Δήμος Αθηναίων: «Λουκέτο» στον ξενώνα των άστεγων εξαρτημένων

Η… οδύσσεια του Ξενώνα Μεταβατικής Φιλοξενίας ενεργών χρηστών στο κέντρο της Αθήνας φαίνεται πως δεν ολοκληρώνεται με το λουκέτο που μπήκε αυτές τις μέρες στην κοινωνική δομή, αλλά συνεχίζεται με αιχμές που αφήνουν εκατέρωθεν οι εμπλεκόμενοι φορείς. Ξεκίνησε πριν από έξι χρόνια, ως ένα ασφαλές καταφύγιο για ανθρώπους που βιώνουν ταυτόχρονα την αστεγία και την εξάρτηση, αποκτώντας τον τίτλο της πρώτης εξειδικευμένης δομής αυτού του είδους στην Ελλάδα.

Ωστόσο, ο ξενώνας που λειτουργούσε στην ιδιαιτέρως επιβαρυμένη περιοχή του κέντρου της Αθήνας, κοντά στην Ομόνοια, έκλεισε, με αποτέλεσμα οι περίπου 90 φιλοξενούμενοι – πολλοί από τους οποίους με σοβαρά προβλήματα υγείας – να βρεθούν εκτός δομής. Στα χρόνια λειτουργίας του Ξενώνα υποστηρίχθηκαν περισσότεροι από 700 άνθρωποι από τον δρόμο, ενώ μόνο τους τελευταίους μήνες εξυπηρετήθηκαν περισσότερα από 100 άτομα.

Μέχρι τον Ιανουάριο του 2025, ο Ξενώνας λειτουργούσε με τη συνεργασία Δήμου Αθηναίων, ΟΚΑΝΑ και ΚΕΘΕΑ, με τον δήμο να καλύπτει το κόστος ενοικίασης και τα λειτουργικά έξοδα, ενώ ΟΚΑΝΑ και ΚΕΘΕΑ διέθεταν το προσωπικό. Από τον Φεβρουάριο του 2025, δίπλα στον δήμο πήρε τη θέση των δύο φορέων ο ΕΟΠΑΕ, ο οποίος προέκυψε από τη συγχώνευση των δύο φορέων.

Ωστόσο, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ανακοίνωση του Πανελλήνιου Συλλόγου Εργαζομένων ΕΟΠΑΕ, ο Δήμος Αθηναίων, που είχε την ευθύνη της λειτουργίας και χρηματοδότησης επέλεξε να τον αφήσει. Ο ΕΟΠΑΕ, εκτός από την επιστημονική, ανέλαβε και την πλήρη οικονομική ευθύνη της λειτουργίας του, ως ο πλέον εθνικός αρμόδιος φορέας.

Η εκρηκτική αντιπαράθεση και οι ευθύνες

Οπως ήταν φυσικό, η εξέλιξη αυτή έχει προκαλέσει μεγάλη αντιπαράθεση, τόσο στους κόλπους του δήμου όσο και σε κοινωνικό επίπεδο, με την πλευρά του Κώστα Μπακογιάννη να κάνει λόγο για ανθρώπους που βρίσκονταν σε μια εξαιρετικά δύσκολη πορεία προς την απεξάρτηση και την επανένταξη «και αναγκάζονται να εγκαταλείψουν το περιβάλλον που τους κρατούσε όρθιους». Αμεση ήταν η απάντηση της αντιδημάρχου Ισότητας, Δημοτικών Ιατρείων και Παιδικής Προστασίας Δήμου Αθηναίων, Μαρίας Στρατηγάκη, η οποία επεσήμανε πως αναγνωρίζοντας το παράδοξο της κατάστασης, «δηλαδή να χρηματοδοτεί ο προϋπολογισμός του δήμου τη λειτουργία δομής που ανήκει στην αρμοδιότητα άλλων φορέων, επεδίωξε την εξεύρεση λύσης.

Η λύση βρέθηκε τον Σεπτέμβριο του 2025». Οπως υποστηρίζει συμφωνήθηκε ο δήμος να συνεχίσει τη χρηματοδότηση του Ξενώνα έως τον Αύγουστο του 2026 κι από εκείνο το σημείο ο ΕΟΠΑΕ θα αναλάμβανε, εκτός από την επιστημονική, τη συνολική ευθύνη. «Κρίθηκε ότι το διάστημα των 11 μηνών που δόθηκε τότε στον ΕΟΠΑΕ ήταν ικανό, ώστε ο οργανισμός να προβεί στις απαραίτητες ενέργειες για τη συνέχιση της φροντίδας των εξαρτημένων ωφελούμενων που φιλοξενούνταν στον Ξενώνα».

Αιχμές, όμως, για την απεμπλοκή του Δήμου Αθηναίων από τη δομή αφήνει ο πρόεδρος του ΕΟΠΑΕ, Αθανάσιος Θεοχάρης, μιλώντας στα «ΝΕΑ». «Θα πρέπει να αποσαφηνίσουμε ότι η κάλυψη της αστεγίας είναι εκ του νόμου αποκλειστική αρμοδιότητα των δήμων. Ο Δήμος Αθηναίων παρείχε φιλοξενία και στέγη σε άστεγους, εξαρτημένους, μέσω της λειτουργίας του Ξενώνα και αποφάσισε να μη συνεχιστεί η λειτουργία του μετά τις 29/8/2026, καθώς δεν είχε εξασφαλίσει καμία χρηματοδότηση για τη συνέχιση της δομής, την οποία δημιούργησε ο ίδιος και λειτουργούσε εδώ και έξι χρόνια. Μάλιστα, εδώ και μήνες ο Δήμος Αθηναίων έχει κάνει ξεκάθαρο ότι δεν επιθυμεί να έχει κοινωνικές δομές στην Αθήνα, λέγοντας για τους άστεγους εξαρτημένους ότι δεν είναι αρμοδιότητά του η απεξάρτηση».

Οπως προσθέτει, ο Δήμος Αθηναίων, παρά το γεγονός ότι από το 2020 ασκούσε τον ρόλο του Συντονιστή Φορέα για τη λειτουργία του Ξενώνα, ουδεμία μέριμνα έλαβε για την επόμενη μέρα και για την τύχη αυτών των ανθρώπων. Σύμφωνα με τον κ. Θεοχάρη, περίπου το 20% των ωφελουμένων παραπέμφθηκε για αποτοξίνωση, για το 19-20% εξασφαλίστηκε σταθερή στέγη, ενώ πάνω από 60% διασυνδέθηκε με δομές φιλοξενίας και θεραπευτικά προγράμματα απεξάρτησης.