Σε εξέλιξη βρίσκεται η παρουσίαση από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας του κυβερνητικού σχεδίου για τη σταδιακή μείωση του κόστους του ηλεκτρικού ρεύματος κατά 30% έως το 2029, στόχο που έθεσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης από το βήμα της 90ής Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης.

«Η Ελλάδα έχει μετατραπεί σε εξαγωγική δύναμη ενέργειας»

Κατά την εισαγωγική του τοποθέτηση ο υπουργός Ενέργειας, κ. Παπασταύρου ανέφερε:

«Η χώρα μας τα τελευταία χρόνια επένδυσε συστηματικά στις ΑΠΕ, στις διασυνδέσεις και στον εκσυγχρονισμό του θεσμικού πλαισίου. Από το 2019 εργαστήκαμε πάνω σε ένα ολοκληρωμένο σχέδιο, όχι αποσπασματικά. Και αυτό το σχέδιο μας έδωσε ένα σημαντικό αποτέλεσμα: Από χώρα εισαγωγέας ενέργειας, η Ελλάδα έχει μετατραπεί σε εξαγωγική δύναμη, με τιμές που κινούνται στον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Το ενεργειακό πλεονέκτημα πρέπει να μετατραπεί και σε οικονομικό όφελος, ώστε να φτάσει και στον πολίτη».

Και συμπλήρωσε: «Η πρόταση που παρουσιάζουμε δεν είναι ένα επιδοματικό σχέδιο. Είναι ένα ολιστικό σχέδιο μόνιμων αλλαγών. Χτίζουμε ένα ανάχωμα απέναντι στις διεθνείς αναταράξεις. Η ενεργειακή αγορά δεν είναι απομονωμένη από τις διεθνείς εξελίξεις».

«Η σταδιακή μείωση των τιμών στο ρεύμα κατά 30% έως το 2029, που εξήγγειλε ο πρωθυπουργός, είναι η φυσική συνέχεια μιας πολιτικής που ξεκίνησε από το 2019», πρόσθεσε ο κ. Παπασταύρου.

Ο υπουργός τόνισε ότι «έχουμε τριπλασιάσει την εγκατεστημένη ισχύ από ΑΠΕ, είμαστε τρίτοι στον κόσμο σε διείσδυση από φωτοβολταϊκά και ένατοι από αιολικά. Το νέο ΕΧΠ/ΑΕ μας δίνει τα θεμέλια για το μέλλον, με σεβασμό στο περιβάλλον και στις τοπικές κοινωνίες».

Παράλληλα, υπογράμμισε ότι από το 2005 η χώρα εγκαταλείπει σταδιακά τον ακριβό λιγνίτη, με τη λιγνιτική παραγωγή να έχει μειωθεί κατά 92% σε σχέση με το 2005, ενώ ήδη μεταξύ 2005 και 2019 είχε καταγραφεί μείωση κατά 66%.

Η Ελλάδα παράλληλα είναι καθαρός εξαγωγέας στο ρεύμα από το 2024 για πρώτη φορά από το 2000. Μέχρι τον Ιούλιο του 2026 έχουμε σχεδόν διπλάσιες εξαγωγές έναντι του 2025 συνολικά.

Στην ηλεκτρική ενέργεια η χώρα μας έχει πλέον εμπορικό πλεόνασμα με την αλλαγή να αγγίζει πλέον το 1 δισ. ευρώ.

Οι έξι άξονες για μείωση των τιμών στο ρεύμα

Όπως ανέφερε ο Υπουργός, η μείωση των τιμών στο ρεύμα θα επιτευχθεί μέσα από έξι βασικούς άξονες, οι οποίοι αποτελούν μέρος ενός ολοκληρωμένου σχεδίου.

Συγκεκριμένα:

-Συνέχιση των επενδύσεων στις ΑΠΕ

-Επίσπευση της αποθήκευσης ενέργειας

-Διασυνδέσεις των νησιών και μικρές ΑΠΕ για ιδία χρήση

-Μείωση των ρευματοκλοπών και των ληξιπρόθεσμων οφειλών

-Συνεχιζόμενες επενδύσεις στην εξοικονόμηση ενέργειας για νοικοκυριά και δημόσια κτίρια

-Νέο πλαίσιο για την ενεργειακή αυτονομία (επιχειρήσεις και ΟΤΑ να παράγουν και να αποθηκεύουν ρεύμα)

Ληξιπρόθεσμες οφειλές

Σχετικά με τις ληξιπρόθεσμες οφειλές, συγκροτείται ένα νέο σύστημα επισήμανσης οφειλών για καταναλωτές με ληξιπρόθεσμες οφειλές.

Με τη συμπλήρωση τριών επισημάνσεων ο καταναλωτής δεν θα μπορεί να αλλάζει προμηθευτή χωρίς τακτοποίηση. Να σημειωθεί ότι οι ληξιπρόθεσμες οφειλές φτάνουν περίπου τα 3 δισ. ευρώ. Αυτό το βάρος μετακυλίεται σε όλους τους καταναλωτές.

«Όποιος δεν πληρώνει, το κόστος αυτό το πληρώνουμε όλοι μας. Τι κάνουμε εμείς; Φέραμε ένα νέο πλαίσιο με τον υπουργό μέσα στο καλοκαίρι, ώστε, εάν κάποιος το έχει κάνει πολλές φορές, να μπορούμε να τον σταματήσουμε από το να συνεχίζει να πηγαίνει στον επόμενο προμηθευτή, μέχρι να προχωρήσει σε κάποιον διακανονισμό», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Τσάφος.

Πιο συγκεκριμένα με βάση το κυβερνητικό πλάνο που εξειδικεύει σήμερα η ηγεσία του ΥΠΕΝ προβλέπεται:

1. Άμεση μείωση των χρεώσεων ΥΚΩ

Από 1η Ιανουαρίου 2027 μειώνεται κατά 50% η πρώτη κλίμακα των χρεώσεων Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ) για όλες τις οικιακές παροχές.

Η χρέωση για την πρώτη κλίμακα κατανάλωσης μειώνεται από 6,90 σε 3,45 ευρώ/MWh, με το μέτρο να αφορά περισσότερες από 6 εκατομμύρια οικιακές παροχές.

Η μείωση καθίσταται δυνατή χάρη στη σημαντική εξοικονόμηση του κόστους των ΥΚΩ από την ηλεκτρική διασύνδεση των νησιών. Για το 2027 προβλέπεται παράλληλα κρατική επιχορήγηση ύψους 200 εκατ. ευρώ στον λογαριασμό ΥΚΩ.

Πρόκειται για την πρώτη άμεση και οριζόντια παρέμβαση που θα αποτυπωθεί στους λογαριασμούς των νοικοκυριών από την αρχή του 2027.

2. Νέα μεγάλη επένδυση στην αποθήκευση ενέργειας

Η αυξανόμενη παραγωγή από ΑΠΕ πρέπει να μπορεί να αξιοποιείται όταν υπάρχει ζήτηση και όχι μόνο όταν υπάρχει ηλιοφάνεια ή ισχυροί άνεμοι.

Για τον λόγο αυτό δημιουργείται νέο πρόγραμμα επιχορήγησης συστημάτων αποθήκευσης ύψους 200 εκατ. ευρώ, με ορίζοντα υλοποίησης το 2027–2028.

Το πρόγραμμα θα καλύπτει διαφορετικές κατηγορίες επενδύσεων:

μπαταρίες σε συνδυασμό με έργα ΑΠΕ,

συστήματα αποθήκευσης για αυτοκατανάλωση,

αυτοτελή συστήματα αποθήκευσης.

Η αύξηση της αποθήκευσης αποτελεί κρίσιμο εργαλείο για τη μείωση των τιμών χονδρικής, καθώς επιτρέπει την αξιοποίηση της φθηνής πράσινης ενέργειας σε περισσότερες ώρες της ημέρας.

3. Πάνω από 6 δισ. ευρώ για δίκτυα και διασυνδέσεις

Η ενεργειακή μετάβαση προϋποθέτει ένα ισχυρότερο ηλεκτρικό δίκτυο.

Ο ΑΔΜΗΕ υλοποιεί ένα επενδυτικό πρόγραμμα άνω των 6 δισ. ευρώ, μετά και την αύξηση του μετοχικού του κεφαλαίου κατά 1 δισ. ευρώ.

Στο πρόγραμμα περιλαμβάνονται:

Διασύνδεση των Δωδεκανήσων, προϋπολογισμού 2,8 δισ. ευρώ.

Διασύνδεση των νησιών του Βορείου Αιγαίου — Λήμνος, Λέσβος, Σκύρος, Χίος και Σάμος — ύψους 1,4 δισ. ευρώ.

Ολοκλήρωση της τέταρτης και τελευταίας φάσης της διασύνδεσης των Κυκλάδων, με τη σύνδεση Σαντορίνης, Φολεγάνδρου, Μήλου και Σερίφου, ύψους 161 εκατ. ευρώ.

Ολοκλήρωση των έργων διασύνδεσης της Κρήτης, με τη δεύτερη διασύνδεση Ηρακλείου–Αττικής να έχει ολοκληρωθεί και να απομένει η γραμμή Χανιά–Ηράκλειο.

Ολοκλήρωση του ανατολικού διαδρόμου Πελοποννήσου.

Πρόσθετα έργα ύψους περίπου 2,3 δισ. ευρώ, μεταξύ άλλων για την αναβάθμιση του ΚΥΤ Κουμουνδούρου και την κατασκευή νέου ΚΥΤ στο Ρουφ.

Η επέκταση των διασυνδέσεων μειώνει το κόστος ηλεκτροδότησης των νησιών και, κατ’ επέκταση, το κόστος των ΥΚΩ που επιβαρύνει όλους τους καταναλωτές.

4. Νέο «Εξοικονομώ» για 62.000 κατοικίες

Η μείωση της τιμής του ρεύματος δεν αφορά μόνο την τιμή ανά κιλοβατώρα, αλλά και την ποσότητα ενέργειας που χρειάζεται κάθε νοικοκυριό.

Για τον λόγο αυτό δρομολογείται νέο πρόγραμμα «Εξοικονομώ» ύψους 1,2 δισ. ευρώ, από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, που θα αφορά περίπου 62.000 κατοικίες.

Στόχος είναι η ενεργειακή αναβάθμιση των κατοικιών και η μόνιμη μείωση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας.

5. Αντλίες θερμότητας και ηλιακοί θερμοσίφωνες

Δρομολογείται νέο πρόγραμμα ύψους 930 εκατ. ευρώ από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο για την αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης με:

αντλίες θερμότητας,

ηλιακούς θερμοσίφωνες.

Παράλληλα, προβλέπεται ξεχωριστό πρόγραμμα ύψους 200 εκατ. ευρώ από το Εθνικό ΠΔΕ, το οποίο θα υλοποιηθεί εντός του 2027 και θα αφορά 100.000 δικαιούχους.

Στόχος είναι η αντικατάσταση ενεργοβόρων συστημάτων με αποδοτικότερες τεχνολογίες και η μείωση της συνολικής κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας.

6. Στοχευμένη στήριξη στις περιοχές Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης

Για τη Δυτική Μακεδονία και τη Μεγαλόπολη προβλέπεται ειδικό πρόγραμμα ύψους 50 εκατ. ευρώ, για περίπου 10.000 δικαιούχους.

Το πρόγραμμα θα καλύπτει συνδυαστικά:

φωτοβολταϊκά στη στέγη,

μπαταρίες,

αντλίες θερμότητας,

ηλιακούς θερμοσίφωνες.

Έτσι, η ενεργειακή μετάβαση συνδέεται άμεσα με τη μείωση του ενεργειακού κόστους των νοικοκυριών στις περιοχές που επηρεάστηκαν περισσότερο από την απολιγνιτοποίηση.

7. Ενεργειακή αναβάθμιση πολύ μικρών επιχειρήσεων

Για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις προβλέπεται νέο πρόγραμμα ενεργειακής αναβάθμισης ύψους 395 εκατ. ευρώ, το οποίο θα αφορά περίπου 12.000 επιχειρήσεις.

Η παρέμβαση θα μειώσει το ενεργειακό κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων, ενισχύοντας παράλληλα την ανταγωνιστικότητά τους.

8. Ταμείο Απανθρακοποίησης των Νησιών

Ενεργοποιείται το Ταμείο Απανθρακοποίησης των Νησιών, με περίπου 1 δισ. ευρώ διαθέσιμων επιδοτήσεων για έργα ΑΠΕ και αποθήκευσης.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αυτοκατανάλωση, ώστε περισσότερη από την παραγόμενη πράσινη ενέργεια να καταναλώνεται τοπικά και να περιορίζεται το κόστος ηλεκτροδότησης των νησιών.

9. Ενεργειακή αναβάθμιση δημοσίων κτιρίων και σχολείων

Συμπληρωματικά υλοποιούνται:

το πρόγραμμα «ΗΛΕΚΤΡΑ», ύψους 117 εκατ. ευρώ, για την ενεργειακή αναβάθμιση 109 δημόσιων, διοικητικών και πανεπιστημιακών κτιρίων,

το πρόγραμμα «ΦΟΙΒΟΣ–ΑΘΗΝΑ», ύψους 45 εκατ. ευρώ, για την ενεργειακή αναβάθμιση 246 σχολείων, δημοτικών, νηπιαγωγείων και βρεφονηπιακών σταθμών.

Τα έργα περιορίζουν την κατανάλωση ενέργειας του Δημοσίου και μειώνουν αντίστοιχα τις δημόσιες δαπάνες ηλεκτρισμού.

10. Έξυπνοι μετρητές και ενεργειακή διαχείριση

Η ενεργειακή μετάβαση συμπληρώνεται από την ψηφιοποίηση του δικτύου.

Στόχος είναι έως το τέλος του 2026 περίπου τα δύο τρίτα της κατανάλωσης στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ να λειτουργούν με τηλεμέτρηση, επιτρέποντας ακριβέστερη μέτρηση της κατανάλωσης και καλύτερη διαχείριση της ζήτησης.

Οι έξυπνοι μετρητές θα αποτελέσουν βασική υποδομή για την ανάπτυξη νέων δυναμικών και διζωνικών τιμολογίων και για την καλύτερη αξιοποίηση της φθηνής ηλεκτρικής ενέργειας τις ώρες υψηλής παραγωγής ΑΠΕ.

11. Περισσότερες ΑΠΕ και μεγαλύτερη ενεργειακή αυτονομία

Η αύξηση της παραγωγής από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, παράλληλα, αποτελεί τη βάση της μακροπρόθεσμης μείωσης του κόστους. Η στρατηγική είναι πλέον τριπλή κι έχει να κάνει με την περισσότερη καθαρή παραγωγή, την ανάπτυξη της αποθήκευσης και τα ισχυρότερα δίκτυα και διασυνδέσεις.

Με αυτόν τον τρόπο η φθηνή ενέργεια από τον ήλιο και τον άνεμο θα μπορεί να μεταφέρεται και να καταναλώνεται όταν υπάρχει ανάγκη, περιορίζοντας την ανάγκη για ακριβότερες μονάδες παραγωγής.