Τι κρύβει το πιάτο μας; Οι αναδυόμενες απειλές για την ασφάλεια των τροφίμων

Η ασφάλεια των τροφίμων στην Ευρώπη δεν απειλείται πλέον μόνο από γνωστές δηλητηριάσεις, ελλιπείς ελέγχους ή ακατάλληλες συνθήκες αποθήκευσης. Η κλιματική αλλαγή, η παγκοσμιοποίηση των εμπορικών ροών, οι νέες διατροφικές συνήθειες, η απάτη στην αγορά και η εξάπλωση εισβολικών ειδών δημιουργούν ένα πολύ πιο σύνθετο πεδίο κινδύνων, το οποίο οι ευρωπαϊκές Αρχές καλούνται να εντοπίζουν πριν εξελιχθεί σε κρίση δημόσιας υγείας.

Τρεις δεκαετίες μετά την κρίση των «τρελών αγελάδων», η ευρωπαϊκή Αρχή για την ασφάλεια των τροφίμων, η γνωστή EFSA, παρακολουθεί δεκάδες αναδυόμενες απειλές κάθε χρόνο. Μέσω ειδικού δικτύου έγκαιρης προειδοποίησης, επιστήμονες και εθνικές Αρχές εξετάζουν περιστατικά τα οποία σήμερα μπορεί να μοιάζουν μεμονωμένα, αλλά αύριο να αποκτήσουν ευρύτερες διαστάσεις.

Οπως αναφέρει, μία από τις πιο ανησυχητικές περιπτώσεις είναι η παράνομη εισαγωγή στην Ευρώπη κρέατος άγριων ζώων από την Αφρική. Κρέας από πρωτεύοντα, παγκολίνους, τρωκτικά και ερπετά μπορεί να μεταφέρει βακτήρια και ιούς με δυνατότητα μετάδοσης στον άνθρωπο. Οι μέθοδοι ξήρανσης και ζύμωσης δυσκολεύουν, μάλιστα, τον εντοπισμό τους στους συνοριακούς ελέγχους.

Στη Μεσόγειο, ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί ο λαγοκέφαλος, το τοξικό εισβολικό ψάρι που έχει φτάσει μέσω της Διώρυγας του Σουέζ. Η κατανάλωσή του απαγορεύεται στην Ευρωπαϊκή Ενωση, καθώς περιέχει τετροδοτοξίνη. Παρ’ όλα αυτά, οι Αρχές έχουν καταγράψει καταγγελίες για παράνομη πώληση.

Σταθερό πρόβλημα παραμένει και η νόθευση του τόνου. Ορισμένες ουσίες επαναφέρουν το έντονο κόκκινο χρώμα σε ψάρια που έχουν αρχίσει να αλλοιώνονται, παραπλανώντας τον καταναλωτή. Η πρακτική αυτή συνδέεται με δηλητηρίαση από ισταμίνη, ενώ ο εντοπισμός της απαιτεί πλέον προηγμένες μοριακές αναλύσεις.

Παράλληλα, η κατανάλωση ωμού ή ανεπαρκώς ψημένου χοιρινού μπορεί να μεταδώσει επικίνδυνα βακτήρια, ιδιαίτερα σε εγκύους και ευάλωτες ομάδες.

Το κοινό στοιχείο όλων αυτών των απειλών είναι ότι δεν γνωρίζουν σύνορα. Η δημόσια υγεία, η υγεία των ζώων και η προστασία του περιβάλλοντος αποτελούν μία ενιαία αλυσίδα. Η επένδυση στην πρόληψη, στην επιστημονική έρευνα, στους ελέγχους και στην έγκαιρη ενημέρωση των πολιτών δεν είναι τεχνική πολυτέλεια, αλλά βασική κοινωνική υποχρέωση της πολιτείας. Η ΕΕ το έχει θέσει ως βασική προτεραιότητα, αλλά τα μέτωπα είναι πολλά και μεγάλα…