Κώστας Τσιάνος στα «ΝΕΑ»: «Επανερχόμαστε στο αρχετυπικό, για να γεννήσουμε το νέο»

Ο έρωτας, η τιμή, η μοίρα και η βία που γεννά η κοινωνική επιβολή είναι θεματικές που δεν γερνούν ποτέ. Γι’ αυτό κι ο «Ματωμένος Γάμος» του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα εξακολουθεί να συγκινεί και να προβληματίζει έναν αιώνα μετά τη συγγραφή του. Φέτος το καλοκαίρι, το Θεσσαλικό Θέατρο θα συναντηθεί ξανά με το εμβληματικό αυτό έργο, σε μια χρονιά με ιδιαίτερο βάρος, καθώς τα 50 χρόνια της ιστορίας του συμπίπτουν με τη συμπλήρωση 90 χρόνων από τον θάνατο του Λόρκα.

Τη μουσική υπογράφει ο Διονύσης Τσακνής, ενώ τη σκηνοθεσία ο Κώστας Τσιάνος, ένας δημιουργός που έχει συνδέσει το όνομά του με την ιστορία του Θεσσαλικού Θεάτρου και την αρχαιοελληνική τραγωδία. Στην παράσταση, η οποία μετά τη δυναμική πρεμιέρα της στη Λάρισα θα περιοδεύσει σε όλη την Ελλάδα, πρωταγωνιστούν, μεταξύ άλλων, οι Τζένη Καζάκου, Αστέρης Κρικώνης, Ντίνα Αβαγιανού, Αγγελος Ανδριόπουλος και Αγγελική Λεμονή.

Το κέντρο της αφήγησης τοποθετείται σε μια κλειστή αγροτική κοινωνία, όπου ένας γάμος ετοιμάζεται να ενώσει δύο οικογένειες. Η νύφη, αν κι έχει δοθεί σ’ έναν απαγορευμένο έρωτα, δέχεται να παντρευτεί τον γαμπρό, υπακούοντας στις κοινωνικές επιταγές. Οταν, όμως, ο εραστής της επιστρέφει, το πάθος υπερισχύει του καθήκοντος, πυροδοτώντας μια αλυσίδα εκδίκησης. Ο Κώστας Τσιάνος διαβάζοντας το κείμενο του Λόρκα, ως μια σύγχρονη τραγωδία με έντονο λυρικό και συμβολικό χαρακτήρα, δένει το δράμα με τις λαϊκές παραδόσεις και τους μύθους. Για όλα αυτά, μίλησε στο «Ν-ΣΥΝ».

Τι σημαίνει για εσάς προσωπικά «50 χρόνια Θεσσαλικό Θέατρο» και ποιο το αποτύπωμά του στο ελληνικό θέατρο;

50 χρόνια Θεσσαλικό Θέατρο! Ποιος να μας το έλεγε το 1975, όταν ξεκινούσαμε να βάζουμε τα θεμέλια για ένα μόνιμο επαγγελματικό θέατρο στην Περιφέρεια, ότι θα γιορτάζαμε τα 50 χρόνια αδιάλειπτης λειτουργίας. Τα καταφέραμε και σήμερα παρουσιάζουμε το αριστούργημα του Λόρκα «Ματωμένος Γάμος»· ένα έργο που ταιριάζει απόλυτα στη φυσιογνωμία του θεάτρου μας, που φιλοδοξεί να είναι ένα γνήσιο λαϊκό θέατρo.

Τα 50 χρόνια ζωής και δημιουργίας του Θεσσαλικού Θεάτρου με συγκινούν βαθιά και χαίρομαι ιδιαίτερα που συνεχίζει την πορεία του με την ίδια πίστη και συνέπεια που είχε από την πρώτη μέρα. Είμαι και θα είμαι πάντα δίπλα στο Θέατρο, στους καλλιτεχνικούς διευθυντές και στους ανθρώπους του. Το αποτύπωμά του στο ελληνικό θέατρο είναι, πιστεύω, ουσιαστικό. Το Θεσσαλικό Θέατρο απέδειξε ότι ένα μόνιμο επαγγελματικό θέατρο στην Περιφέρεια μπορεί να έχει διάρκεια, ταυτότητα και σημαντική καλλιτεχνική παρουσία.

Ποιος είναι ο άξονας που συνδέει την παράδοση του «Ματωμένου Γάμου» με την αρχαιοελληνική τραγωδία, την οποία ερευνάτε;

Ο «Ματωμένος Γάμος», το κορυφαίο έργο του Λόρκα, είναι εμπνευσμένο από τις λαϊκές τελετουργίες, το λαϊκό τραγούδι και τους λαϊκούς θρύλους της ιδιαίτερης πατρίδας του, που συγγενεύουν συγκλονιστικά με τους δικούς μας. Η βεντέτα – παράδοση και των δύο λαών – κυριαρχεί στην τραγωδία του Λόρκα. Και το μαχαίρι, απαραίτητο εργαλείο και στους δύο πολιτισμούς, γίνεται στον «Ματωμένο Γάμο» εργαλείο θανάτου και παίρνει τις διαστάσεις του ιερού εγχειριδίου των αρχαϊκών θυσιών· εκείνου που πρώτο έρχεται σε επαφή με τον σπαραγμό του σώματος και το αίμα.

Ο Λόρκα δεν ηθογραφεί· σκάβει βαθιά, για να συλλάβει τις δυνάμεις που γέννησαν τις διονυσιακές λατρείες, τον διθύραμβο και την αρχαία τραγωδία. Οι «Βάκχες» του Ευριπίδη τον συναρπάζουν και οι γυναίκες των έργων του, σαν μαινάδες, διεκδικούν ό,τι τους υπαγορεύει η φύση τους, για να γευτούν ελεύθερες τις χαρές της ζωής και την έκσταση του έρωτα, με τραγικό όμως τίμημα. Ο «Ματωμένος Γάμος» έχει ριζώσει κι αγαπηθεί βαθιά στη χώρα μας. Και τώρα που ανεβάζουμε το έργο, έχουμε την ελπίδα πως το χώμα, η πέτρα, τα σπαρτά, ο αγέρας και η αρχετυπική, ολοζώντανη παράδοση θα μας βοηθήσουν να κατανοήσουμε ποια είναι η «σκοτεινή μας ρίζα της κραυγής».

Από ποιον δρόμο φτάσατε εσείς σκηνοθετικά στο ανέβασμα του συγκεκριμένου «Ματωμένου Γάμου»;

Ο «Ματωμένος Γάμος» είναι για μένα μια σύγχρονη λαϊκή τραγωδία, όπου οι άνθρωποι παλεύουν με δυνάμεις μεγαλύτερες από τους ίδιους και οδηγούνται, σχεδόν μοιραία, στη συντριβή. Η μακρόχρονη έρευνά μου πάνω στην αρχαία τραγωδία και την ελληνική λαϊκή παράδοση με οδήγησε σε αυτό το ανέβασμα. Δεν είδα τον «Ματωμένο Γάμο», απλώς ως μια ισπανική ηθογραφία, γιατί πιστεύω ότι το έργο υπερβαίνει τον τόπο και λειτουργεί με τρόπο που μου επέτρεψε να αναζητήσω τις βαθύτερες, αρχέγονες δυνάμεις που το διαπερνούν: το αίμα, τον έρωτα, τη μοίρα, την εκδίκηση και τον θάνατο.

Πότε θεωρείτε ότι τα κλασικά έργα παίρνουν νέα πνοή και έχουν κάτι, να πουν στην εποχή μας;

Τα μεγάλα κλασικά έργα δεν παλιώνουν ποτέ. Μιλούν για τον άνθρωπο, τα πάθη του, τον έρωτα, τον φόβο, τη βία, τον θάνατο. Ολα αυτά που βασάνιζαν τον άνθρωπο τότε, τον βασανίζουν και σήμερα.  Επανερχόμαστε στο αρχετυπικό, για να γεννήσουμε κάτι νέο.

Επειτα από όλη αυτή τη μεγάλη προσωπική σας διαδρομή, τι θα λέγετε ότι σας αρέσει και τι ότι σας απωθεί από το θέατρό μας σήμερα;

Με συγκινεί πάντα το θέατρο που έχει αλήθεια, που δεν ξεχνάει το κοινό του. Πιστεύω ακόμη σε ένα θέατρο, λαϊκό, ουσιαστικό κι αληθινό, και χαίρομαι γιατί το Θεσσαλικό Θέατρο συνεχίζει να κινείται με την ίδια οπτική κρατώντας την ταυτότητά του.

INFO: «Ματωμένος Γάμος», σκηνοθεσία Κώστα Τσιάνου, προπώληση: more.com