1929: Όταν τα (πρώτα) Όσκαρ δεν λέγονταν Όσκαρ

Στις 16 Μαΐου του 1929 περίπου 270 άτομα συγκεντρώθηκαν στο ξενοδοχείο Ρούζβελτ του Χόλιγουντ για αυτό που έμεινε γνωστό ως η πρώτη απονομή βραβείων της Ακαδημίας Κινηματογράφου. Διήρκεσε μόλις 15 λεπτά και έδωσε στον Τσάρλι Τσάπλιν ένα «τιμητικό» αγαλματίδιο.

Ποια μπορεί να είναι η βαρύτερη κατηγορία που δέχεται μια ταινία έως σήμερα παρόλο που κερδίζει το πολυπόθητο Όσκαρ; Πιθανότατα ότι είναι άνευρη, ανούσια ή ρουτινιάρικη. Φαίνεται, λοιπόν, πως είναι στο DNA των αμερικανικών ταινιών να κουβαλάνε μια τέτοια «ρετσινιά», καθώς ρουτίνα είχε χαρακτηριστεί η σκηνοθεσία του Γουίλιαμ Γουέλμαν στην πρώτη ταινία που κέρδισε το αγαλματίδιο των 30 εκατοστών κατά την πρώτη απονομή, στις 16 Μαΐου 1929 στο Ξενοδοχείο Ρούζβελτ του Λος Άντζελες. Ήταν το «Wings» (1927), ένα πολεμικό δράμα για τους πιλότους του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, το οποίο ήταν η ακριβότερη παραγωγή της περιόδου, με κόστος 2 εκατομμυρίων δολαρίων. Λεπτομέρεια: Το βραβείο δεν ονομαζόταν ακόμη Όσκαρ, καθώς η ονομασία προέκυψε πέντε χρόνια αργότερα σε μια στήλη του κριτικού Σίντνεϊ Σκόλσκι.

Η τελετή εκείνη πραγματοποιήθηκε για να τιμήσει τις δημιουργίες που είχαν γυριστεί στο διάστημα από την 1η Αυγούστου 1927 έως τις 31 Ιουλίου 1928. Το φιλμ του Γουέλμαν – όπου πρωταγωνιστούσε η Κλάρα Μπόου – κέρδισε επίσης Όσκαρ μηχανικών εφέ, κατηγορία που δεν επανήλθε ποτέ. Μεγαλύτερος νικητής πάντως πρέπει να θεωρείται το «7th Heaven» (Έβδομος ουρανός), που κέρδισε τα βραβεία Σκηνοθεσίας Δραματικής Ταινίας (Φράνκ Μπόρζεϊτζ), Διασκευασμένου Σεναρίου και Γυναικείας Ερμηνείας για την Τζάνετ Γκέινορ, η οποία διακρίθηκε και για τις ταινίες «Street angel» και «Sunrise». Το βραβείο για την καλύτερη κωμωδία κέρδισε ο Λιούις Μαϊλστόουν για το «Two Arabian nights», ενώ το «Sunrise» απέσπασε βραβείο «Καλύτερης Καλλιτεχνικής Ταινίας» (καταργήθηκε επίσης την επόμενη χρονιά). Με διάκριση για πρωτότυπο σενάριο έφυγε ο Μπεν Χεκτ και για τη διεύθυνση φωτογραφίας οι Τσαρλς Ρόσερ και Καρλ Τρους του «Sunrise». Το Όσκαρ Α’ Ανδρικού Ρόλου απονεμήθηκε στον Ελβετό Έμιλ Γιάνινγκς για τα φιλμ «Τhe Last Command» και «The way of all flesh», αλλά τελικά ο ηθοποιός παρέλαβε το βραβείο στη Γερμανία. Τα επόμενα χρόνια μια δυσάρεστη έκπληξη περίμενε τους υπεύθυνους της Ακαδημίας γι’ αυτή τους τη βράβευση: Το 1941 ο Γιάνινγκς ονομάστηκε «καλλιτέχνης του κράτους» από την Αυτού… Φονικότητα Γιόζεφ Γκέμπελς.

Για την πρώτη ομιλούσα ταινία του κινηματογράφου «Ο τραγουδιστής της τζαζ» (1927) αποφασίστηκε ότι δεν έπρεπε να συναγωνιστεί τις άλλες, οπότε της δόθηκε ειδικό αγαλματίδιο. Το ίδιο πήρε σπίτι του και ο Τσάρλι Τσάπλιν για τη σκηνοθεσία, την ερμηνεία και το σενάριο της ταινίας του «Το τσίρκο». Οι κακές γλώσσες απέδωσαν το «σνομπάρισμα» στις περιπετειώδεις σχέσεις που είχε ο ηθοποιός με τη βιομηχανία και ειδικά με τον παραγωγό Ντάριλ Ζάνουκ, ο οποίος συναγωνιζόταν τότε με τον «Τραγουδιστή της τζαζ». Στα πηγαδάκια της δεξίωσης, εξάλλου, δεν πέρασε απαρατήρητο ένα άλλο σνομπάρισμα: στον Μπάστερ Κίτον και τον «Στρατηγό» του, ταινία για την οποία δεν είχε ανακοινωθεί καμία υποψηφιότητα.

Ο χώρος όπου πραγματοποιήθηκε η απονομή ήταν η Αίθουσα Blossom του ξενοδοχείου Ρούζβελτ. Παραβρέθηκαν εκεί, σε κλειστή τελετή, περίπου 270 άτομα, τα οποία είχαν πληρώσει 5 δολάρια έκαστο για την είσοδό τους και το φιλέτο κοτόπουλο ή τη σοταρισμένη γλώσσα (ψάρι) που απόλαυσαν – η αναλογία με σημερινές τιμές είναι πάνω κάτω 92 δολάρια. Ιδιαίτερη περιέργεια πάντως δεν υπήρχε στην 15λεπτη εκδήλωση, καθώς οι νικητές ήταν γνωστοί από τις 18 Φεβρουαρίου με τη δημοσιοποίηση των ονομάτων τους στους Los Angeles Times. Η Τζάνετ Γκέινορ μάλιστα, είχε πει για τη βραδιά ότι θύμιζε περισσότερο ιδιωτικό πάρτι, παρά ανοιχτή τελετή.

Όλα πάντως οφείλονταν στην πρωτοβουλία του ιδιοκτήτη της Metro Goldwyn Mayer (MGM) Λούις Μπ. Μάγερ, ο οποίος θέλησε να αποκρούσει τις φήμες περί ανηθικότητας των κινηματογραφικών κυκλωμάτων, τις οποίες διέδιδαν τοπικά συνδικάτα και θρησκευτικές οργανώσεις. Σκέφτηκε, λοιπόν, να συσπειρώσει τους ανθρώπους που δραστηριοποιούνταν στη μικρή τότε βιομηχανία του Χόλιγουντ. Η Ακαδημία Κινηματογραφικών Τεχνών και Επιστημών δημιουργήθηκε το 1927, ύστερα από ένα δείπνο, με πρωταρχικό στόχο να μεσολαβεί στις εργατικές διαφορές. Η αρχική σύνθεσή της περιλάμβανε 231 επαγγελματίες και από τους πέντε κλάδους του χώρου (ηθοποιοί, σκηνοθέτες, συγγραφείς, τεχνικοί και παραγωγοί). Πρόεδρος της Ακαδημίας την περίοδο της πρώτης απονομής ήταν ο κορυφαίος τότε ηθοποιός Ντάγκλας Φέρμπανκς (από εκεί προέρχεται και το «που ‘χει ντούγκλα στο μουστάκι»), αντιπρόεδρος ο Γουίλιαμ Ντε Μιλ.

Για την ιστορία, η τελετή που άνοιξε τον δρόμο για τη φαντασμαγορία που θα ακολουθούσε πέρασε στη… σιωπή. Η πρώτη ραδιοφωνική μετάδοσή της έγινε τον επόμενο χρόνο, ενώ οι υπεύθυνοι αποφάσισαν την πρώτη τηλεοπτική κάλυψη μόλις τον Μάρτιο του 1953.