Τζένη Μαρκέτου στα «ΝΕΑ»: Παιχνίδια της τέχνης και της φύσης

Στον κήπο του Φινλανδικού Ινστιτούτου, η Τζένη Μαρκέτου στήνει έναν ζωντανό βιότοπο από το πληγωμένο χώμα της Θεσσαλίας. Το έργο Fairground of Earthed Stories παραδίδεται στη φθορά, τη βροχή και τους μικροοργανισμούς, προτείνοντας μια γλυπτική που επιδιώκει να εξελιχθεί σε ένα μελλοντικό αρχαιολογικό ίχνος διασύνδεσης με τη φύση.

Μεταφέροντας υλικό από τη Θεσσαλία στην καρδιά της αστικής Αθήνας, τι είδους γεωλογική και πολιτική μετατόπιση συμβαίνει;

Η γλυπτική εγκατάσταση Fairground of Earthed Stories δημιουργήθηκε από στρώσεις πηλού, χώματος, ποταμίσιας άμμου και cob, που μεταφέρουν τις οικολογικές και πολιτισμικές ιστορίες της Θεσσαλίας: από τις περιοχές που επλήγησαν από την πλημμύρα «Daniel» το 2023, τον Πηνειό, τη λίμνη Κάρλα, έως αρχαιολογικούς τόπους. Τα υλικά λειτουργούν ως ζωντανά αρχεία μνήμης και ανθρώπινης δραστηριότητας, θυμίζοντας τη «ζωντανή ύλη» της Jane Bennett. Στον αστικό κήπο η εγκατάσταση λειτουργεί ως ζωντανή τέχνη, καταφύγιο και υποδομή.

Καθώς το γλυπτό λειτουργεί ως καταφύγιο, πώς αλλάζει ο ρόλος σας όταν συν-δημιουργοί του έργου γίνονται τα έντομα, οι ρίζες και οι μικροοργανισμοί;

Σχεδίασα το Fairground of Earthed Stories ως έναν φαντασιακό βιότοπο, μια παιδική χαρά για τα πουλιά, τα έντομα, φυτά του κήπου αλλά και ως ένα θραύσμα μελλοντικής αρχαιολογίας. Οι ανάγλυφες επιφάνειες και οι κοιλότητες προσκαλούν διαφορετικές μορφές ζωής να κατοικήσουν το έργο. Ο ρόλος μου μετατοπίζεται από τη δημιουργό στην οικοδέσποινα: δημιουργώ τις συνθήκες μιας συνύπαρξης που δεν μπορώ ούτε θέλω να ελέγξω. Την αφήνω στη φύση και στο μη ανθρώπινο αποκεντρώνοντας έτσι το ανθρώπινο.

Η διάβρωση του υλικού είναι μια μορφή καταστροφής ή ο μόνος τρόπος για να αποκτήσει το έργο τη δική του «ζωή»;

Η διάβρωση δεν είναι απαραίτητα καταστροφή, αλλά μέρος της ζωής της ύλης και της συνεργασίας της με την ατμόσφαιρα και τα μη ανθρώπινα όντα. Το νερό, ο άνεμος, οι ρίζες και οι μικροοργανισμοί μεταμορφώνουν συνεχώς τη γη. Οι διαδοχικές στρώσεις της κατασκευής αφήνουν ορατά ίχνη διαφορετικών χρόνων. Η ζωή του έργου βρίσκεται στην αλληλεπίδραση, τη φθορά και τη συνεχή αναγέννηση, μέσα από μια κοσμική αίσθηση αλληλεξάρτησης και φροντίδας.

Το γλυπτό λειτουργεί ως μνημείο της καταστροφής ή ως πέρασμα προς την αναγέννηση;

Το έργο απομακρύνεται από τις μνημειακές και εξορυκτικές υλικές πρακτικές της μοντερνιστικής και βιομηχανικής αισθητικής, προτείνοντας μια οικολογικά ευαίσθητη προσέγγιση που αντιλαμβάνεται την ύλη ως ζωντανή, δυναμική και φθαρτή. Δεν με ενδιαφέρει να δημιουργήσω ένα έργο που μιλά για οικολογία αλλά μια γλυπτική συνθήκη που συμμετέχει ενεργά στη δημιουργία οικολογικών σχέσεων. Το Fairground of Earthed Stories μας προσκαλεί να βιώσουμε διαφορετικά τη φύση, αμφισβητώντας την ανθρωποκεντρική μας αντίληψη. Το γλυπτό μετατρέπεται σε ένα μικρό οικοσύστημα.

Αν ένας αρχαιολόγος του μέλλοντος ανακάλυπτε το έργο, ποιο συμπέρασμα θα θέλατε να βγάλει για τη σχέση μας με τη φύση;

Θα ήθελα να αναρωτηθεί αρχικά από πού προέρχεται αυτό το παράξενο αντικείμενο, ποιος το κατασκεύασε και με ποιες τεχνικές. Οι διαδοχικές στρώσεις και οι οργανικές υφές του δημιουργούν την αίσθηση ενός αντικειμένου χωρίς χρονικό προσδιορισμό. Το κεντρικό ερώτημα είναι: Τι θα συνέβαινε αν τα τεχνουργήματα που αφήνουμε πίσω μας δεν ήταν μνημεία του ανθρώπινου πολιτισμού, αλλά ίχνη των προσπαθειών μας να μάθουμε να συνυπάρχουμε με τα άλλα είδη;

* Από την Τρίτη στο Φινλανδικό Ινστιτούτο, Ζήτρου 16, Αθήνα