- Advertisement -
Ισως ήταν απλώς ένα γλωσσικό ολίσθημα. Νωρίτερα φέτος, η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν προειδοποίησε ότι η Ευρώπη κινδυνεύει να βρεθεί υπό την επιρροή της Ρωσίας, της Κίνας και της Τουρκίας, κάτι που όπως είπε, θα έκανε τη ζωή «δύσκολη για εμάς». Λίγες μέρες αργότερα, αφού το γραφείο Τύπου της Κομισιόν απέσυρε αδέξια τα σχόλια, ο τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν σχολίασε: «Η Ευρώπη χρειάζεται την Τουρκία περισσότερο από ό,τι η Τουρκία χρειάζεται την Ευρώπη».
Ο αυξανόμενος αυταρχισμός του Ερντογάν έχει καταστήσει εδώ και καιρό την Τουρκία έναν δύσκολο και απρόβλεπτο σύμμαχο. Σήμερα, η σύγκρουση στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή και οι ανησυχίες ότι οι ΗΠΑ μπορεί να αποσύρουν την ομπρέλα ασφαλείας τους από την Ευρώπη επιβάλλουν μια επείγουσα επανεκτίμηση, γράφουν οι «Financial Times».
Η Τουρκία δεν θεωρείται πλέον απλώς ένας αδέξιος ευρωπαίος σύμμαχος αλλά και ένας κρίσιμος στρατηγικός εταίρος.
Στην έδρα του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες, η Τουρκία αναφέρεται ως «απαραίτητος εταίρος» δεύτερος σε σημασία μετά τις ΗΠΑ, ένας βράχος στη νοτιοανατολική πλευρά της συμμαχίας και μια σημαντική ναυτική δύναμη στη Μαύρη Θάλασσα. Η αμυντική της βιομηχανία διαθέτει την κλίμακα και την τεχνογνωσία που απαιτούνται για τη μαζική παραγωγή όπλων όπως drones και κατευθυνόμενοι πύραυλοι που χρειάζονται επειγόντως τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ.
Η Αγκυρα θέλει τώρα να αξιοποιήσει την αυξανόμενη γεωπολιτική της επιρροή προκειμένου να αναπτύξει στενότερους δεσμούς με την ΕΕ, έναν επίσημο ρόλο στην αναδυόμενη τάξη ασφαλείας της Ευρώπης και σε συμφωνίες όπλων με την αναπτυσσόμενη αμυντική της βιομηχανία.
Ενώ οι ευρωπαϊκοί στρατοί χρειάζονται τουρκικά βλήματα, drones και χερσαία ισχύ, ο Ερντογάν θέλει καλύτερη πρόσβαση στην ΕΕ, αμυντικά συμβόλαια και, κυρίως, την τεχνολογία και τη χρηματοδότηση που τα συνοδεύουν.
Δεν είναι λίγοι οι ευρωπαίοι ηγέτες που πιστεύουν ότι οι επιθυμίες του πρέπει να εκπληρωθούν, ειδικά καθώς ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ κινείται για τη μείωση των αμερικανικών στρατευμάτων και εξοπλισμού στην Ευρώπη. Πάνω από το ήμισυ των 10 δισ. δολαρίων αμυντικών εξαγωγών της Τουρκίας το 2025, πήγαν σε χώρες του ΝΑΤΟ.
Κίνητρα και δαπάνες
«Πρέπει να κατανοήσουμε ότι η Τουρκία πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο κοντά μας από άποψη ασφάλειας», δήλωσε ο πρόεδρος της Φινλανδίας Αλεξάντερ Στουμπ τον Ιούνιο. «Αν θέλουμε να επιδείξουμε ισχύ στον κόσμο, πρέπει να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε με μεγάλα κίνητρα». Αυτά τα κίνητρα και οι μεγάλες δαπάνες θα διαμορφώσουν μεγάλο μέρος της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ στην Αγκυρα στις 7 και 8 Ιουλίου, καθώς η Ευρώπη θα προσπαθεί να διατηρήσει ο Τραμπ τη δέσμευσή του στη στρατιωτική συμμαχία των 32 μελών. Παράλληλα με αυτό, λένε αναλυτές και αξιωματούχοι, υπάρχει μια ατζέντα σχετικά με το πόσο η Τουρκία και η αμυντική βιομηχανική της βάση μπορούν να ενσωματωθούν στην Ευρώπη καθώς οι ΗΠΑ αποσύρονται.
Το γεγονός και μόνο ότι η σύνοδος κορυφής πραγματοποιείται στην Τουρκία δείχνει πόσο έχουν αλλάξει οι ευρωπαϊκές απόψεις. Πριν από μία δεκαετία, ο Ερντογάν κάλεσε το ΝΑΤΟ να πραγματοποιήσει τη σύνοδο το 2018 στην Κωνσταντινούπολη, όμως η πρόταση μπλοκαρίστηκε από 12 ευρωπαίους συμμάχους λόγω ανησυχιών για την οπισθοδρόμηση της Τουρκίας στη δημοκρατία και στο κράτος δικαίου.
Μία εβδομάδα αργότερα, ο Ερντογάν ξεκίνησε εκτεταμένο πογκρόμ δημοσίων υπαλλήλων και προσωπικοτήτων της αντιπολίτευσης έπειτα από απόπειρα πραξικοπήματος. Λίγους μήνες μετά, η Τουρκία ξεκίνησε συνομιλίες με τη Ρωσία για την αγορά συστήματος αεράμυνας S-400. «Πολλές ευρωπαϊκές χώρες ένιωσαν δικαιωμένες από όσα συνέβησαν», λέει διπλωμάτης του ΝΑΤΟ. «Απέφυγαν το εφιαλτικό σενάριο να αναγκαστούν να αφαιρέσουν τη σύνοδο κορυφής από τον Ερντογάν, εάν την είχαν υποσχεθεί».
Πέτυχε τον στόχο του
Σήμερα, ο 72χρονος πρόεδρος φαίνεται ότι πέτυχε τον στόχο του. Η σύνοδος κορυφής της επόμενης εβδομάδας θα πραγματοποιηθεί στο φαραωνικό προεδρικό συγκρότημα Μπεστέπε στην Αγκυρα. Θα υπάρξουν δεσμεύσεις για υψηλότερες αμυντικές δαπάνες από τις ευρωπαϊκές χώρες του ΝΑΤΟ, τις οποίες ο Τραμπ θέλει να ακούσει, και μεγάλα συμβόλαια για τουρκικά όπλα που ο Ερντογάν θέλει να υπογραφούν.
Οποιεσδήποτε ανησυχίες σχετικά με την προβληματική οικονομία και την κατάσταση της δημοκρατίας της Τουρκίας αναμένεται να κρυφτούν κάτω από το κόκκινο χαλί – μόλις τον Μάιο δικαστήριο της Αγκυρας εκδίωξε τον Οζγκούρ Οζέλ από την ηγεσία του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης, η τελευταία κίνηση σε μια προσπάθεια διάλυσης του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος, η οποία επιταχύνθηκε πέρυσι με τη σύλληψη του δημάρχου της Κωνσταντινούπολης και υποψηφίου για την προεδρία Εκρέμ Ιμάμογλου.
Ωστόσο, οι ηγέτες των ΗΠΑ και της Ευρώπης δεν είπαν τίποτα. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχει ένα όριο στο πόσο μακριά θα μπορέσει η Τουρκία να προωθήσει την υπόθεσή της για στενότερους δεσμούς με την ΕΕ. Πολλοί από τους ευρωπαίους συμμάχους της Αγκυρας έχουν έντονες ανησυχίες για την κυβέρνηση Ερντογάν και τη συμβατότητά της με τις δηλωμένες «αρχές της δημοκρατίας, της ατομικής ελευθερίας και του κράτους δικαίου» του ΝΑΤΟ. Θα έχει ενδιαφέρον να δούμε ποιες ισορροπίες θα κρατηθούν.
Comments are closed.