«Τρόμος πάνω απ’ τον κόσμο»: Πώς κάλυψαν ΤΑ ΝΕΑ την τρομοκρατική επίθεση στους δίδυμους πύργους

Πώς μεταδίδεις μια είδηση όταν η ίδια η ιστορία αλλάζει πορεία μέσα σε λίγες ώρες;

Την 11η Σεπτεμβρίου 2001, τέσσερα επιβατικά αεροσκάφη υπό τον έλεγχο αεροπειρατών μετατράπηκαν σε όπλα: δύο προσέκρουσαν στους Δίδυμους Πύργους του Παγκόσμιου Κέντρου Εμπορίου προκαλώντας την κατάρρευση και των δύο κτιρίων, ένα έπληξε το Πεντάγωνο κι ένα συνετρίβη στην Πενσιλβάνια, αφήνοντας πίσω χιλιάδες νεκρούς και αλλάζοντας τον πλανήτη αμετάκλητα.

Το πρωινό της 12ης Σεπτεμβρίου, η εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ» βγήκε στα περίπτερα επιχειρώντας να χωρέσει στις σελίδες της το πρώτο, τεράστιο σοκ από τις επιθέσεις στη Νέα Υόρκη και την Ουάσιγκτον.

Με τις πληροφορίες να καταφθάνουν καταιγιστικά, η δημοσιογραφική κάλυψη εστίασε στην ανθρώπινη πλευρά της τραγωδίας, αφήνοντας τις ίδιες τις φωνές των πρωταγωνιστών και των αυτόπτων μαρτύρων να μεταφέρουν την εικόνα της πρωτοφανούς καταστροφής.

Η φρίκη στο Μανχάταν μέσα από τις μαρτυρίες

Η εικόνα που μεταφέρθηκε από το κάτω Μανχάταν ήταν αποκαλυπτική. Η εφημερίδα περιέγραφε χαρακτηριστικά ότι «ήταν σκηνές από έναν εφιάλτη: άνθρωποι να πηδάνε τρομοκρατημένοι από το ύψος του 65ου ορόφου του φλεγόμενου Ουόρλντ Τρέιντ Σέντερ, πυροσβέστες και αστυνομικοί να τρέχουν αλλόφρονες προς όλες τις κατευθύνσεις, περαστικοί ουρλιάζοντας να σκεπάζονται από τη σκόνη και τις στάχτες που κάλυψαν το κάτω Μανχάταν και κομμάτια από τους δίδυμους πύργους να σκάνε με δύναμη πάνω στον δρόμο».

Μέσα σε αυτό το σκηνικό, οι πρώτες δηλώσεις των διασωστών αποτύπωναν την απόγνωση της στιγμής. Ο πυραγός Μάικ Σμιθ από το Κουίνς, καθισμένος έξω από το Ανώτατο Δικαστήριο λίγο μετά την κατάρρευση του δεύτερου πύργου, ανέφερε: «Δύο αστυνομικοί με άρπαξαν και με απομάκρυναν. Άλλοι συνάδελφοί μου σκεπάστηκαν από τα ερείπια, χωρίς να μπορέσω να τους βοηθήσω. Είναι πολλοί εγκλωβισμένοι εκεί πέρα. Λες και βρισκόμαστε σε πεδίο μάχης».

Την ίδια ώρα, οι μαρτυρίες των πολιτών μετέδιδαν τη στιγμή της πρόσκρουσης με απόλυτη αμεσότητα. Η Τζόαν Γκόλντσταϊν περιέγραψε τη δική της εμπειρία μέσα από ένα λεωφορείο: «Στις 9 παρά 10, ήμουν στο λεωφορείο και πήγαινα στη δουλειά μου, όταν είδαμε καπνό από τους δίδυμους πύργους και αρχίσαμε να φωνάζουμε ότι ξέσπασε φωτιά. Δέκα λεπτά αργότερα, είδαμε μια τεράστια έκρηξη κι ένα πορτοκαλί σύννεφο καπνού και ξαφνικά έλειπε το μισό κτίριο… Όλοι στο λεωφορείο αρχίσαμε να φωνάζουμε και να κλαίμε. Δεν έχω δει χειρότερη εικόνα στη ζωή μου». Παράλληλα, μια μητέρα έλεγε με δάκρυα στα μάτια, σφίγγοντας στην αγκαλιά της την οκτάχρονη κόρη της: «Πριν από δύο ημέρες είχαμε ανέβει στην κορυφή του ενός πύργου μαζί με τη μικρή. Και τώρα εκεί που υψώνονταν οι πύργοι δεν υπάρχει τίποτα…».

Το ρεπορτάζ κατέγραψε επίσης την πλήρη παράλυση της πόλης: τη διακοπή της λειτουργίας των κινητών τηλεφώνων μισή ώρα μετά τις επιθέσεις, το κλείσιμο των γεφυρών, αλλά και τη σκόνη που κάλυπτε τα πάντα σε ύψος δύο εκατοστών, με έγγραφα γραφείων να παρασύρονται από τον άνεμο μέχρι το Μπρούκλιν, τρία μίλια μακριά.

Το χάος στην αμερικανική πρωτεύουσα

Η δημοσιογραφική κάλυψη επεκτάθηκε ταυτόχρονα και στα γεγονότα της Ουάσιγκτον, όπου η συντριβή του αεροσκάφους στο Πεντάγωνο προκάλεσε γενικευμένο πανικό. Η Ελίσα Μπρέναρντ περιέγραψε ότι «το αεροπλάνο που χτύπησε το Πεντάγωνο, πέταξε μόλις 50 μέτρα πάνω από τα κεφάλια μας, ήταν τρομακτικό», ενώ ο δημόσιος υπάλληλος Τζοζεφ Λάκεϊ σημείωνε: «Νομίζω ότι βλέπω ταινία φρίκης. Δεν πιστεύω ότι θα γίνουμε μάρτυρες ανάλογου περιστατικού στη διάρκεια της ζωής μας… Αισθανόμαστε σαν στόχοι που περιμένουμε να μας χτυπήσουν».

Σε θεσμικό επίπεδο, η εφημερίδα κατέγραψε τη χαρακτηριστική δήλωση του Αμερικανού γερουσιαστή Τσακ Χέιγκελ, ο οποίος συνέκρινε τις επιθέσεις με την ιστορική επίθεση του 1941: «Είναι ένα δεύτερο Περλ Χάρμπορ. Δεν νομίζω πως υπερβάλλω».

Την ίδια στιγμή, μεταδόθηκαν οι ειδήσεις για την εσπευσμένη εκκένωση των κεντρικών κυβερνητικών κτιρίων —όπως του Λευκού Οίκου, του Καπιτωλίου, του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, του Υπουργείου Δικαιοσύνης και των αρχηγείων της CIA στο Λάνγκλεϊ— καθώς και για την πρωτοφανή απόφαση της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας να καθηλώσει όλες τις πτήσεις στη χώρα.

Η αντίδραση της ηγεσίας και οι πρώτες εκτιμήσεις

Παράλληλα με το ρεπορτάζ από τους δρόμους, η εφημερίδα κατέγραψε τις πρώτες κινήσεις της αμερικανικής ηγεσίας. Αναφέρθηκε στη στιγμή που ο προσωπάρχης Άντριου Καρντ ενημέρωσε ψιθυριστά τον πρόεδρο Τζορτζ Μπους στις 9.05 π.μ., ενώ εκείνος διάβαζε παιδικές ιστορίες σε μαθητές δημοτικού σχολείου στη Σαρασότα της Φλόριντα, καθώς και στο διάγγελμά του αργότερα το βράδυ, όπου διακήρυξε ότι «δεν θα κάνουμε καμία διάκριση ανάμεσα στους δράστες των τρομοκρατικών επιθέσεων και σε αυτούς που τους παρείχαν άσυλο».

Τέλος, η εφημερίδα δεν περιορίστηκε μόνο στην καταγραφή των γεγονότων, αλλά επιχείρησε να διαβλέψει τις μελλοντικές συνέπειες. Στη στήλη «ΡΙΠΕΣ» διατυπώθηκε ο πρώτος προβληματισμός για την επόμενη ημέρα: «ΓΙΑΤΙ αν η έντρομη αμερικανική κοινή γνώμη αυτή την ώρα βρίσκεται σε πλήρη σύγχυση… ΠΟΙΟΣ αμφιβάλλει ότι η αντίδραση του βαριά πληγωμένου αμερικανικού γοήτρου θα εκδηλωθεί… ΚΑΙ ποιος μπορεί να προβλέψει τις συνέπειες ενός πιθανού φαύλου κύκλου της βίας… ΕΙΣ βάρος της παγκόσμιας ειρήνης και ιδίως – είναι τάχα ασύνηθες; – εις βάρος άλλων αθώων σε μια τυφλή αντιτρομοκρατική φρενίτιδα»