- Advertisement -
Σε μια σημαντική αλλαγή στη στρατηγική σχέση ΗΠΑ και Ισραήλ προχώρησε ο Ντόναλντ Τραμπ, ανακοινώνοντας ότι η Ουάσιγκτον θα σταματήσει, μετά το τέλος του 2026, την ετήσια οικονομική βοήθεια ύψους περίπου 4 δισ. δολαρίων προς το Τελ Αβίβ. Όπως υποστήριξε ο Αμερικανός πρόεδρος, έχει ήδη καταλήξει σε συμφωνία με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, διευκρινίζοντας, ωστόσο, ότι οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν να πωλούν όπλα στον στενό σύμμαχό τους στη Μέση Ανατολή.
Η αιφνιδιαστική ανακοίνωση έγινε την Τρίτη, την ώρα που οι Αμερικανοί προσέρχονται στις κάλπες για τις ενδιάμεσες εκλογές, οι οποίες θα κρίνουν εάν οι Ρεπουμπλικάνοι του Τραμπ θα διατηρήσουν τον έλεγχο του Κογκρέσου. Ο ίδιος παρουσίασε την απόφαση, μεταξύ άλλων, ως μια προσπάθεια να αφαιρέσει από τους Δημοκρατικούς ένα πολιτικό επιχείρημα εναντίον του κόμματός του, σχετικά με τη στρατιωτική υποστήριξη προς το Ισραήλ.
Μιλώντας στην εκπομπή «Fox & Friends» του Fox News, ο Τραμπ υποστήριξε ότι το Ισραήλ δεν χρειάζεται πλέον την αμερικανική χρηματοδότηση και ότι η οικονομική στήριξη έχει μετατραπεί σε πολιτικό βάρος για τους Ρεπουμπλικάνους.
«Όσον αφορά τις πληρωμές προς το Ισραήλ, ο Μπίμπι Νετανιάχου κι εγώ έχουμε καταλήξει σε συμφωνία. Δίνουμε στο Ισραήλ 4 δισ. δολάρια τον χρόνο και συμφωνήσαμε πριν από μήνες να σταματήσουμε. Έχουμε ήδη συμφωνήσει ότι μέχρι το τέλος αυτού του έτους δεν θα πληρώνουμε πλέον το Ισραήλ. Θα το βοηθήσουμε, εάν χρειαστεί», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Το ερωτηματικό με τη συμφωνία και τα 3,8 δισ. δολάρια
Η εξαγγελία του Αμερικανού προέδρου προκαλεί ερωτήματα, καθώς η ισχύουσα συμφωνία ΗΠΑ – Ισραήλ προβλέπει ετήσια στρατιωτική βοήθεια ύψους 3,8 δισ. δολαρίων και δεν λήγει πριν από τον Σεπτέμβριο του 2028.
Παράλληλα, το αμερικανικό Κογκρέσο έχει ψηφίσει από το 2020 νόμο που εξουσιοδοτεί τη συγκεκριμένη χρηματοδότηση, ενώ η εκταμίευση των κονδυλίων εξακολουθεί να απαιτεί την έγκριση των ετήσιων νομοσχεδίων για τις κρατικές δαπάνες από τη Βουλή των Αντιπροσώπων και τη Γερουσία.
Ο Τραμπ δεν έδωσε λεπτομέρειες για τον τρόπο με τον οποίο θα διακοπεί η χρηματοδότηση πριν από τη λήξη της ισχύουσας συμφωνίας.
Οι συζητήσεις για το μέλλον της αμερικανικής βοήθειας μετά το 2028 βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη. Ο ίδιος ο Νετανιάχου είχε δηλώσει τον Οκτώβριο ότι το Ισραήλ θα πρέπει να προετοιμαστεί για τη σταδιακή μείωση της αμερικανικής οικονομικής στήριξης.
«Αν πιστεύετε ότι θα συνεχίσουμε να λαμβάνουμε όσα εξασφάλισα δύο φορές, δηλαδή δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια αμερικανικής βοήθειας για τον αμυντικό μας προϋπολογισμό, προετοιμαστείτε και συνηθίστε στην ιδέα ότι αυτό δεν θα συμβεί, επειδή η Αμερική έχει αλλάξει», είχε αναφέρει σε συνέντευξή του σε ισραηλινό τηλεοπτικό σταθμό.
Η πολιτική πίεση στον Τραμπ και η κριτική για το Ισραήλ
Η αμερικανική στήριξη προς το Ισραήλ, η οποία επί δεκαετίες αποτελούσε πεδίο ευρείας διακομματικής συναίνεσης, έχει μετατραπεί σε ολοένα και πιο αμφιλεγόμενο ζήτημα στο εσωτερικό των ΗΠΑ, κυρίως μετά την ισραηλινή στρατιωτική επιχείρηση στη Γάζα, ως απάντηση στην επίθεση της Χαμάς τον Οκτώβριο του 2023.
Δημοσκόπηση του Πανεπιστημίου Quinnipiac, τον Ιούνιο, έδειξε ότι το 48% των Αμερικανών ψηφοφόρων και το 66% των Δημοκρατικών θεωρούν πως οι ΗΠΑ στηρίζουν υπερβολικά το Ισραήλ. Τα αντίστοιχα ποσοστά το 2017, όταν τέθηκε για πρώτη φορά το ίδιο ερώτημα, ήταν 16% και 20%.
Η δυσαρέσκεια καταγράφεται και στο εσωτερικό του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, καθώς ορισμένοι υποστηρικτές του κινήματος MAGA εμφανίζονται όλο και πιο επικριτικοί απέναντι στο Ισραήλ. Κατηγορούν, μεταξύ άλλων, την ισραηλινή πλευρά ότι παραπλάνησε τον Τραμπ σχετικά με τη δυνατότητα μιας εύκολης ήττας του Ιράν, παρά τις προεκλογικές δεσμεύσεις του Αμερικανού προέδρου να αποφύγει νέες στρατιωτικές εμπλοκές στο εξωτερικό.
Ο πόλεμος με το Ιράν, ο οποίος έχει οδηγήσει σε αύξηση των τιμών της βενζίνης και σε υποχώρηση της δημοτικότητας του Τραμπ, έχει εντείνει την πολιτική πίεση προς τον Λευκό Οίκο.
Ο Αμερικανός πρόεδρος αναφέρθηκε ειδικά στον Δημοκρατικό υποψήφιο Αμπντούλ Ελ-Σαγιέντ, ο οποίος διεκδικεί μία έδρα στη Γερουσία στο Μίσιγκαν και έχει ταχθεί κατά της άνευ όρων στρατιωτικής βοήθειας προς το Ισραήλ. Εφόσον εκλεγεί, θα γίνει ο πρώτος μουσουλμάνος γερουσιαστής των ΗΠΑ.
«Γιατί να δεχόμαστε τις επιθέσεις τρελών όπως ο Ελ-Σαγιέντ, όταν το Ισραήλ δεν χρειάζεται αυτά τα χρήματα; Είναι ένα κακό πολιτικό επιχείρημα», δήλωσε ο Τραμπ.
Αντιδράσεις στο Ισραήλ και τις ΗΠΑ
Η ανακοίνωση προκάλεσε αντιδράσεις και στο Ισραήλ. Ο Γκάντι Αϊζενκότ, επικεφαλής του αντίπαλου πολιτικού μπλοκ που επιδιώκει την απομάκρυνση του Νετανιάχου από την εξουσία, επέκρινε τον Ισραηλινό πρωθυπουργό για τον τρόπο με τον οποίο χειρίστηκε το ζήτημα.
«Το γεγονός ότι το αμυντικό κατεστημένο, μαζί με τους Ισραηλινούς πολίτες, μαθαίνει μέσω των μέσων ενημέρωσης για μια αλλαγή στο πλαίσιο της στρατηγικής σχέσης, αναδεικνύει πόσο επικίνδυνη είναι πραγματικά η συμπεριφορά του Μπενιαμίν Νετανιάχου. Δεν μπορούμε πλέον να βασιζόμαστε σε αυτόν και πρέπει να τον αντικαταστήσουμε», έγραψε στην πλατφόρμα X.
Επικριτικός εμφανίστηκε και ο Ρεπουμπλικανός βουλευτής Ντον Μπέικον, ο οποίος δήλωσε στο CNN ότι αυτό που τον ενόχλησε περισσότερο ήταν πως οι Ισραηλινοί δεν γνώριζαν για την απόφαση.
Από την πλευρά του, ο Δημοκρατικός βουλευτής Ρο Χάνα χαιρέτισε την προοπτική διακοπής της βοήθειας, σημειώνοντας ότι το σύνθημα «μηδενική βοήθεια στο Ισραήλ» θα αποτελέσει μέρος της ατζέντας του κόμματός του εάν αναλάβει τον έλεγχο του Κογκρέσου.
Ο Τζον Άλτερμαν, από το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών (CSIS) στην Ουάσιγκτον, έθεσε, πάντως, ερωτήματα για τη χρονική συγκυρία της ανακοίνωσης, επισημαίνοντας ότι έγινε την ημέρα των ενδιάμεσων εκλογών, εν μέσω σεναρίων για πιθανή νέα μεγάλη κοινή στρατιωτική επιχείρηση ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν.
Νέα αμυντική συνεργασία παρά τη μείωση της βοήθειας
Παρά την εξαγγελία για διακοπή της άμεσης οικονομικής ενίσχυσης, οι αμυντικές σχέσεις των δύο χωρών ενδέχεται να αποκτήσουν διαφορετική μορφή.
Το καλοκαίρι, η Βουλή των Αντιπροσώπων ενέκρινε διάταξη στο νομοσχέδιο για την αμυντική πολιτική του 2027, η οποία προβλέπει την εμβάθυνση της συνεργασίας ΗΠΑ και Ισραήλ στον τομέα της στρατιωτικής τεχνολογίας.
Η διάταξη 219 του νομοσχεδίου National Defense Authorization Act προβλέπει στενότερους δεσμούς στην ανάπτυξη και αξιοποίηση αμυντικών τεχνολογιών. Ωστόσο, δεκάδες μη κυβερνητικές οργανώσεις έχουν χαρακτηρίσει την πρωτοβουλία «εξαιρετικά επικίνδυνη», καλώντας τους Αμερικανούς νομοθέτες να την αποσύρουν.
Σε κάθε περίπτωση, η δήλωση Τραμπ σηματοδοτεί μια πιθανή σημαντική μεταβολή στις σχέσεις Ουάσιγκτον – Τελ Αβίβ, με την αμερικανική στρατιωτική υποστήριξη προς το Ισραήλ να εξελίσσεται πλέον σε ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα ζητήματα της αμερικανικής πολιτικής σκηνής.
Πηγή: Reuters
Comments are closed.