Συντάξεις: Μετά τις εκλογές οι αλλαγές στην εισφορά αλληλεγγύης

Στην επόμενη κυβέρνηση, όπως όλα δείχνουν, παραπέμπεται η αναμόρφωση της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), με την οποία επιβαρύνονται, πέρα από τη φορολογία, 440.000 συνταξιούχοι.

Το θέμα, έπειτα από αναβολές, θα εκδικαστεί στην Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου στις 4 Νοεμβρίου 2026, αλλά η όποια απόφαση, σύμφωνα με νομικούς κύκλους, αναμένεται το 2027 και, σε κάθε περίπτωση, μετά τις εκλογές. Αυτό σημαίνει ότι ενδεχόμενη παρέμβαση από τη νέα κυβέρνηση θα αφορά το 2028.

Τονίζεται ότι η σημερινή κυβέρνηση δεν προχώρησε σε καμία παρέμβαση ώστε να αλλάξει το 2027 η αρχιτεκτονική της εισφοράς (ΕΑΣ). Ο λόγος που η μείωση της ΕΑΣ έμεινε στο συρτάρι ήταν για να δοθεί στη θέση της μεγαλύτερη αύξηση από αυτή που σχεδιαζόταν στο μόνιμο επίδομα των συνταξιούχων, το οποίο από 300 ευρώ διαμορφώθηκε τελικά στα 400 ευρώ και αποτελεί τη 13η εθνική σύνταξη. Το επίδομα διευρύνθηκε μάλιστα, καθώς καταργούνται τα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια, ενώ διατηρούνται τα ηλικιακά. Αυτό σημαίνει ότι θα το λαμβάνουν πλέον όλοι οι συνταξιούχοι άνω των 65 ετών και οι δικαιούχοι σύνταξης χηρείας άνω των 60 ετών.

Η μη αναμόρφωση της ΕΑΣ και το 2027 σημαίνει ότι διπλή μείωση εισοδημάτων θα έχουν και το νέο έτος οι 440.000 συνταξιούχοι που επιβαρύνονται με αυτό το «χαράτσι». Ετσι, εκτός από την επιβάρυνση της μνημονιακής εισφοράς, θα λάβουν αυξήσεις 2,8% (μεικτά), δηλαδή κάτω από τον πληθωρισμό. Συνολικά, οι συνταξιούχοι που καταβάλλουν την ΕΑΣ έχουν απολέσει μέχρι σήμερα, από το 2010, περίπου 10 δισ. ευρώ.

Οι συνταξιούχοι που αδικούνται περισσότερο από τον ισχύοντα τρόπο υπολογισμού της ΕΑΣ ανήκουν σε δύο κατηγορίες:

1. Οσοι λαμβάνουν συντάξεις από 1.784 ευρώ έως 2.080 ευρώ, καθώς στην κλίμακα αυτή η εισφορά διπλασιάζεται στο 6%, από 3% που είναι για συντάξεις από 1.468 ευρώ έως 1.783 ευρώ.

2. Οσοι λαμβάνουν υψηλές συντάξεις άνω των 2.200 ευρώ μεικτά ή όσοι έχουν άθροισμα κύριων συντάξεων που ξεπερνά τα 3.500 ευρώ. Στις συντάξεις αυτές, τις οποίες λαμβάνουν περίπου 10.000 συνταξιούχοι, οι κρατήσεις ξεκινούν από 220 ευρώ τον μήνα και φτάνουν να ισοδυναμούν με μία κατώτατη σύνταξη των 500 έως 600 ευρώ.

Την ίδια ώρα, νέα αναβολή έλαβε στις 7 Οκτωβρίου η συζήτηση στη μείζονα διευρυμένη Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου σχετικά με τον τρόπο υπολογισμού της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) για 440.000 συνταξιούχους, η οποία μετατέθηκε για τις 4 Νοεμβρίου 2026.

Προσφυγές

Το δικαστήριο καλείται να αποφασίσει αν η εισφορά θα υπολογίζεται στη διαφορά της σύνταξης πάνω από τα 1.468 ευρώ. Σε περίπτωση που κριθεί δικαστικά ότι ο υφιστάμενος τρόπος υπολογισμού της ΕΑΣ παραβιάζει συνταγματικές αρχές, τότε η εισφορά αλληλεγγύης θα πρέπει να επιβάλλεται με αναλογικότερο σύστημα και να μειωθεί για 440.000 συνταξιούχους. Παράλληλα, θα ανοίξει και νέος κύκλος προσφυγών για αναδρομικά, με τους συνταξιούχους να διεκδικούν τις διαφορές από τις κρατήσεις που καταβάλλουν σήμερα.

Επισημαίνεται ότι το κρίσιμο σημείο δεν είναι αυτή καθαυτή η διατήρηση της ΕΑΣ, αλλά ο τρόπος υπολογισμού της. Από την 1η Ιανουαρίου 2026, η κράτηση επιβάλλεται σε κύριες συντάξεις από 1.468,02 ευρώ και άνω, με οκτώ κλιμάκια συντελεστών από 3% έως 14%.

Το επίμαχο είναι ότι, όταν ο συνταξιούχος ξεπεράσει το κατώφλι, ο αντίστοιχος συντελεστής εφαρμόζεται στο συνολικό ποσό της σύνταξης και όχι μόνο στο τμήμα που βρίσκεται πάνω από το όριο. Θα πρέπει να αναφερθεί ότι η ΕΑΣ, μαζί με πόρους από άλλες πηγές, χρηματοδοτεί το Ασφαλιστικό Κεφάλαιο Αλληλεγγύης Γενεών (ΑΚΑΓΕ), δηλαδή τον «κουμπαρά» για την αλληλεγγύη των γενεών. Μέχρι το τέλος του 2026, στο ΑΚΑΓΕ εκτιμάται ότι θα έχουν σωρευθεί πάνω από 23 δισ. ευρώ, τα οποία θα χρησιμοποιηθούν μελλοντικά, όταν θα κορυφωθούν οι συνέπειες της δημογραφικής γήρανσης του πληθυσμού, ώστε να μπορούν να καταβάλλονται απρόσκοπτα οι συντάξεις.

Αδικίες

Είναι γεγονός ότι το σημερινό σύστημα συντηρεί και διαιωνίζει σημαντικές αδικίες για όσους συνταξιούχους υποχρεούνται στην καταβολή της ΕΑΣ.

Μία από αυτές είναι η διπλή φορολόγηση των συνταξιούχων που πληρώνουν εισφορά υπέρ ΕΑΣ. Για την κατηγορία αυτή δεν τηρείται το αφορολόγητο όριο των 8.636 ευρώ (ετήσιο εισόδημα), όπως ισχύει για μισθωτούς, συνταξιούχους και αγρότες, αφού οι συγκεκριμένοι συνταξιούχοι επιβαρύνονται με παρακράτηση λόγω ΕΑΣ από το πρώτο ευρώ.

Δηλαδή, ο e-ΕΦΚΑ παρακρατεί την εισφορά υπέρ ΕΑΣ «στην πηγή», υπολογίζοντάς την στο αρχικό μεικτό ποσό της σύνταξης. Σε δεύτερο στάδιο υπολογίζει την εισφορά υπέρ υγείας (6%) και στο τελευταίο στάδιο επιβάλλεται ο φόρος. Ετσι, για το ίδιο ποσό, οι υπόχρεοι σε ΕΑΣ έχουν διπλή επιβάρυνση, καθώς στην περίπτωσή τους δεν ισχύει η προοδευτική κλίμακα.

Το μόνο σίγουρο είναι ότι και το 2027 η κυβέρνηση θα προχωρήσει στην τιμαριθμοποίηση της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων, προκειμένου ένας συνταξιούχος που θα λάβει ετήσια αύξηση να μην περάσει σε υψηλότερο συντελεστή ΕΑΣ. Δηλαδή, τα όρια των κλιμακίων το νέο έτος θα αυξηθούν κατά 2,8%, όσο και οι συντάξεις.

Το πρώτο όριο, για εισφορά 3%, ανεβαίνει από τα 1.468,01 ευρώ στα 1.509,11 ευρώ. Το όριο για το 6% αυξάνεται στα 1.832,49 ευρώ, για το 7% στα 2.155,87 ευρώ, για το 9% στα 2.479,25 ευρώ, για το 10% στα 2.802,64 ευρώ, για το 12% στα 3.126,01 ευρώ, για το 13% στα 3.449,39 ευρώ και για το 14% στα 3.772,78 ευρώ.