Φάμπιαν Ζούλεγκ στα ΝΕΑ: «Για την Ευρώπη τελείωσαν οι διακοπές από την Ιστορία»

Η κατάσταση που δημιουργείται στη Μέση Ανατολή, αλλά όχι μόνο, οδηγεί σε έναν χαοτικό και επικίνδυνο κόσμο στον οποίο για να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις η Ευρώπη θα πρέπει να δημιουργήσει συνασπισμούς προθύμων με τη συμμετοχή επίσης της Ουκρανίας, της Τουρκίας και της Βρετανίας, εκτιμά στη συνέντευξή του στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο» ο Φάμπιαν Ζούλεγκ, διευθύνων σύμβουλος του Κέντρου Ευρωπαϊκής Πολιτικής (EPC) στις Βρυξέλλες.

Ο πόλεμος στο Ιράν έχει αρνητικό αντίκτυπο στην Ευρώπη. Πού οδηγεί η πολιτική του Τραμπ;

Δεν νομίζω ότι έχει κάποιο σχέδιο. Αντιδρά παρορμητικά και δεν ξέρουμε τι θα κάνει στη συνέχεια. Τίποτα δεν είναι σίγουρο. Αλλά διαπιστώνει ότι η σύντομη, οξεία παρέμβαση που ήθελε, για να δείξει ότι μπορεί να παρεμβαίνει, καταλήγει σε μια αόριστη δέσμευση, σε μια σύγκρουση με τεράστιο κόστος, με αρνητικό αντίκτυπο στους συμμάχους των ΗΠΑ στην περιοχή, οδηγώντας σε ένα ακόμη πιο ασταθές μέλλον με υψηλότερη τιμή και μεγαλύτερη αστάθεια στην αγορά πετρελαίου.

Βλέπουμε τώρα από την πλευρά του Τραμπ ένα ορισμένο επίπεδο δράσης, αλλά και απελπισίας. Η συνέχιση αυτής της σύγκρουσης είναι εξαιρετικά δαπανηρή τόσο για το Ιράν όσο και για τις ΗΠΑ. Είναι προς το κοινό τους συμφέρον να βρουν μια λύση. Η δυσκολία είναι ότι οι ελάχιστες απαιτήσεις και από τις δύο πλευρές έρχονται σε άμεση αντίθεση μεταξύ τους. Θα βλέπουμε να κάνουν ένα βήμα μπροστά και δύο βήματα πίσω. Δεν πρόκειται να υπάρξει μια λύση με τέλος.

Στο πλαίσιο αυτό πώς βλέπετε την κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ;

Τα Στενά του Ορμούζ δεν θα επιστρέψουν στην κατάσταση που ήταν πριν από μερικούς μήνες. Ο όγκος της κυκλοφορίας θα συνεχίσει να έχει διακυμάνσεις. Θα είναι υψηλότερη εάν υπάρχει εκεχειρία ή επιχείρηση εκκαθάρισης ναρκών. Ακόμα κι αν υπάρξει συμφωνία μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν υπάρχουν επίσης διαρθρωτικά ζητήματα καθώς έχουν καταστραφεί πολλές εγκαταστάσεις και εξακολουθεί να υπάρχει η απειλή από μη κρατικούς παράγοντες, όπως από τους Χούθι.

Δεδομένης επίσης της συμφωνίας ΗΠΑ – Σαουδικής Αραβίας και της όρεξης στην περιοχή για πυρηνικά όπλα, πόσο απειλητική είναι η τάση αυτή για την Ευρώπη;

Είναι μια τάση που ξεπερνά την περιοχή, αλλά εκδηλώνεται ιδιαίτερα στη Μέση Ανατολή. Αυτό που βλέπουμε από πολλές απόψεις είναι ένας πιο ασταθής, πιο συγκρουσιακός κόσμος. Σε όλο τον κόσμο θα δούμε την τάση οι χώρες να στοχεύουν στην απόκτηση αμυντικών ικανοτήτων όχι με στόχο τη νίκη σε έναν πόλεμο, αλλά την πρόκληση οδυνηρής ζημιάς στην αντίπαλη πλευρά ώστε να αποτρέψουν την ολοκληρωτική ήττα ενός πολέμου. Θα δούμε μια κούρσα εξοπλισμών. Θα δούμε επίσης ότι είτε σκόπιμα είτε κατά λάθος αυτού του είδους οι εξοπλισμοί δεν θα παραμείνουν υπό τον έλεγχο κρατικών φορέων.

Στην Ευρώπη έχουμε αρπακτικούς γείτονες, τους Ρώσους, κάτι που τροφοδοτεί την ανάγκη για ικανότητες όπως τα πυρηνικά όπλα. Το Ισραήλ έχει σαφώς πυρηνικές βόμβες και ενεργεί με πολύ επιθετικό τρόπο απέναντι στους γείτονές του. Το Ιράν λέει ότι κι εμείς πρέπει να έχουμε αυτές τις ικανότητες. Οι τάσεις αυτές οδηγούν σε έναν πολύ πιο ασταθή και πιο επικίνδυνο κόσμο, όχι μόνο στη Μέση Ανατολή.

Η Ευρώπη αντιμετωπίζει πολλές δυσκολίες , από τις δασικές πυρκαγιές μέχρι το Μεταναστευτικό και τη στάση των ΗΠΑ. Πώς θα αντιμετωπίσει ένα τέτοιο μείγμα προκλήσεων;

Η μεγάλη πρόκληση που αντιμετωπίζουμε είναι οι προσπάθειες καταστροφής της δημοκρατίας μας. Υπάρχουν πολλά αμερικανικά χρήματα, επίσης ρωσικά και κινεζικά, τα οποία χρησιμοποιούνται για τον στόχο αυτό. Για την Ευρώπη οι διακοπές από την Ιστορία τελείωσαν. Θα πρέπει να αναλάβει περισσότερες ευθύνες. Αν μπορέσουμε να ενωθούμε πολιτικά, μπορούμε ακόμα να δράσουμε.

Αλλά οι ευρωπαίοι ηγέτες αποφασίζουν συνήθως βάσει ενός βραχυπρόθεσμου πολιτικού ορίζοντα, όπως βλέπουμε για παράδειγμα στη σκληρή μάχη που διεξάγεται σχετικά με τον επόμενο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Βλέπετε λύση;

Για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, μιλάμε πλέον για την κατανομή του κόστους, κάτι που είναι πολιτικά πολύ πιο δύσκολο από το μοίρασμα των ωφελειών που είχαμε συνηθίσει. Πρέπει να αποφασίσουμε ποιος θα πληρώσει για τη βιωσιμότητα, για την ασφάλεια, για να έχουν οι εταιρείες το κατάλληλο περιβάλλον για να ανταγωνιστούν κ.λπ.

Πρέπει να βρούμε μια κατανομή αυτού του κόστους μεταξύ μας. Από την άλλη πλευρά, όταν η Ευρώπη βρίσκεται σε τέτοιου είδους κρίσεις κάνει πράγματα που φαίνονται αδιανόητα. Εχουμε πλέον κοινό δανεισμό, περισσότερη βιομηχανική πολιτική, κυρώσεις κατά της Ρωσίας. Αλλά πρέπει να βρούμε έναν τρόπο να ενεργούμε περισσότερο με γνώμονα την πρόβλεψη και όχι απλώς να αντιδρούμε στις κρίσεις.

Τα επόμενα χρόνια θα έχουμε κάποια μορφή κοινού χρέους. Θα υπάρξουν κοινά εργαλεία δανεισμού παράλληλα με το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο. Πρέπει να αρχίσουμε να τα σχεδιάζουμε και να αποδεχθούμε ότι δεν θα συμμετέχουν όλες οι χώρες. Είναι το μεγάλο ταμπού που πρέπει να αποδεχθούμε. Οι μορφές συνασπισμών των προθύμων θα γίνει ο συνήθης τρόπος εργασίας σε όλους τους τομείς πολιτικής, ακόμη και σε τομείς όπως η ενιαία αγορά, όπου πάντα λέγαμε ότι πρέπει να συμμετέχουν και οι «27». Σε ορισμένους από τους συνασπισμούς των προθύμων θα πρέπει να συμμετέχει η Ουκρανία, σε ορισμένους η Τουρκία, σε άλλους το Ηνωμένο Βασίλειο.

Αν συμμετέχει η Τουρκία σε έναν συνασπισμό για την άμυνα πώς θα διασφαλίζονται τα υπαρξιακά ζητήματα της Κύπρου και της Ελλάδας;

Σε έναν χαοτικό κόσμο σε ορισμένα ζητήματα θα συνεργαζόμαστε με χώρες που σε έναν ιδανικό κόσμο δεν θα γινόταν. Αλλωστε, στη Μέση Ανατολή δεν μπορεί να αγνοηθεί η Τουρκία. Είναι μια σημαντική περιφερειακή δύναμη, μια σημαντική δύναμη του ΝΑΤΟ. Επομένως, πρέπει να βρούμε έναν διαφορετικό τρόπο συνεργασίας.