Τα drones τεχνητής νοημοσύνης των Ρώσων σκοτώνουν πλέον αμάχους

Καθώς σμήνη ρωσικών drones έφταναν κατά κύματα τον περασμένο μήνα στη Ζαπορίζια της νοτιοανατολικής Ουκρανίας, περίπου 15 χιλιόμετρα από τη γραμμή του πολεμικού μετώπου, ένα εξ αυτών που – όπως περιγράφουν αυτόπτες μάρτυρες στους «New York Times» – έμοιαζε με μοντέλο αεροπλάνου, χίμηξε από τον ουρανό κατευθυνόμενο προς ένα πρατήριο καυσίμων, προσέκρουσε σε τοίχο παρακείμενης πολυκατοικίας και εξερράγη. Μια 19χρονη φοιτήτρια σκοτώθηκε επιτόπου. Αλλοι δύο Ουκρανοί, ηλικίας 41 και 48 ετών, υπέκυψαν αργότερα στα τραύματά τους.

Είναι τρεις από τους χιλιάδες ουκρανούς πολίτες που έχουν χάσει τη ζωή τους σε ρωσικές αεροπορικές επιδρομές, στα 4,5 χρόνια του πολέμου. Ομως οι ακριβείς συνθήκες του θανάτου τους φαίνεται να αποκαλύπτουν μια δυσοίωνη τροπή. Το ρωσικό drone τύπου Molniya που τους σκότωσε καθοδηγούνταν από ένα πειραματικό σύστημα τεχνητής νοημοσύνης και όχι από ανθρώπινο χέρι, γράφει η αμερικανική εφημερίδα, επικαλούμενη ειδικούς σε drones, ουκρανούς στρατιωτικούς διοικητές και την εγκληματολογική ομάδα που εξέτασε τα συντρίμμια.

Δεν διέθετε κεραίες επικοινωνίας για τη μετάδοση δεδομένων σε κάποιον χειριστή. Αντίθετα, βασιζόταν σε ένα εσωτερικό λογισμικό αναγνώρισης εικόνας. Εφερε ένα εμπορικά διαθέσιμο μικροϋπολογιστή της αμερικανικής εταιρείας τεχνολογίας Nvidia, το Nvidia Jetson Orin, που χρησιμοποιείται ευρέως για εφαρμογές AI παγκοσμίως.

Το drone ήταν προγραμματισμένο να πετάξει προς την περιοχή του βενζινάδικου, αλλά μόλις πλησίασε, το σύστημα AI επέλεξε αυτόνομα το τελικό σημείο πρόσκρουσης –πιθανότατα αναγνωρίζοντας δεξαμενές προπανίου. Οπερ σημαίνει ότι η επίθεση της 6ης Ιουλίου ήταν η πρώτη καταγεγραμμένη περίπτωση απώλειας αμάχων από ρωσικό drone εξοπλισμένο με ένα τέτοιο σύστημα, παρατηρεί η Κατερίνα Μπόνταρ, ουκρανή αναλύτρια και ανώτερη συνεργάτιδα του Κέντρου Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών (CSIS) της Ουάσιγκτον, με ειδίκευση στην AI και τα αυτόνομα οπλικά συστήματα. Η μονάδα Nvidia «είναι η καλύτερη απόδειξη» ότι η Ρωσία πειραματίζεται με αυτόνομη τεχνητή νοημοσύνη, επισημαίνει τους «New York Times».

Κοντολογίς, δεν πρόκειται απλά για ένα καινούργιο είδος drone. Σκιαγραφεί μια νέα φάση του πολέμου, που δείχνει να περνά σταδιακά στην εποχή των drones που μπορούν να αποφασίζουν μόνα τους πώς θα ολοκληρώσουν μια επίθεση και την τελική επιλογή στόχου. «Αυτό τους επιτρέπει να διαχειρίζονται απρόβλεπτες καταστάσεις», εξηγεί το δημοσίευμα. «Σημαίνει επίσης ότι κανείς δεν μπορεί να προβλέψει πλήρως τι μπορεί να κάνουν».

Σε ένα πλήρως αυτόνομο σύστημα, το drone μπορεί να εκπαιδευτεί στην αναγνώριση κατηγοριών στόχων όπως «ποταμός», «στρατιωτικό φορτηγό» ή «άτομο» και να τους αναζητεί με τη χρήση καμερών με μεγαλύτερη ακρίβεια από ό,τι ένας χειριστής. Οι μίνι υπολογιστές Jetson Orin κοστίζουν μόνο μερικές εκατοντάδες δολάρια και έχουν βρεθεί σε διάφορους τύπους ρωσικών όπλων, σύμφωνα με τους «New York Times». Σε ανακοίνωσή της η εταιρεία Nvidia ανέφερε ότι το προϊόν της «πωλείται σε φοιτητές, προγραμματιστές και νεοσύστατες επιχειρήσεις για ένα ευρύ φάσμα ωφέλιμων εφαρμογών» σε πολλές χώρες, αλλά όχι στη Ρωσία. Ωστόσο, προσέθεσε, είναι ευρέως διαθέσιμος μέσω μεταπωλητών.

«Πρόκειται για μια εξέλιξη που αναμενόταν εδώ και καιρό στον πόλεμο στην Ουκρανία, προμηνύοντας ένα δυστοπικό μέλλον όπου ρομπότ-δολοφόνοι περιφέρονται στους αιθέρες, λαμβάνοντας αποφάσεις ζωής ή θανάτου που ανάγουν τους στόχους σε απλά σημεία δεδομένων», παρατηρεί ο επικεφαλής του γραφείου των «New York Times» στο Κίεβο, Αντριου Κρέιμερ. Πιο γλαφυρά το περιγράφει ο συνταγματάρχης Σεργκίι Μιναΐεφ, διοικητής της ουκρανικής αεράμυνας στην περιοχή της Ζαπορίζια. «Αποτελεί κίνδυνο για ολόκληρο τον κόσμο. Σε λίγα χρόνια θα ζούμε σε μια ταινία του “Εξολοθρευτή”. Δεν είναι αστείο», υπογραμμίζει. «Οι μηχανές παίρνουν αποφάσεις για πλήγματα στόχων».