Ημέρα – ορόσημο για την εισφορά αλληλεγγύης: Πιλοτική δίκη στις 7 Οκτωβρίου

Στις 7 Οκτωβρίου 2026 θα διεξαχθεί η κρίσιμη, πιλοτική δίκη, στο Ελεγκτικό Συνέδριο για τον τρόπο υπολογισμού της ΕΑΣ (εισφορά αλληλεγγύης συνταξιούχων), με πιθανές αλλαγές στην αρχιτεκτονική της το 2027, αναλόγως της δικαστικής απόφασης, με την κυβέρνηση να εξετάζει διάφορα σενάρια.

Ως γνωστόν, η μνημονιακή ΕΑΣ θεσπίστηκε το 2010 και μέχρι τώρα έχει επιβαρύνει με 10 δισ. ευρώ τους 440.000 συνταξιούχους  με συντάξεις άνω των 1.468 ευρώ, στους οποίους και επιβάλλεται.

Την ίδια ώρα, με τεράστια καθυστέρηση, με την αιτιολογία πως το Δημόσιο (ΕΦKA) δεν πρόλαβε να προετοιμαστεί – 6 χρόνια από την κατάθεση της αγωγής και, συνεπώς, την κοινοποίησή της σ’ αυτό –  θα συζητηθεί τελικά στις 7 Οκτωβρίου 2026 στην Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου το αίτημα για μεταρρύθμιση της εισφοράς αλληλεγγύης συνταξιούχων (ΕΑΣ).

Η δίκη επρόκειτο να γίνει στις 10 Ιουνίου, αλλά αναβλήθηκε λόγω της καθυστέρησης από την πλευρά του Δημοσίου. Τη βασική αγωγή έχει καταθέσει ο πρόεδρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου ε.τ. Νικ. Αγγελάρας, ζητώντας την κατάργηση ή τον περιορισμό της εισφοράς αλληλεγγύης συνταξιούχων, η οποία (αγωγή) ουσιαστικά αποτελεί «πιλότο» για όλους τους δημόσιους λειτουργούς και υπαλλήλους.

Το δικαστήριο καλείται να αποφασίσει αν θα υπολογίζεται η εισφορά στη διαφορά σύνταξης πάνω από τα 1.468 ευρώ.

Σήμερα η ΕΑΣ πιάνει όλο το ποσό της σύνταξης, που σημαίνει ότι ένας συνταξιούχος με 2.000 ευρώ σύνταξη πληρώνει την εισφορά της κλίμακας με 6% σε όλο το ποσό, ενώ σύμφωνα με την αγωγή που δικάζεται στο Ελεγκτικό Συνέδριο θα έπρεπε να έχει εισφορά μόνο στο τμήμα σύνταξης πάνω από τα 1.400 ευρώ, δηλαδή  στα 600 ευρώ.

Αυτή τη θέση, να επιβάλλεται δηλαδή η ΕΑΣ με αναλογικό σύστημα και με απαλλασσόμενα ποσά όπως ισχύει με τις φορολογικές κλίμακες, έχει υποστηρίξει ο Συνήγορος του Πολίτη με σχετικό πόρισμά του προς το υπουργείο Εργασίας, πλην όμως οι προτάσεις του δεν υιοθετήθηκαν.

Οι συνταξιούχοι που αδικούνται περισσότερο από τον σημερινό υπολογισμό της ΕΑΣ είναι όσοι λαμβάνουν συντάξεις από 1.784 ευρώ ως 2.080 ευρώ, καθώς στην κλίμακα αυτή η εισφορά διπλασιάζεται στο 6% από 3%, καθώς και όσοι λαμβάνουν υψηλές συντάξεις, άνω των 2.500-3.000 ευρώ μεικτά. Σε αυτές τις συντάξεις που τις λαμβάνουν περίπου 10.000 συνταξιούχοι οι κρατήσεις ισοδυναμούν με μια εθνική σύνταξη των 446 ευρώ.

Αναλογικό σύστημα

Σε περίπτωση που κριθεί ότι ο υφιστάμενος τρόπος υπολογισμού της ΕΑΣ παραβιάζει συνταγματικές αρχές, τότε η εισφορά αλληλεγγύης θα πρέπει να επιβάλλεται με αναλογικότερο σύστημα και να μειωθεί για 440.000 συνταξιούχους. Παράλληλα ενδέχεται να ανοίξει και νέο κύμα αναδρομικών για τους συνταξιούχους από τις διαφορές κρατήσεων που καταβάλλουν σήμερα.

Επισημαίνεται ότι οι εκπρόσωποι των συνταξιούχων αλλά και η αντιπολίτευση ζητούν την αναμόρφωση  ή και κατάργηση της ΕΑΣ. Είναι χαρακτηριστικό ότι μόνο το 2026 πάνω από 400.000 συνταξιούχοι (ή οι κληρονόμοι τους) με κύρια μεικτή σύνταξη άνω των 1.468  ευρώ και επικουρική μεικτή σύνταξη άνω των 300 ευρώ (οι συντελεστές παραμένουν ίδιοι), θα χάσουν συνολικά το υπέρογκο ποσό των 888 εκατ.  ευρώ  (721 από κύριες συντάξεις + 167 από επικουρικές), σύμφωνα με το σχέδιο προϋπολογισμού για το 2026, μόνο  από την ΕΑΣ, αφού υφίστανται τις περικοπές ύψους 3%-14% και 3%-10%, αντιστοίχως.

Επισημαίνεται ότι η ΕΑΣ, µαζί µε πόρους από άλλες πηγές, χρηµατοδοτεί το Ασφαλιστικό Κεφάλαιο Αλληλεγγύης Γενεών (ΑΚΑΓΕ), δηλαδή τον «κουµπαρά» για την Αλληλεγγύη των Γενεών. Μέχρι το τέλος του 2026, στο ΑΚΑΓΕ εκτιµάται ότι θα έχουν σωρευθεί πάνω από 23 δισ. ευρώ, τα οποία θα χρησιµοποιηθούν µελλοντικά, όταν θα κορυφωθούν οι συνέπειες της δηµογραφικής γήρανσης του πληθυσµού, ώστε να µπορούν να πληρώνονται απρόσκοπτα οι συντάξεις.

Τονίζεται ότι με τον νόμο 5162/2024 οι συντελεστές 3%-14% για την ΕΑΣ παρέμειναν οι ίδιοι με τιμαριθμοποίηση των αντίστοιχων ποσών κατά 2,4%, όση και η αύξηση των συντάξεων για το έτος 2025 και 2026, αντίστοιχα. Η κυβέρνηση της ΝΔ, αντί να καταργήσει (όπως ήταν το αίτημα όλων των συνταξιούχων) την ΕΑΣ, την επαναθέσπισε και μάλιστα τη θωράκισε περαιτέρω. Το μόνο που απλώς έκανε ήταν να τιμαριθμοποιήσει τα 8 κλιμάκια-συντελεστές για την παρακράτησή της.

Οι δύο αδικίες

Ετσι και το νέο σύστημα συντηρεί και διαιωνίζει δύο σημαντικές αδικίες για όσους συνταξιούχους υποχρεούνται στην καταβολή τής ΕΑΣ:

α) Διπλή φορολόγηση των συνταξιούχων που πληρώνουν εισφορά υπέρ ΕΑΣ: Για την κατηγορία αυτή δεν τηρείται το αφορολόγητο όριο των 8.636 ευρώ (ετήσιο εισόδημα), όπως ισχύει για μισθωτούς, συνταξιούχους και αγρότες, αφού αυτοί επιβαρύνονται με παρακράτηση λόγω ΕΑΣ από το πρώτο ευρώ.

Δηλαδή ο ΕΦΚΑ παρακρατεί την εισφορά υπέρ ΕΑΣ «στην πηγή», υπολογίζοντάς την στο αρχικό μεικτό ποσό της σύνταξης. Σε δεύτερο στάδιο υπολογίζει την εισφορά υπέρ υγείας (6%) και στο τελευταίο στάδιο επιβάλλεται ο φόρος. Ετσι, για το ίδιο ποσό οι υπόχρεοι σε ΕΑΣ έχουν διπλή επιβάρυνση γιατί σ’ αυτούς δεν ισχύει η προοδευτική κλίμακα.

β) Λανθασμένη τιμαριθμοποίηση των κλιμακίων της ΕΑΣ: Η δεύτερη αδικία δημιουργείται από τον νέο τρόπο τιμαριθμοποίησης των συντελεστών της ΕΑΣ και τον τρόπο υπολογισμού τους. Σε αρκετές περιπτώσεις, συνταξιούχοι με υψηλότερη σύνταξη λαμβάνουν λιγότερα από συνταξιούχους με χαμηλότερη σύνταξη μετά την παρακράτηση της εισφοράς αλληλεγγύης.

Αν δεν αλλάξουν οι συντελεστές και δεν γίνεται η παρακράτηση «επάνω στο κλιμάκιο», η αδικία αυτή θα διαιωνίζεται και θα μονιμοποιηθεί μετά την τιμαριθμοποίηση στα κλιμάκια της εισφοράς.