Σκληρό τεστ για τη δημοκρατία στη Γερμανία

Για το Βερολίνο, οι κάλπες της 6^ης Σεπτεμβρίου στη Σαξονία-Ανχαλτ δεν αποτελούν μια ακόμη εκλογική αναμέτρηση. Εχουν πάρει τον χαρακτήρα μιας δοκιμασίας για ολόκληρο το μεταπολεμικό πολιτικό σύστημα της μεγαλύτερης χώρας στην Ευρώπη. Μιας δοκιμασίας, μάλιστα, η οποία αφορά άμεσα και τους εταίρους της Γερμανίας, ειδικά καθώς λαμβάνει χώρα στο φόντο των κρίσιμων εκλογικών αναμετρήσεων του 2027 στη Γαλλία, την Ιταλία, αλλά και την Ισπανία, όπου η Ακροδεξιά έχει «οπλίσει» και περιμένει.

Το ορατό και απολύτως ρεαλιστικό, με βάση τις δημοσκοπήσεις, σενάριο του σχηματισμού της πρώτης κυβέρνησης σε κρατίδιο με επικεφαλής την Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) – μόλις 13 χρόνια μετά την ίδρυσή της – προκαλεί ήδη έντονες αναταράξεις. «Θα αποτελούσε ένα ιστορικών διαστάσεων θρίαμβο για την AfD και ένα σοκ για το πολιτικό σύστημα της Γερμανίας», όπως εύστοχα σημειώνει πρόσφατη ανάλυση στο «Politico».

Το σίγουρο είναι ότι οι πάντες έχουν ήδη στρέψει το βλέμμα τους στην επόμενη ημέρα. Δεν αποτελεί μυστικό, άλλωστε, ότι μια επιτυχία της AfD στη Σαξονία-Ανχαλτ, με ένα ποσοστό άνω του 40% και, πολύ περισσότερο, με τον σχηματισμό της επόμενης κυβέρνησης, θα μετέτρεπε το συγκεκριμένο κρατίδιο σε ένα «εργαστήρι» στο οποίο θα δοκίμαζε, σε πραγματικές συνθήκες, τη μεγάλη φιλοδοξία του κόμματος: Να κερδίσει την πρωτιά και να αποκτήσει τον πρώτο λόγο στη διαμόρφωση του πολιτικού σκηνικού μετά τις επόμενες ομοσπονδιακές εκλογές, που τυπικά πρέπει να διεξαχθούν εντός του 2029, αν και δεν αποκλείεται να επισπευσθούν, δεδομένης της κρίσης που αντιμετωπίζει η κυβέρνηση του «μεγάλου συνασπισμού» υπό τον Φρίντριχ Μερτς.

«Δημοκρατικό μέτωπο»

Το κρίσιμο ερώτημα που τίθεται ενόψει της επόμενης Κυριακής είναι εάν το λεγόμενο «τείχος προστασίας» που επιδιώκουν να χτίσουν τα υπόλοιπα γερμανικά κόμματα απέναντι στην AfD θα αντέξει. Εάν, με άλλα λόγια, λειτουργήσει και στη Γερμανία η λογική του «δημοκρατικού μετώπου», που δεν επέτρεψε δύο φορές (το 2017 και το 2022) την εκλογή της Μαρίν Λε Πεν στην προεδρία της γειτονικής Γαλλίας.

Είναι γεγονός, εξάλλου, ότι ακόμη και μια καθαρή πρωτιά δεν εγγυάται στον Ούλριχ Ζίγκμουντ την πρωθυπουργία, εφόσον τα υπόλοιπα κόμματα επιμείνουν να αρνούνται κάθε συνεργασία μαζί του. Οι εναλλακτικές, όμως, είναι εξίσου περιορισμένες, μια και για τον σχηματισμό μιας διαφορετικής κυβέρνησης θα πρέπει πρακτικά να υπάρξει συμφωνία για συνεργασία όλων των άλλων – από τους Χριστιανοδημοκράτες μέχρι την Αριστερά και, ενδεχομένως, το Κίνημα της Σάρα Βάγκενκνεχτ.

«Εχω τη βεβαιότητα ότι, τελικά, θα επικρατήσει η λογική στις δημοκρατικές δυνάμεις και δεν θα υπάρξει πρωθυπουργός της AfD. Αλλά αυτό είναι κάτι για το οποίο οφείλουμε να εργαστούμε σκληρά», δήλωσε στο περιοδικό «Der Spiegel» ο (σοσιαλδημοκράτης) πρόεδρος της Ανω Βουλής της Γερμανίας, Αντρέας Μπόβενσουλτε.

Επειδή, όμως, ουδείς είναι βέβαιος ότι οι εξελίξεις θα τον επιβεβαιώσουν, δεν είναι λίγοι εκείνοι που εναποθέτουν τις ελπίδες τους σε μια διάψευση των δημοσκοπήσεων. Σε μια επανάληψη, δηλαδή, όσων συνέβησαν στην προηγούμενη αναμέτρηση, το 2021, όταν η πρόβλεψη για σκληρό ντέρμπι ανάμεσα σε Χριστιανοδημοκράτες και AfD διαψεύστηκε παταγωδώς και οι πρώτοι θριάμβευσαν.

Ακροδεξιό μανιφέστο

Σύντομα θα γνωρίζουμε εάν η ιστορία επαναληφθεί και πώς. Το σίγουρο, στο μεταξύ, είναι ότι η γερμανική Ακροδεξιά συνεχίζει να παίζει με μαεστρία όλα τα καλά της χαρτιά, εκμεταλλευόμενη τις ευκαιρίες που της έχουν παρουσιαστεί.

Η AfD, συγκεκριμένα, αξιοποιεί στη Σαξονία-Ανχαλτ το αίσθημα εγκατάλειψης που εξακολουθεί να υπάρχει σε τμήματα της ανατολικής Γερμανίας, της πρώην ΓΛΔ, σε σύγκριση με την υπόλοιπη χώρα: χαμηλότεροι μισθοί, υψηλότερη ανεργία (8,1% τον Ιούλιο, έναντι του 6,4% πανεθνικά), υψηλό δημόσιο χρέος, δημογραφική συρρίκνωση, σοβαρές ελλείψεις στις δημόσιες υπηρεσίες και – ως «κερασάκι στην τούρτα» – η πεποίθηση ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται από μια μακρινή προς τους Ανατολικογερμανούς δυτική ελίτ.

Σε αυτό το φόντο, ο Ζίγκμουντ και το κόμμα του δεν υπόσχονται απλώς αλλαγή κυβέρνησης. Κάνουν λόγο για αποκατάσταση της αξιοπρέπειας μιας ολόκληρης περιοχής. Υπόσχονται να το πετύχουν μέσα από ένα πρόγραμμα που έχει όλα τα στοιχεία ενός γνήσιου ακροδεξιού μανιφέστου της εποχής μας.

Το πρόγραμμα, για του λόγου το αληθές, περιλαμβάνει ανάμεσα σε άλλα: Δραστικό περιορισμό της μετανάστευσης – ακόμη και ως απάντηση στη μεγάλη έλλειψη εργατικού δυναμικού, μολονότι στη Σαξονία-Ανχαλτ υπάρχουν περίπου 17.000 κενές θέσεις εργασίας – μαζικότερες απελάσεις όσων δεν διαθέτουν δικαίωμα παραμονής και εφαρμογή πολιτικών βίαιου «επαναπατρισμού». Παράλληλα, προτάσσεται η ενίσχυση των γερμανικών οικογενειών, μέσα από τις νέες τεχνολογίες και περιορισμό της γραφειοκρατίας, ενώ διατυπώνεται η σαφής αντίθεση στην «πράσινη» ενεργειακή» μετάβαση. Τέλος, επικρίνεται η οικονομική και στρατιωτική υποστήριξη την οποία προσφέρει το Βερολίνο την Ουκρανία.

Υπάρχει κανείς που να θεωρεί, έπειτα από όλα τα παραπάνω, ότι οι εκλογές στην «μικρή» Σαξονία-Ανχαλτ, των 2,1 εκατ. κατοίκων, δεν αφορούν όλη τη Γερμανία και την υπόλοιπη Ευρώπη;