Στροφή προς τα επενδυτικά προϊόντα χαμηλού κόστους κάνουν οι Ευρωπαίοι – Τι αλλάζει σταδιακά τις ισορροπίες στην αγοράς

Στροφή προς τα επενδυτικά προϊόντα χαμηλού κόστους που ακολουθούν την πορεία των διεθνών χρηματιστηρίων πραγματοποιούν οι Ευρωπαίοι επενδυτές, αλλάζοντας σταδιακά τις ισορροπίες στην αγορά διαχείρισης κεφαλαίων. Τα στοιχεία της Morningstar για το εννεάμηνο Ιανουαρίου-Σεπτεμβρίου 2026 αποκαλύπτουν την κυριαρχία της παθητικής διαχείρισης, καθώς από τα δέκα επενδυτικά κεφάλαια που προσέλκυσαν τα περισσότερα χρήματα στην Ευρώπη, μόλις δύο ακολουθούν ενεργή επενδυτική στρατηγική.

Στην κορυφή της κατάταξης βρίσκεται το Vanguard FTSE All-World UCITS ETF, το οποίο συγκέντρωσε καθαρές εισροές άνω των 23 δισεκατομμυρίων ευρώ μέσα στους πρώτους εννέα μήνες του έτους. Πρόκειται για ποσό σχεδόν διπλάσιο από εκείνο του δεύτερου δημοφιλέστερου επενδυτικού προϊόντος. Το συγκεκριμένο ETF προσφέρει στους επενδυτές τη δυνατότητα να αποκτήσουν έκθεση σε χιλιάδες εισηγμένες επιχειρήσεις από ανεπτυγμένες και αναδυόμενες αγορές, χωρίς να χρειάζεται να επιλέγουν μεμονωμένες μετοχές.

Η φιλοσοφία του είναι απλή: αντί ένας διαχειριστής να προσπαθεί να εντοπίσει τις μετοχές που θα υπεραποδώσουν, το κεφάλαιο ακολουθεί έναν χρηματιστηριακό δείκτη, διατηρώντας παράλληλα σχετικά χαμηλές προμήθειες. Η στρατηγική αυτή κερδίζει συνεχώς έδαφος, με μεγάλους διεθνείς ομίλους, όπως οι Vanguard, State Street, iShares και UBS, να συγκεντρώνουν σημαντικό μέρος των νέων τοποθετήσεων.

Η άνοδος της παθητικής διαχείρισης συνδέεται και με τη δυσκολία των επαγγελματιών διαχειριστών να επιτύχουν σταθερά υψηλότερες αποδόσεις από τους χρηματιστηριακούς δείκτες. Σύμφωνα με την έκθεση SPIVA Europe της S&P Dow Jones Indices, το 65% των ενεργά διαχειριζόμενων ευρωπαϊκών κεφαλαίων παγκόσμιων μετοχών, με αποτίμηση σε ευρώ, κατέγραψε χαμηλότερη απόδοση από τον δείκτη αναφοράς κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026.

Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο αποκαλυπτική σε μεγαλύτερο χρονικό ορίζοντα. Σε βάθος πενταετίας, το 94,5% των συγκεκριμένων κεφαλαίων δεν κατάφερε να ξεπεράσει τον δείκτη, ενώ στη δεκαετία το ποσοστό ανέρχεται στο 97,7%. Με άλλα λόγια, λιγότερα από τρία στα εκατό ενεργά διαχειριζόμενα κεφάλαια παγκόσμιων μετοχών πέτυχαν καλύτερη απόδοση από το σημείο αναφοράς τους στη συγκεκριμένη δεκαετή περίοδο.

Η εξέλιξη αυτή ενισχύει το επιχείρημα υπέρ των χαμηλών διαχειριστικών εξόδων, καθώς ακόμη και μικρές διαφορές στις ετήσιες προμήθειες μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τη συνολική απόδοση μιας μακροχρόνιας επένδυσης.

Ωστόσο, η παθητική διαχείριση δεν εξαλείφει τους επενδυτικούς κινδύνους. Οι μεγάλοι διεθνείς χρηματιστηριακοί δείκτες, όπως ο MSCI World, εμφανίζουν υψηλή συγκέντρωση στις Ηνωμένες Πολιτείες και ιδιαίτερα στις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες. Έτσι, ένα επενδυτικό προϊόν που περιλαμβάνει εκατοντάδες ή χιλιάδες επιχειρήσεις μπορεί στην πραγματικότητα να εξαρτά σημαντικό μέρος της απόδοσής του από έναν σχετικά περιορισμένο αριθμό αμερικανικών ομίλων.

Παρά την κυριαρχία των ETF, υπάρχουν και εξαιρέσεις. Στη δεύτερη θέση των ευρωπαϊκών εισροών βρίσκεται το PIMCO GIS Balanced Income and Growth, με 11,83 δισεκατομμύρια ευρώ. Πρόκειται για ενεργά διαχειριζόμενο μικτό κεφάλαιο, το οποίο συνδυάζει περίπου 60% μετοχές και 40% ομόλογα. Ο διαχειριστής του, Emmanuel Sharef, έχει περιορίσει την έκθεση σε ορισμένες μεγάλες αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες, αναζητώντας παράλληλα επενδυτικές ευκαιρίες στην Ασία. Η στρατηγική του έχει τοποθετήσει το κεφάλαιο μεταξύ του 3% των καλύτερων της κατηγορίας του σε ορίζοντα τριετίας.

Το δεύτερο ενεργά διαχειριζόμενο προϊόν που ξεχωρίζει είναι το DNCA Invest Alpha Bonds, με καθαρές εισροές που πλησιάζουν τα 8 δισεκατομμύρια ευρώ. Το συγκεκριμένο κεφάλαιο ακολουθεί στρατηγική απόλυτης απόδοσης, επιδιώκοντας να αξιοποιήσει τις μεταβολές των επιτοκίων και τις διαφορές αποτίμησης μεταξύ αγορών ομολόγων. Σε αντίθεση με τα παραδοσιακά ομολογιακά κεφάλαια, δεν περιορίζεται στην αγορά τίτλων και στην είσπραξη τόκων. Η στρατηγική του είχε καταφέρει να διατηρήσει θετική απόδοση ακόμη και το 2022, όταν η απότομη αύξηση των επιτοκίων προκάλεσε σημαντικές απώλειες στις αγορές ομολόγων. Το συνολικό ενεργητικό του έχει φτάσει τα 34,4 δισεκατομμύρια ευρώ.

Στην κατάταξη των δημοφιλέστερων προϊόντων περιλαμβάνονται επίσης ένα παθητικό κεφάλαιο της Swisscanto με επίκεντρο τις αμερικανικές μετοχές, το Vanguard Global Bond Index, που επενδύει σε ομόλογα από διαφορετικές αγορές, καθώς και το iShares Physical Gold ETC της BlackRock, το οποίο προσφέρει έκθεση στην τιμή του χρυσού με κάλυψη από φυσικό μέταλλο.

Η εικόνα διαφοροποιείται αισθητά στην Ισπανία, όπου οι επενδυτές εξακολουθούν να προτιμούν σε μεγαλύτερο βαθμό τα προϊόντα σταθερού εισοδήματος. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Morningstar, το CaixaBank Master Renta Fija Deuda Pública 1-3 Advised συγκέντρωσε τις μεγαλύτερες εισροές, ύψους 1,695 δισεκατομμυρίων ευρώ. Ακολουθούν το CaixaBank Master Renta Variable USA Advised, με 1,382 δισεκατομμύρια, και το Ibercaja Renta Fija Privada Flexible 2, με 1,381 δισεκατομμύρια ευρώ.

Η διαφοροποίηση αυτή δείχνει ότι οι επενδυτικές προτιμήσεις δεν είναι ενιαίες σε ολόκληρη την Ευρώπη. Σε ορισμένες αγορές, η αναζήτηση υψηλότερων μακροπρόθεσμων αποδόσεων οδηγεί περισσότερα κεφάλαια προς τις μετοχές και τα ETF, ενώ σε άλλες η ανάγκη περιορισμού των διακυμάνσεων ευνοεί τα ομολογιακά προϊόντα.

Η μεγάλη αλλαγή που καταγράφεται στην Ευρώπη είναι ότι ολοένα περισσότεροι επενδυτές επιλέγουν να ακολουθούν την αγορά αντί να προσπαθούν να την ξεπεράσουν. Η κυριαρχία της παθητικής διαχείρισης δεν εγγυάται υψηλές αποδόσεις, αποτυπώνει όμως μια βαθύτερη μεταβολή στον τρόπο με τον οποίο τοποθετούνται τα ευρωπαϊκά κεφάλαια: μεγαλύτερη έμφαση στο κόστος, στη διασπορά και στη μακροχρόνια επενδυτική στρατηγική.

Πηγή: Morningstar και SPIVA Europe