ΟΟΣΑ–FAO προειδοποιούν: Φαινομενική άνοδος, κρυφή κρίση στη γεωργία έως το 2035

Τα γεωργικά εισοδήματα αναμένεται να αυξηθούν κατά 9% την επόμενη δεκαετία αλλά με 25% κίνδυνο να επηρεαστούν αρνητικά από αστάθμητους παράγοντες, ενώ οι πραγματικές τιμές των γεωργικών προϊόντων αναμένεται να παραμείνουν σε γενικές γραμμές σταθερές για το εν λόγω διάστημα.

Αυτά είναι μερικά από τα πιο βασικά συμπεράσματα της νέας έκθεσης για τις Προοπτικές της Γεωργίας για τα έτη 2026 έως 2035 που μόλις έδωσε στη δημοσιότητα ο ΟΟΣΑ σε συνεργασία με τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας (FAO) των Ηνωμένων Εθνών.

Τα βασικά συμπεράσματα της έκθεσης είναι τα εξής:

-Χάρη στην αύξηση της παραγωγικότητας, τα μέσα ακαθάριστα κατά κεφαλήν γεωργικά εισοδήματα αναμένεται να αυξηθούν κατά 9% την επόμενη δεκαετία, παρά την αύξηση του κόστους σε λιπάσματα, σπόρους, καύσιμα και εργατικά, καθώς και τις γενικά σταθερές πραγματικές γεωργικές τιμές, όπως χαρακτηρίζονται από τον ΟΟΣΑ και το FAO.

-Δεδομένης της εγγενούς αστάθειας των γεωργικών αγορών, υπάρχει μία στις τέσσερις πιθανότητες το ακαθάριστο γεωργικό εισόδημα ανά εργαζόμενο το 2035 να είναι τουλάχιστον 12% χαμηλότερο από το προβλεπόμενο βασικό επίπεδο. Στις χώρες χαμηλού εισοδήματος, η μείωση θα μπορούσε να υπερβεί το 20%, προσθέτουν ΟΟΣΑ και FAO.

-«Οι πραγματικές διεθνείς τιμές των γεωργικών προϊόντων προβλέπεται να παραμείνουν γενικά σταθερές στα τρέχοντα επίπεδα ή και χαμηλότερα από αυτά κατά την επόμενη δεκαετία», σύμφωνα με την έκθεση

-Ενώ η αύξηση της παραγωγικότητας αναμένεται να συμβάλλει στο μεγαλύτερο μέρος της αύξησης της γεωργικής παραγωγής κατά την επόμενη δεκαετία, θα εξακολουθεί να είναι απαραίτητη κάποια αύξηση/επέκταση των καλλιεργητικών εκτάσεων και του αριθμού των ζώων. Αυτό αναμένεται να οδηγήσει σε αύξηση 6,5% στις άμεσες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.

-Οι καταναλωτές στις χώρες με χαμηλότερο και μεσαίο εισόδημα αναμένεται να διαφοροποιήσουν περαιτέρω τη διατροφή τους, ιδίως αυξάνοντας το μερίδιο των κτηνοτροφικών προϊόντων που καταναλώνονται -στο πλαίσιο της αύξησης του βιοτικού επιπέδου.

-Η πολυμερής συνεργασία και το διεθνές γεωργικό εμπόριο που βασίζεται σε συγκεκριμένους κανόνες στους οποίους έχουν συμφωνήσει όλοι οι εμπλεκόμενοι παραμένουν ζωτικής σημασίας για να υπάρξει ανθεκτική παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια, προσβάσιμη και οικονομικά προσιτή υγιεινή διατροφή και σταθερά γεωργικά εισοδήματα, σημειώνεται.

Τα αγροτικά εισοδήματα

Σύμφωνα με την έκθεση, η αύξηση 9% στα γεωργικά εισοδήματα ισοδυναμεί με έναν παγκόσμιο μέσο όρο παραγωγικότητας της γεωργικής εργασίας -δείκτης για το πραγματικό ακαθάριστο γεωργικό εισόδημα ανά εργαζόμενο ύψους 3.800 δολαρίων ΗΠΑ ανά αγρότη. Ωστόσο, αυτός ο παγκόσμιος μέσος όρος καλύπτει μεγάλες γεωγραφικές διαφορές και σημαντικά διαφορετικούς ρυθμούς ανάπτυξης μεταξύ των εισοδηματικών ομάδων. Την περίοδο 2023-2025, η μέση παραγωγικότητα της γεωργικής εργασίας στις χώρες υψηλού εισοδήματος εκτιμάται σε λίγο πάνω από 21.100 δολάρια ΗΠΑ και προβλέπεται να φτάσει τα 22.155 δολάρια ΗΠΑ έως το 2035.

Τα υψηλότερα επίπεδα παραγωγής ανά αγρότη βρίσκονται στη Βόρεια Αμερική, τη Δυτική Ευρώπη, την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία). Οι γεωργικές εκμεταλλεύσεις σε αυτές τις χώρες συνήθως αφορούν μεγάλες εκτάσεις με σχετικά χαμηλή χρήση εργατικών χεριών, συστήματα παραγωγής σε υψηλό βαθμό μηχανοποίησης/αυτοματοποίησης και σημαντικές επενδύσεις. Ενώ αυτό ενισχύει την παραγωγικότητα, εκθέτει επίσης αυτές τις δραστηριότητες σε σημαντικούς κινδύνους ρευστότητας, δεδομένης της εγγενούς αστάθειας των γεωργικών εσόδων, προστίθεται.

Πολλές χώρες μεσαίου εισοδήματος στη Λατινική Αμερική, την Ανατολική Ευρώπη και τις περιοχές της Ανατολικής και Κεντρικής Ασίας βρίσκονται σε μεταβατική φάση, καθώς εγκαταλείπουν την αγροτική παραγωγή έντασης εργασίας προς πιο εμπορευματοποιημένες και έντασης κεφαλαίου δραστηριότητες και τεχνολογίες, επισημαίνεται.

Κίνδυνος για Αφρική

Οι εργαζόμενοι στη γεωργία σε περιοχές χαμηλού εισοδήματος εντός της υποσαχάριας Αφρικής και της Νότιας Ασίας κερδίζουν σήμερα, κατά μέσο όρο, περίπου 930 δολάρια ΗΠΑ ετησίως, ποσό που προβλέπεται να αυξηθεί μόνο λίγο φτάνοντας σε περίπου 1.100 δολάρια ΗΠΑ κατά την περίοδο των προβλέψεων, αναφέρουν οι συντάκτες της έκθεσης. Γίνεται λόγος για διαρθρωτικές προκλήσεις, συμπεριλαμβανομένης της αποκαλούμενης εκτεταμένης γεωργίας αυτοσυντήρησης μικρής κλίμακας που χαρακτηρίζεται από προϊόντα υψηλής έντασης εργασίας και περιορισμένη αυτοματοποίηση, την περιορισμένη πρόσβασης στην αγορά και την εξάρτησης από βασικές καλλιέργειες ή την αγροτική κτηνοτροφία.

Αυτές οι συνθήκες παραμένουν ανεπαρκείς για την ανακούφιση της αγροτικής φτώχειας ,προειδοποιούν ΟΟΣΑ και FAO. Υπάρχει επείγουσα ανάγκη για ολοκληρωμένες επενδύσεις στην αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας και εναλλακτικές ευκαιρίες απασχόλησης, ώστε να μπορέσουν οι αγροτικοί πληθυσμοί να ξεφύγουν από τη φτώχεια και να ενισχύσουν την επισιτιστική ασφάλεια και τη διατροφή, προστίθεται.