Μητσοτάκης – Ερντογάν: Σύνοδος με χαμηλές προσδοκίες και ανοιχτά αγκάθια

Σε κάθε της λεπτομέρεια έχει σχεδιαστεί από τα διπλωματικά επιτελεία σε Αθήνα και Αγκυρα η επικείμενη συνάντηση κορυφής Μητσοτάκη – Ερντογάν την Τετάρτη στην Τουρκία στο πλαίσιο του 6ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας των δύο χωρών, που ως κοινή στόχευση θα έχει τη διατήρηση και την ενίσχυση των ενεργών διαύλων επικοινωνίας για την εδραίωση μιας λειτουργικής σχέσης σε ένα μομέντουμ όπου επικρατούν διεθνώς η αβεβαιότητα και η αστάθεια.

Οι πρόσφατες δηλώσεις του Πρωθυπουργού (Foreign Policy) μερικά 24ωρα πριν από το τετ α τετ των δύο ηγετών κατεγράφησαν με θετικό πρόσημο από τα τουρκικά ΜΜΕ, με ειδική αναφορά να γίνεται στην αποστροφή Μητσοτάκη σύμφωνα με την οποία δεν διαβλέπει σημαντικό κίνδυνο κλιμάκωσης με την Τουρκία, με τον ίδιο μάλιστα να τονίζει πως «η κατάσταση πια είναι σαφώς πιο διαχειρίσιμη», καθώς τόσο ο ίδιος όσο και ο τούρκος πρόεδρος είναι πια «δύο έμπειροι ηγέτες».

Ως βασικό «αγκάθι» από πλευράς τουρκικών ΜΜΕ παρουσιάζεται, εν αναμονή του ΑΣΣ, η μία και μοναδική διαφορά που η Ελλάδα – όπως επανέλαβε και ο Πρωθυπουργός – αναγνωρίζει με την Τουρκία τον καθορισμό υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ. Οπως επισημαίνουν τόσο η Αθήνα όσο και η Αγκυρα, από τις διαβουλεύσεις που έχουν προηγηθεί της επικείμενης συνάντησης κορυφής Μητσοτάκη – Ερντογάν δεν έχει προσώρας διαπιστωθεί κοινός τόπος ως προς το εύρος της συζήτησης για διευθέτηση της οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών.

Ωστόσο, η ελληνική πλευρά δεν παύει να επαναλαμβάνει πως πάντα υπάρχει το περιθώριο να υπάρξει προοπτικά συμφωνία προκειμένου να αχθεί αυτή η διαφορά ενώπιον διεθνούς δικαιοδοσίας, την ώρα που παράλληλα ξεκαθαρίζει προς πάσα κατεύθυνση πως ζητήματα κυριαρχίας δεν τίθενται προς συζήτηση.

Χαμηλούς τόνους

Η ελληνική διπλωματία έχει μεν αναγνώσει εσχάτως στην τουρκική προσέγγιση βάσιμες ενδείξεις μετατόπισης από πάγιες (ανυπόστατες) θέσεις – με κυρίαρχη την πρόθεση Φιντάν να «ξεκολλήσει» από την τουρκική κόκκινη γραμμή των 6 ν.μ. στο Αιγαίο, λόγω ελληνικού μπλόκου στον ευρωπαϊκό μηχανισμό SAFE και υπό την αθηναϊκή πίεση για άρση του casus belli -, ωστόσο είναι σαφές πως στο ελληνικό στρατόπεδο δεν υπάρχουν αυταπάτες.

Ηδη ο Πρωθυπουργός έχει σπεύσει να προδιαγράψει τη στάση της Ελλάδας σε πιθανή πρόταση, όπως αφήνεται να διαρρεύσει στον τουρκικό Τύπο, του προέδρου Ερντογάν για λύση αμοιβαία επωφελή («win-win») σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο, λέγοντας πως θεωρεί δύσκολη την επίλυση της μοναδικής ελληνοτουρκικής διαφοράς «όσο η Τουρκία προσθέτει σε αυτό το μενού και άλλα θέματα». Τριβές στην πορεία προς το ΑΣΣ έχει προκαλέσει και η επαναφορά του παντελώς παράνομου αφηγήματος της Γαλάζιας Πατρίδας από πλευράς τουρκικού υπουργείου Αμυνας, με την Ελλάδα να εστιάζει στην αντίφαση της Τουρκίας που από τη μία επικαλείται το Διεθνές Δίκαιο και από την άλλη αναπαράγει πάγιες αναθεωρητικές της θέσεις.

Εντούτοις, είναι εμφανές πως και οι δύο πλευρές κρατούν χαμηλούς τόνους στην όποια λεκτική αντιπαράθεση σημειώνεται καθ’ οδόν για τη συνάντηση κορυφής των δύο ηγετών, καθώς αμοιβαίος στόχος είναι η συνέχιση του διμερούς διαλόγου, χωρίς υψηλές προσδοκίες, με γνώμονα το κοινό συμφέρον από τη συνεργασία επί συγκεκριμένων πεδίων που αποδίδουν καρπούς και με προοπτική να κλείσουν ρωγμές που θα επέτρεπαν έξωθεν παρεμβάσεις με απρόβλεπτες για την περιοχή συνέπειες.

Και οι δύο πλευρές έχουν λίγο-πολύ προδιαγράψει πως προκρίνουν τον διμερή διάλογο ακόμη και αν οι δύο ηγέτες χρειαστεί να συμφωνήσουν επί σειράς ζητημάτων ότι διαφωνούν, χωρίς αυτό να αλλάζει κάτι στη διμερή συνεργασία στις θεματικές της Θετικής Ατζέντας. Διάσταση απόψεων, άρα, σαφώς θα διαπιστωθεί εφόσον ο Πρωθυπουργός θέσει στον πρόεδρο Ερντογάν το αίτημα για άρση του casus belli ως διαπραγματευτικό χαρτί για να επιτρέψει και η Ελλάδα ακολούθως (εάν ταυτόχρονα παύσει και η αναθεωρητική τουρκική ρητορική) την είσοδο της Τουρκίας στον SAFE.

Το ίδιο αναμένεται και σε περίπτωση που η Αγκυρα προτείνει συνεργασία η οποία δεν θα κινείται στη βάση του Διεθνούς Δικαίου και του Δικαίου της Θάλασσας. Αντιδιαμετρικά αντίθετες απόψεις όμως έχουν Ελλάδα και Τουρκία και σε ζητήματα περιφερειακά και διεθνή, όπως είναι η πορεία των συνομιλιών για το Κυπριακό, ο αοφπλισμός της Χαμάς στο πλαίσιο της δεύτερης φάσης του ειρηνευτικού σχεδίου Τραμπ για τη Γάζα, καθώς και η ερμηνεία του ρόλου του Ισραήλ που για την Τουρκία είναι «κόκκινο πανί» ενώ για τη χώρα μας «στρατηγικός σύμμαχος».