούς οικισμούς· με τη δυνατότητα φυγής προς το δάσος, εξαιρετικά περιορισμένη. Και στις δύο περιπτώσεις, το 2018 και φέτος, υπήρχαν θυελλώδεις άνεμοι, δεν είχαν προηγηθεί υψηλές θερμοκρασίες (το 2018 προ του ολέθρου στο Μάτι είχαν σημειωθεί ισχυρές βροχοπτώσεις) και τα πυροσβεστικά αεροσκάφη είχαν καθηλωθεί.

Η μεγάλη διαφορά ήταν ότι τώρα και με τη βοήθεια του συστήματος «112» υπάρχει πρόβλεψη για γρήγορη επέμβαση και εκκένωση των οικισμών, αντιθέτως με ό,τι συνέβη προ οκτώ ετών. Ομως υπηρεσιακοί παράγοντες θεωρούν «εξαιρετικά σημαντικό το ότι οι εν λόγω παραλιακές περιοχές έχουν βατές παραλιακές ζώνες για διαφυγή των κατοίκων προς τη θάλασσα, ενώ στο Μάτι υπήρχαν απόκρημνες ακτές, πολλές από τις οποίες ήταν αποκλεισμένες από αυθαίρετη δόμηση».