Πώς αντέδρασαν τα ζώα στην έκλειψη: Τα πρόβατα «πάγωσαν», οι κότες νύσταξαν και η καρδιά μιας γαϊδούρας άρχισε να καλπάζει

Στις 12 Αυγούστου, την ώρα που εκατομμύρια άνθρωποι στην Ισπανία είχαν στραμμένο το βλέμμα τους στον ουρανό, επιστήμονες σε τρία διαφορετικά σημεία της χώρας παρατηρούσαν όσα συνέβαιναν στο έδαφος. Περισσότερα από 30 ζώα –πρόβατα, κότες, φοράδες, μία μούλα και μία γαϊδούρα– είχαν εξοπλιστεί με αισθητήρες, προκειμένου να καταγραφεί η αντίδρασή τους όταν το φως της ημέρας εξαφανίστηκε ξαφνικά.

Τα πρώτα αποτελέσματα των πανεπιστημίων της Σαραγόσα και της Σαλαμάνκα δείχνουν ότι δεν υπάρχει μία ενιαία «ζωική αντίδραση» στην έκλειψη. Κάθε είδος αποκρίθηκε διαφορετικά, ανάλογα με τη βιολογία και την κοινωνική του συμπεριφορά. Οι κότες επηρεάστηκαν κυρίως από την απότομη μείωση του φωτός, τα πρόβατα κινήθηκαν σαν ένα ενιαίο κοπάδι, ενώ στα ιπποειδή καταγράφηκαν σημαντικές διαφορές από ζώο σε ζώο.

Στην Κτηνιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Σαραγόσα οι ερευνητές παρακολούθησαν επί έξι ημέρες δέκα πρόβατα, συγκρίνοντας τη συμπεριφορά τους κατά την έκλειψη με τις ίδιες ώρες των πέντε προηγούμενων ημερών. Μεταξύ 20.24 και 20.28, κοντά στη μέγιστη φάση του φαινομένου, η μέση δραστηριότητα του κοπαδιού μειώθηκε κατά περίπου 40%.

Και τα δέκα πρόβατα σταμάτησαν σχεδόν ταυτόχρονα, ενώ λίγο αργότερα τα εννέα παρέμεναν λιγότερο δραστήρια από το συνηθισμένο. Η εικόνα επιβεβαίωσε τον έντονα συλλογικό χαρακτήρα του είδους: τα ζώα δεν αντέδρασαν ως μεμονωμένα άτομα, αλλά σχεδόν ως ένας οργανισμός.Η εξωτερική ομοιομορφία, πάντως, δεν επαναλήφθηκε στις φυσιολογικές αντιδράσεις. Σε ορισμένα πρόβατα η καρδιακή συχνότητα μειώθηκε, σε άλλα αυξήθηκε, ενώ ούτε στη θερμοκρασία του σώματος εμφανίστηκε κοινό μοτίβο.

Οι κότες παρουσίασαν διαφορετική συμπεριφορά. Δεκαέξι πτηνά που παρακολουθήθηκαν στη Σαραγόσα δεν περιόρισαν τη συνολική ημερήσια δραστηριότητά τους, αλλά μετέβαλαν την ώρα κατά την οποία κινούνταν. Μετά τη μέγιστη φάση παρέμειναν προσωρινά ακίνητα και εμφάνισαν περίπου 18 λεπτά νωρίτερα συμπεριφορά που παρέπεμπε στο σούρουπο.

Στην περιοχή του Μπούργος η αντίδραση ήταν ακόμη πιο έντονη. Πέντε από τις έξι κότες μετέφεραν κατά 40 έως 60 λεπτά νωρίτερα τη μετάβασή τους στη βραδινή αδράνεια. Και οι έξι ήταν λιγότερο δραστήριες από το αναμενόμενο μετά τη μέγιστη κάλυψη, ενώ καταγράφηκε μεγαλύτερη και πιο παρατεταμένη επιβράδυνση της καρδιακής λειτουργίας σε σύγκριση με ένα φυσιολογικό απόγευμα.

Ένα τρίτο μοτίβο εμφανίστηκε στα ιπποειδή. Σε υγροτοπική περιοχή της επαρχίας Τερουέλ παρακολουθήθηκαν τρεις φοράδες, μία μούλα και μία γαϊδούρα. Αρχικά δεν υπήρξε κοινή αντίδραση: ορισμένα ζώα αύξησαν την κινητικότητά τους και άλλα την περιόρισαν. Αργότερα, όμως, μεταξύ 21.20 και 21.39, και τα πέντε έγιναν λιγότερο δραστήρια, με τη μέση μείωση να φτάνει το 18,6%.

Η πιο εντυπωσιακή περίπτωση ήταν εκείνη της γαϊδούρας. Πριν από τη μέγιστη κάλυψη περιόρισε τις κινήσεις της, αλλά στη συνέχεια ξεπέρασε τα συνηθισμένα επίπεδα δραστηριότητας. Παράλληλα, οι καρδιακοί παλμοί της αυξήθηκαν από 46 ανά λεπτό στις 20.25 σε περίπου 60–63 κατά τη διάρκεια και μετά την κορύφωση του φαινομένου, χωρίς αισθητή αλλαγή στη θερμοκρασία του σώματός της.Οι μετρήσεις έδειξαν ότι ούτε η θερμοκρασία του περιβάλλοντος μειώθηκε σημαντικά ούτε εκδηλώθηκε άνεμος. Η έκλειψη διήρκεσε μόλις ενάμισι λεπτό και συνέπεσε σχεδόν με το φυσικό ηλιοβασίλεμα. Μια μεγαλύτερης διάρκειας πρωινή έκλειψη θα αποτελέσει, σύμφωνα με τους επιστήμονες, το ιδανικό επόμενο πείραμα: μια σύντομη τεχνητή νύχτα, ακολουθούμενη από ένα δεύτερο ξημέρωμα.