Το Νομπέλ που εξόργισε Τραμπ και Νετανιάχου

Η ανακοίνωση της νορβηγικής Επιτροπής Νομπέλ για την απονομή του Νομπέλ Ειρήνης 2026 στη νοτιοαφρικανή νομικό και πρώην ύπατη αρμοστή του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα Νάβι Πιλάι πυροδότησε – εκτός από τους πανηγυρισμούς όσων επιθυμούν τη διατήρηση του κράτους δικαίου – και σφοδρές αντιδράσεις.

Πρώτος και καλύτερος ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει τον δικό του καημό και εξέφρασε έντονα την απογοήτευσή του που δεν έλαβε ο ίδιος το βραβείο. Μιλώντας σε προεκλογική συγκέντρωση στο Σίρακιους της Νέας Υόρκης, χαρακτήρισε την απόφαση «επονείδιστη και ντροπιαστική», προσθέτοντας ότι αποτελεί «ανεξίτηλο στίγμα για τη Νορβηγία».

«Το Νομπέλ Ειρήνης απαξιώθηκε για πάντα από μια χούφτα ριζοσπαστών ιδεολόγων που είναι εχθροί του πολιτισμού», δήλωσε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι δεν ξέρει καν ποια είναι η Πιλάι και ότι αποτελεί «πρόσωπο – μυστήριο».

Αυτό βέβαια απέχει πολύ από την αλήθεια, καθώς η Πιλάι είχε διατελέσει επικεφαλής ανεξάρτητης επιτροπής του ΟΗΕ, η οποία σε πόρισμά της κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το Ισραήλ διέπραξε γενοκτονία εναντίον των Παλαιστινίων στη Γάζα.

Για αυτή την απόφαση αλλά και για τα εντάλματα σύλληψης εναντίον του ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου και άλλων ισραηλινών αξιωματούχων, η κυβέρνηση Τραμπ επέβαλε κυρώσεις στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, στο οποίο η Πιλάι είχε υπηρετήσει ως δικαστής στο παρελθόν.

Εξαλλος με την απόφαση της νορβηγικής Επιτροπής Νομπέλ εμφανίστηκε και ο Νετανιάχου, ο οποίος ανέφερε ότι η Επιτροπή «έχασε την ηθική της πυξίδα». Κατηγόρησε την Πιλάι ότι έχτισε την καριέρα της διαδίδοντας «συκοφαντίες αίματος» κατά του εβραϊκού κράτους και τη χαρακτήρισε «προκατειλημμένη». Παράλληλα, το ισραηλινό υπουργείο Εξωτερικών κατήγγειλε τη βράβευση ως «γκροτέσκα εργαλειοποίηση ενός βραβείου με σκοπό τη νομιμοποίηση του αντιισραηλινού μίσους». Η ανακοίνωση του υπουργείου καταλήγει: «Τώρα που η Επιτροπή Νομπέλ επιβράβευσε το μεγαλύτερο ψέμα του 21ου αιώνα, ο Γιόζεφ Γκέμπελς σίγουρα χειροκροτεί από την Κόλαση».

Το διεθνές χάσμα

Οι αντιδράσεις αυτές αναδεικνύουν το βαθύ χάσμα μεταξύ της Ουάσιγκτον και του Τελ Αβίβ, από τη μία πλευρά, και των διεθνών θεσμών Δικαιοσύνης, από την άλλη, μαζί με το μεγαλύτερο μέρος της διεθνούς κοινότητας. Οργανισμοί όπως ο ΟΗΕ και το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο χαιρέτισαν τη βράβευση ως νίκη για τα ανθρώπινα δικαιώματα και το διεθνές δίκαιο.

Η 85χρονη νομπελίστρια, απαντώντας εμμέσως στη δυσαρέσκεια του αμερικανού προέδρου, σχολίασε χιουμοριστικά κατά τη διάρκεια ομιλίας της στη Γερμανία: «Αν χειροκροτήσετε λίγο πιο δυνατά, ίσως μοιραστώ το βραβείο με τον Τραμπ».

Η φετινή απονομή, αντί να αποτελέσει σύμβολο ενότητας, μετατράπηκε σε ένα ακόμα πεδίο έντονης γεωπολιτικής αντιπαράθεσης, επιβεβαιώνοντας ότι η διεθνής Δικαιοσύνη παραμένει μια εξαιρετικά αμφιλεγόμενη αρένα στην παγκόσμια σκακιέρα.

Ο νυν ύπατος αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα Φόλκερ Τουρκ συνεχάρη θερμά την Πιλάι, δηλώνοντας ότι η βράβευση αποδεικνύει «τι μπορούν να επιτύχουν το θάρρος, η ακεραιότητα και η ακλόνητη πίστη στα ανθρώπινα δικαιώματα και στον νόμο». Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν εξήρε το έργο της, τονίζοντας ότι «λίγοι άνθρωποι έχουν αφιερώσει τη ζωή τους στη δικαιοσύνη, την ειρήνη και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια όπως εκείνη».

Η νορβηγική Επιτροπή Νομπέλ ξεκαθάρισε ότι η επιλογή της Νάβι Πιλάι είχε ως στόχο να υπενθυμίσει σε όλο τον κόσμο ότι «το κράτος δικαίου – εθνικό και διεθνές – στηρίζει το σύστημα που έχουμε δημιουργήσει για να διασφαλίζουμε την ειρήνη και να επιλύουμε τις συγκρούσεις χωρίς βία», στέλνοντας έμμεσο μήνυμα σε όσες κυβερνήσεις επιτίθενται στους διεθνείς θεσμούς.