Το «καποραλάτο» ζει και βασιλεύει

Η πρόσφατη δολοφονία τεσσάρων εργατών γης στην Καλαβρία ανέδειξε εκ νέου το φαινόμενο του «καποραλάτο», ενός παράνομου συστήματος στρατολόγησης και εκμετάλλευσης εργατών που εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις πιο σκοτεινές πλευρές της ιταλικής γεωργίας.

Παρά το αυστηρό νομοθετικό πλαίσιο που έχει θεσπιστεί τα τελευταία χρόνια, χιλιάδες μετανάστες εξακολουθούν να εργάζονται υπό συνθήκες που οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων χαρακτηρίζουν ως σύγχρονη μορφή δουλείας. Το «καποραλάτο» βασίζεται στη δράση παράνομων μεσαζόντων, γνωστών ως «καποράλι», οι οποίοι αναλαμβάνουν την εύρεση εργατικού δυναμικού για αγροτικές επιχειρήσεις.

Οι μεσάζοντες ελέγχουν σχεδόν κάθε πτυχή της ζωής των εργατών: τη μεταφορά προς τα χωράφια, τη στέγαση, την καταβολή των ημερομισθίων και, συχνά, ακόμη και την πρόσβαση σε τρόφιμα και βασικές υπηρεσίες. Οι εργαζόμενοι εξαρτώνται πλήρως από αυτούς, ενώ μεγάλο μέρος των ήδη χαμηλών αποδοχών τους παρακρατείται για δήθεν έξοδα μετακίνησης και διαμονής.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Ταζίμπ Ταζίμπ, δημοσιογράφου από το Πακιστάν, ο οποίος εγκατέλειψε τη χώρα του το 2021 ύστερα από απειλές που δεχόταν λόγω της επαγγελματικής του δραστηριότητας.

Αφού διέσχισε τη βαλκανική οδό και έφτασε στην Ιταλία αναζητώντας ασφάλεια, βρήκε εργασία σε αγροτικές εκμεταλλεύσεις της περιφέρειας Βένετο. Οπως καταγγέλλει, υπέγραψε σύμβαση εργασίας χωρίς να κατανοεί το περιεχόμενό της και σύντομα βρέθηκε αντιμέτωπος με εξαντλητικά ωράρια, χαμηλές αποδοχές και συνεχή φόβο. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του, οι εργάτες δέχονταν απειλές όταν διαμαρτύρονταν ή αρνούνταν να υπακούσουν στις εντολές των μεσαζόντων, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις εκφοβίζονταν ακόμη και με απειλές εμπρησμού.

Κοινωνικές οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στην υποστήριξη μεταναστών εκτιμούν ότι περίπου ένας στους τέσσερις εργαζόμενους στον αγροτικό τομέα της Ιταλίας απασχολείται υπό συνθήκες παράνομης ή καταχρηστικής εκμετάλλευσης. Τα θύματα προέρχονται κυρίως από την Ασία και την Αφρική, πολλοί χωρίς σταθερό καθεστώς παραμονής, γεγονός που τους καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτους απέναντι στους εκβιασμούς. Ο φόβος της απέλασης ή της απώλειας της εργασίας αποτρέπει πολλούς από το να απευθυνθούν στις Αρχές.

Το φαινόμενο παραμένει βαθιά ριζωμένο, ιδιαίτερα στις αγροτικές περιοχές της νότιας Ιταλίας αλλά και σε παραγωγικές ζώνες του βορρά.

Συνδικάτα, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών ζητούν αυστηρότερη εφαρμογή της νομοθεσίας, ενίσχυση των μηχανισμών επιθεώρησης εργασίας, καλύτερη προστασία των μεταναστών που καταγγέλλουν περιστατικά εκμετάλλευσης και διάλυση των εγκληματικών δικτύων που εξακολουθούν να αποκομίζουν σημαντικά οικονομικά οφέλη από την ανθρώπινη εξαθλίωση.