Σάλος στο Βέλγιο για τα drones: Ο υπουργός Άμυνας κατηγορείται για απευθείας ανάθεση και παραπληροφόρηση

Η βελγική κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα πολιτική κρίση, αυτή τη φορά γύρω από την πολιτική για τα drones και τις αμυντικές προμήθειες. Στο επίκεντρο των εξελίξεων βρίσκεται ο υπουργός Άμυνας Theo Francken, ο οποίος δέχεται έντονες επικρίσεις τόσο από την αντιπολίτευση όσο και από κυβερνητικούς εταίρους, έπειτα από τις αποκαλύψεις της ερευνητικής εκπομπής Pano.

Το ρεπορτάζ αποκάλυψε σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τον τρόπο που η κυβέρνηση διαχειρίστηκε τις υποτιθέμενες απειλές από drones στα τέλη του 2025, όταν το αεροδρόμιο των Βρυξελλών αναγκάστηκε δύο φορές να διακόψει προσωρινά τη λειτουργία του. Εκείνη την περίοδο, η κυβέρνηση και η στρατιωτική ηγεσία είχαν αφήσει να εννοηθεί ότι πίσω από τα περιστατικά ενδέχεται να βρισκόταν η Ρωσία, παρουσιάζοντας το ζήτημα ως μέρος ενός ευρύτερου υβριδικού πολέμου.

Ωστόσο, σύμφωνα με την εκπομπή, η φύση της απειλής παραμένει ασαφής. Ακόμη πιο ανησυχητικό θεωρείται ότι οι εικόνες που παρουσιάστηκαν τότε ως απόδειξη παρουσίας ύποπτου drone αποδείχθηκαν τελικά πλάνα από ελικόπτερο της αστυνομίας. Ο ίδιος ο Francken παραδέχθηκε ότι είχε αναρτήσει το σχετικό βίντεο, υποστηρίζοντας πως στόχος του ήταν να δημιουργήσει αίσθηση επείγοντος για την επιτάχυνση της προμήθειας αντι-drone συστημάτων.

Το συμβόλαιο των 50 εκατομμυρίων ευρώ και οι αντιδράσεις

Η μεγαλύτερη πολιτική θύελλα αφορά συμβόλαιο ύψους 50 εκατομμυρίων ευρώ, το οποίο ανατέθηκε χωρίς διαγωνισμό στην εταιρεία Senhive, με έδρα το Hasselt, για την προμήθεια συστήματος εντοπισμού drones. Η υπόθεση προκάλεσε κατηγορίες για νεποτισμό, ευνοιοκρατία και κατάχρηση της επίκλησης της «εθνικής ασφάλειας» ώστε να παρακαμφθούν οι συνήθεις διαδικασίες προμηθειών.

Τα κόμματα της αντιπολίτευσης ζήτησαν άμεσα ανεξάρτητη έρευνα, κάνοντας λόγο για «επικίνδυνη σύγχυση ανάμεσα στην πολιτική σκοπιμότητα και την ασφάλεια». Παράλληλα, ακόμη και κυβερνητικοί εταίροι, όπως τα CD&V και Vooruit, εξέφρασαν δημόσια τη δυσφορία τους, επισημαίνοντας ότι δεν είναι δυνατόν να πραγματοποιούνται τόσο μεγάλες δαπάνες χωρίς πλήρη διαφάνεια και κοινοβουλευτικό έλεγχο.

Ο Francken υπερασπίστηκε τις ενέργειές του, υποστηρίζοντας ότι ακολουθήθηκαν όλες οι νόμιμες διαδικασίες για επείγουσες στρατιωτικές προμήθειες. Όπως τόνισε, η σχετική αγορά εγκρίθηκε σχεδόν ομόφωνα από την κοινοβουλευτική επιτροπή αμυντικών προμηθειών, ενώ το ποσό θεωρήθηκε συμβατό με τις τιμές της αγοράς.

Η αρνητική γνωμοδότηση και οι επιπτώσεις

Παρά τις διαβεβαιώσεις του υπουργού, το Pano αποκάλυψε ότι η Επιθεώρηση Οικονομικών είχε εκδώσει αρνητική γνωμοδότηση για τη συμφωνία, κρίνοντας ότι δεν υπήρχε επαρκής τεκμηρίωση για την απευθείας ανάθεση. Η κυβέρνηση, ωστόσο, αγνόησε την εισήγηση και προχώρησε στην έγκριση της αγοράς, γεγονός που ενίσχυσε τις κατηγορίες περί πολιτικής πίεσης και παράκαμψης των θεσμικών δικλίδων.

Αύξηση αμυντικών δαπανών και πολιτικές προεκτάσεις

Η υπόθεση αποκτά ευρύτερη σημασία, καθώς το Βέλγιο βρίσκεται στη διαδικασία σημαντικής αύξησης των αμυντικών δαπανών του. Η κυβέρνηση έχει δεσμευθεί να φέρει τον στρατιωτικό προϋπολογισμό στο 2% του ΑΕΠ, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του NATO. Αυτό σημαίνει ότι τα επόμενα χρόνια θα διοχετευθούν δισεκατομμύρια ευρώ σε νέες προμήθειες, από drones και αντιαεροπορικά συστήματα έως τεχνολογίες κυβερνοπολέμου.

Η υπόθεση Francken θεωρείται από πολλούς προειδοποιητικό μήνυμα για τους κινδύνους που ενέχει η πίεση για ταχεία εξοπλιστική ενίσχυση. Η επίκληση του επείγοντος, λόγω της ρωσικής απειλής και της γενικότερης αστάθειας στην Ευρώπη, μπορεί να οδηγήσει στην υποβάθμιση των μηχανισμών ελέγχου και διαφάνειας.

Οι πολιτικές ισορροπίες και το ιστορικό πλαίσιο

Το κόμμα του υπουργού, η N-VA, στηρίζει πλήρως τον Francken, υποστηρίζοντας ότι η χώρα δεν μπορεί να παραμένει «παγιδευμένη σε χρονοβόρες γραφειοκρατικές διαδικασίες» την ώρα που η τεχνολογία των drones εξελίσσεται ραγδαία. Παράλληλα, η ηγεσία του κόμματος αναγνωρίζει ότι ο τομέας των αμυντικών προμηθειών είναι ιδιαίτερα ευάλωτος σε φαινόμενα διαφθοράς.

Η υπόθεση ξυπνά μνήμες από το σκάνδαλο Agusta της δεκαετίας του 1980, όταν αποκαλύφθηκε ότι είχαν δοθεί μίζες για την αγορά στρατιωτικών ελικοπτέρων, οδηγώντας ακόμη και στην παραίτηση του Willy Claes από τη θέση του γενικού γραμματέα του NATO.

Προς νέα θεσμική διερεύνηση

Η υπόθεση των drones παραμένει ανοιχτή. Ήδη αποφασίστηκε η δημιουργία ειδικής ομάδας εργασίας με στελέχη του υπουργείου Άμυνας, της Επιθεώρησης Οικονομικών και του Ελεγκτικού Συνεδρίου, προκειμένου να εξεταστεί αν απαιτούνται αλλαγές στις διαδικασίες προμηθειών.

Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, παραμένει: πώς μπορεί ένα κράτος να εξοπλίζεται γρήγορα απέναντι στις νέες απειλές χωρίς να θυσιάζει τη διαφάνεια και τον δημοκρατικό έλεγχο; Στο Βέλγιο, η απάντηση σε αυτό το δίλημμα μόλις αρχίζει να διαμορφώνεται.