Πώς η νέα κρίση στο Ορμούζ μπορεί να προκαλέσει «μπλακάουτ» ρεύματος στην Ευρώπη εν μέσω ιστορικών καυσώνων

Η νέα κλιμάκωση της έντασης ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν επαναφέρει στο προσκήνιο έναν πρόσφατο εφιάλτη για τις διεθνείς αγορές: το ενδεχόμενο διατάραξης των ενεργειακών ροών από τον Περσικό Κόλπο.

Οι στρατιωτικές επιχειρήσεις, οι απειλές για περιορισμό της ναυσιπλοΐας και η αβεβαιότητα γύρω από τα Στενά του Ορμούζ αρκούν για να προκαλέσουν αναταράξεις στις αγορές πετρελαίου, ακόμη και χωρίς να έχει διακοπεί η τροφοδοσία.

Διαβάστε ακόμα: Μέση Ανατολή: To Ιράν απειλεί με καθολικό αποκλεισμό των εμπορικών οδών μετά τα νέα αμερικανικά πλήγματα

Το ερώτημα που απασχολεί πλέον κυβερνήσεις, επιχειρήσεις και αναλυτές δεν είναι μόνο αν η κρίση θα επεκταθεί στρατιωτικά, αλλά αν μπορεί να εξελιχθεί σε μια νέα ενεργειακή δοκιμασία για την Ευρώπη, σε μια περίοδο κατά την οποία η ήπειρος βρίσκεται αντιμέτωπη με παρατεταμένους καύσωνες και αυξημένες ανάγκες για ηλεκτρική ενέργεια.

Η σημασία των Στενών του Ορμούζ

Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν το σημαντικότερο ενεργειακό πέρασμα του πλανήτη. Από εκεί διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου, καθώς και μεγάλες ποσότητες υγροποιημένου φυσικού αερίου. Για τον λόγο αυτό, κάθε στρατιωτική ένταση στην περιοχή αντιμετωπίζεται ως πιθανός κίνδυνος για την παγκόσμια οικονομία.

Οι αγορές γνωρίζουν ότι ακόμη και χωρίς πλήρη αποκλεισμό του περάσματος, η αύξηση του κόστους ασφάλισης των δεξαμενόπλοιων, οι καθυστερήσεις στις μεταφορές και η γενικευμένη αβεβαιότητα μπορούν να οδηγήσουν σε ακριβότερο πετρέλαιο και φυσικό αέριο.

Είναι η Ευρώπη πιο ασφαλής από ό,τι το 2022;

Η εικόνα σήμερα διαφέρει αισθητά από εκείνη που επικρατούσε μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αυξήσει τα αποθέματα φυσικού αερίου, έχει διαφοροποιήσει σημαντικά τους προμηθευτές της και έχει επενδύσει σε νέους σταθμούς εισαγωγής LNG.

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η ευρωπαϊκή οικονομία είναι απομονωμένη από τις διεθνείς εξελίξεις.

Το πετρέλαιο εξακολουθεί να αποτελεί παγκόσμιο προϊόν.

Μια σημαντική άνοδος της τιμής του επηρεάζει το κόστος των μεταφορών, της βιομηχανίας, των τροφίμων και, τελικά, τον πληθωρισμό.

Παράλληλα, η αγορά του φυσικού αερίου έχει γίνει πλέον διεθνής. Αν η Ασία στραφεί μαζικά στην αγορά LNG λόγω προβλημάτων στις ενεργειακές ροές της Μέσης Ανατολής, ο ανταγωνισμός για τα διαθέσιμα φορτία θα αυξηθεί και οι τιμές είναι πιθανό να ακολουθήσουν ανοδική πορεία και στην Ευρώπη.

Οι καύσωνες προσθέτουν μία ακόμη πίεση

Η χρονική συγκυρία κάνει την κατάσταση ακόμη πιο σύνθετη.

Οι παρατεταμένοι καύσωνες που πλήττουν μεγάλο μέρος της Ευρώπης αυξάνουν σημαντικά τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας εξαιτίας της εκτεταμένης χρήσης κλιματιστικών. Σε αρκετές χώρες, η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας εξακολουθεί να βασίζεται σε σημαντικό βαθμό στο φυσικό αέριο.

Αυτό σημαίνει ότι μια νέα άνοδος στις διεθνείς τιμές της ενέργειας δεν θα αποτελούσε μόνο πρόβλημα επάρκειας, αλλά θα μπορούσε να μεταφραστεί γρήγορα σε ακριβότερους λογαριασμούς για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Οι αγορές φοβούνται περισσότερο την αβεβαιότητα

Οι περισσότεροι αναλυτές εκτιμούν ότι η παγκόσμια οικονομία είναι σήμερα καλύτερα προετοιμασμένη απέναντι σε μια γεωπολιτική κρίση από ό,τι πριν από τέσσερα χρόνια. Τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου είναι υψηλότερα, η παραγωγή έχει αυξηθεί σε αρκετές χώρες και η Ευρώπη δεν εξαρτάται πλέον στον ίδιο βαθμό από έναν μόνο προμηθευτή φυσικού αερίου.

Η ανθεκτικότητα αυτή, ωστόσο, έχει όρια.

Αν η ένταση παραταθεί ή υπάρξει πραγματική διακοπή των ενεργειακών ροών από τον Περσικό Κόλπο, οι πιέσεις στις αγορές θα αυξηθούν σημαντικά. Ήδη οι τιμές αντιδρούν περισσότερο στην αβεβαιότητα παρά στις πραγματικές ελλείψεις, καθώς κάθε νέα στρατιωτική εξέλιξη επηρεάζει το κόστος μεταφοράς, την ασφάλιση των πλοίων και τις προσδοκίες των επενδυτών.

Οι επιπτώσεις για την Ελλάδα

Για την Ελλάδα, ο μεγαλύτερος κίνδυνος δεν αφορά τόσο την επάρκεια καυσίμων όσο το κόστος τους. Η άνοδος των διεθνών τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου επηρεάζει άμεσα την οικονομία, ενώ η ελληνική ναυτιλία παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις σε μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς του παγκόσμιου εμπορίου.

Η νέα ένταση στη Μέση Ανατολή υπενθυμίζει ότι, παρά τα βήματα που έγιναν μετά την ενεργειακή κρίση του 2022, η Ευρώπη εξακολουθεί να είναι συνδεδεμένη με τις εξελίξεις σε μια περιοχή που εξακολουθεί να τροφοδοτεί μεγάλο μέρος της παγκόσμιας οικονομίας. Και όσο η γεωπολιτική αστάθεια συμπίπτει με την κλιματική πίεση και τις αυξημένες ενεργειακές ανάγκες του καλοκαιριού, τόσο ενισχύεται ο φόβος ότι μια περιφερειακή κρίση μπορεί να αποκτήσει πολύ ευρύτερες οικονομικές συνέπειες.