Φράνσις Φουκουγιάμα στα «ΝΕΑ»: «Ο Τραμπ δεν προκαλεί πια φόβο στο κόμμα του»

Δεν πρέπει να γίνει συζήτηση για την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας σε διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία για το Ουκρανικό, καθώς ο Τραμπ δεν θέλει να πιέσει τον Πούτιν, ενώ η Ρωσία ελπίζει σε διχασμό των Ευρωπαίων, δηλώνει στη συνέντευξή του στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο» ο Φράνσις Φουκουγιάμα, ένας από τους πιο διεισδυτικούς πολιτικούς αναλυτές διεθνώς και ανώτερος συνεργάτης στο Κέντρο Δημοκρατίας, Ανάπτυξης και Κράτους Δικαίου στο πανεπιστήμιο Στάνφορντ.

Όσον αφορά τις ΗΠΑ, μετά τις ενδιάμεσες εκλογές, θεωρεί ότι το Δημοκρατικό Κόμμα ανέδειξε μια γενιά νέων, ικανότατων ηγετών και οι πιθανότητες εκλογής ενός Δημοκρατικού προέδρου έχουν αυξηθεί.

Οι υψηλές τιμές της βενζίνης «οδήγησαν» σε ήττα τους Ρεπουμπλικανούς ή μια ευρύτερη δυσπιστία για τις πολιτικές του Τραμπ;

Για τους απλούς ψηφοφόρους ο κύριος παράγοντας ήταν πιθανότατα ο πληθωρισμός, ωστόσο υπήρξαν πολλοί διαφορετικοί παράγοντες. Στις προηγούμενες εκλογές πολλοί ισπανόφωνοι ψηφοφόροι που ζούσαν κοντά στα σύνορα ψήφισαν τον Τραμπ. Ωστόσο, σε όλες αυτές τις εκλογικές περιφέρειες το κλίμα άλλαξε. Οι ισπανόφωνοι σοκαρίστηκαν από τη δράση της ICE και τη σκληρότητα με την οποία πραγματοποιήθηκαν οι απελάσεις. Ενας πολύ μεγάλος αριθμός ισπανόφωνων ψήφισε με γνώμονα αυτό ακριβώς το ζήτημα. Επίσης, σύμφωνα με πολλές δημοσκοπήσεις η διαφθορά έχει αναδειχθεί σε μείζον ζήτημα για πολλούς ψηφοφόρους και Ρεπουμπλικανούς.

Υπήρξαν αρκετές «πρωτιές», όπως ο μαύρος γερουσιαστής στο Μισισίπι ή ο πρώτος ανοιχτά ομοφυλόφιλος γερουσιαστής. Τι δείχνουν;

Το σημαντικότερο ζήτημα δεν είναι η εκλογή ενός ομοφυλόφιλου ή ενός μαύρου γερουσιαστή, αλλά ένα ευρύτερο φαινόμενο. Το Δημοκρατικό Κόμμα έχει αναδείξει μια ολόκληρη γενιά νέων, ικανότατων ηγετών. Κάποιοι είναι ήδη γνωστοί, όπως ο Τζέιμς Ταλαρίκο στο Τέξας ή ο Τζον Οσοφ στην Τζόρτζια. Επιπλέον, οι Δημοκρατικοί διαθέτουν πλέον την πλειοψηφία των κυβερνητών σε Πολιτείες ανά τη χώρα, όπως η Τζίνα Ινοχόσα στο Τέξας. Οι κυβερνήτες αποτελούν συχνά εξαιρετικές υποψηφιότητες για την προεδρία. Οι πιθανότητες εκλογής ενός Δημοκρατικού το 2028 έχουν αυξηθεί.

Αρα, η ήττα των Ρεπουμπλικανών προμηνύει νίκη των Δημοκρατικών στις προεδρικές;

Ναι. Η ψηφοφορία κατέδειξε ότι ο Τραμπ, ως «brand» είναι εξαιρετικά τοξικός. Θα δούμε τους Ρεπουμπλικανούς να παίρνουν αποστάσεις. Δεν προκαλεί πλέον φόβο στο κόμμα. Οι Ρεπουμπλικανοί θα αντιμετωπίσουν πολλές εσωτερικές συγκρούσεις. Το βασικό παράπονο σχετικά με τους Δημοκρατικούς ήταν ότι δεν είχαν αναδείξει χαρισματικούς υποψηφίους, αλλά τώρα διαθέτουν αρκετούς.

Ποια στάση θα υιοθετήσουν οι Δημοκρατικοί ενόψει των προεδρικών εκλογών;

Υπάρχει, προφανώς, μια ρήξη ανάμεσα στους πιο αριστερόστροφους Δημοκρατικούς σοσιαλιστές, που εκλέγονται στη Νέα Υόρκη, το Σαν Φρανσίσκο και άλλες παρόμοιες περιοχές και στα πιο μετριοπαθή, κεντρώα στελέχη του κόμματος. Ένα από τα θετικά στοιχεία αυτών των εκλογών είναι ότι εξελέγησαν πολλοί πιο μετριοπαθείς, κεντρώοι Δημοκρατικοί, και μάλιστα σε Πολιτείες που θεωρούνται «κόκκινες», αποδεικνύοντας ότι έχουν απήχηση σε όλη τη χώρα, όχι μόνο στα μεγάλα αστικά κέντρα. Θα υπάρξει σαφώς μια έντονη και δυσάρεστη ρήξη για το Παλαιστινιακό, καθώς οι νεότεροι Δημοκρατικοί έχουν στραφεί αποφασιστικά εναντίον του Ισραήλ. Ολα αυτά θα αποτελέσουν αντικείμενο διαπραγμάτευσης τα επόμενα χρόνια. Ελπίζω, δεδομένης της αποδεδειγμένης πλέον ισχύος των πιο μετριοπαθών Δημοκρατικών, ότι θα είναι εκείνοι που θα επικρατήσουν.

Θα περιορίσει το νέο Κογκρέσο τον Τραμπ;

Από ορισμένες απόψεις, ναι. Ελέγχουν τον προϋπολογισμό, επομένως δεν θα μπορεί να περάσει νομοσχέδια δαπανών που εξυπηρετούν τους στόχους του, όπως η χρηματοδότηση του πολέμου στο Ιράν. Ομως, στην εξωτερική πολιτική διαθέτει μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων, εξουσία που παρέχει το Σύνταγμα, στις οποίες το Κογκρέσο δεν θα μπορεί να αντιδράσει ουσιαστικά. Πάντως, θα δοθεί μεγάλη έμφαση στη διαφθορά και στα αίτια του πολέμου. Το κύριο χαρακτηριστικό θα είναι η διεξαγωγή ακροάσεων και η κλήτευση μαρτύρων. Ο Τραμπ θα αντιδράσει, οπότε αναμένεται μια ιδιαίτερα έντονη και χαοτική αντιπαράθεση. Τελικά θα έρθουν στο φως πολλές πληροφορίες για τη διαφθορά και τους λόγους για τους οποίους ξεκίνησε τον πόλεμο.

Θα γίνει ακόμα πιο απρόβλεπτος;

Το έχει ήδη δείξει, διορίζοντας τον Στίβεν Μίλερ ως προσωπάρχη του. Συνήθως, έπειτα από μια τόσο βαριά ήττα, γίνεται κανείς πιο μετριοπαθής. Ο Τραμπ κάνει το αντίθετο. Δεν πρόκειται να είναι ούτε προβλέψιμος ούτε μετριοπαθής.

Τι περιμένετε όσον αφορά τον πόλεμο με το Ιράν;

Δεν βλέπω εύκολη διέξοδο από τον πόλεμο. Οι Ιρανοί δεν πρόκειται να υποχωρήσουν και θα είναι εξαιρετικά ταπεινωτικό για τον Τραμπ να άρει απλώς τον αποκλεισμό, παραδεχόμενος ουσιαστικά ότι οι Ιρανοί κέρδισαν. Καμία από τις δύο πλευρές δεν έχει τρόπο να επιβάλει το τέλος του πολέμου. Θα συνεχιστεί για κάποιο διάστημα, μέχρι να εξαντληθεί η μία ή η άλλη πλευρά.

Ο Τραμπ δεν μιλά πλέον μόνο για το τέλος του πολέμου στην Ουκρανία, αλλά και για μια συμφωνία σχετικά με την αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης. Στην Ευρώπη ανησυχούν ότι θα δούμε μια «Γιάλτα 2».

Δεν υπάρχει λόγος να γίνεται συζήτηση για την ευρωπαϊκή ασφάλεια. Το πρόβλημα είναι ξεκάθαρα ο Πούτιν. Το μόνο ζητούμενο είναι πώς θα αναχαιτιστεί ο Πούτιν, κάτι που ο Τραμπ δεν επιθυμεί να κάνει. Δεν υπάρχει πλέον καμία πιθανότητα για διευθέτηση ή οποιουδήποτε κατάπαυση του πυρός. Ο Πούτιν δεν δείχνει απολύτως κανένα ενδιαφέρον για κάτι τέτοιο. Απαιτεί από την Ουκρανία να παραχωρήσει το εναπομείναν έδαφος του Ντονμπάς, γεγονός που θα άνοιγε τον δρόμο για την κατάκτηση ολόκληρης της Ουκρανίας από τη Ρωσία. Κανένας ουκρανός ηγέτης δεν θα μπορούσε ποτέ να αποδεχτεί τέτοιους όρους. Δεν έχει σημασία αν φαίνεται ότι διεξάγονται συνομιλίες. Δεν υπάρχει τίποτα ουσιαστικό προς συζήτηση. Και δεν θα υπάρξει, μέχρι να ασκηθεί μεγαλύτερη πίεση στη Ρωσία. Οταν οι Ρώσοι μιλούν για νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας, ελπίζουν να διχάσουν την Ευρώπη, καθώς ορισμένες χώρες, όπως η Ισπανία, ενδιαφέρονται λιγότερο να αντιπαρατεθούν με τη Ρωσία. Οι Ρώσοι ελπίζουν ότι υποψήφιοι, όπως η Μαρίν Λε Πεν, θα επικρατήσουν και θα τερματίσουν την ευρωπαϊκή στήριξη προς την Ουκρανία. Αυτό δεν αποτελεί αντικείμενο καμίας σοβαρής διαπραγμάτευσης για μια μελλοντική δομή ασφαλείας.

Θα συνεχίσει ο Τραμπ να στηρίζει τον Πούτιν;

Φυσικά. Θέλει να κερδίσει ο Πούτιν. Πιέζει όσο περισσότερο μπορεί για την άρση των κυρώσεων. Πρόκειται για μια επαίσχυντη προσπάθεια. Ο λόγος είναι ότι ο ίδιος, ο γαμπρός του και ο επικεφαλής διαπραγματευτής του επιθυμούν να επενδύσουν στη Ρωσία, να συνάψουν ενεργειακές συμφωνίες, να βγάλουν χρήματα. Το κίνητρό τους είναι καθαρά ιδιοτελές. Δεν εξυπηρετεί το αμερικανικό εθνικό συμφέρον. Θα συνεχίσει έτσι για όσο παραμένει πρόεδρος.