Πόσο συστημική να είναι η ΕΛΑΣ;

Η ΕΛΑΣ υποστήριξε πως τα δεδομένα που προέκυψαν από την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας να προσπεράσει το άρθρο 16 και να επιτρέψει την ίδρυση ιδιωτικών κερδοσκοπικών επί της ουσίας πανεπιστημίων δημιούργησε μια σειρά τετελεσμένων στη βάση του Ενωσιακού Δικαίου, τα οποία δεν

μπορεί να αγνοήσει κάθε επόμενη κυβέρνηση που δεν συμφωνεί με τον νόμο Πιερρακάκη. Αλλά και τετελεσμένα ως προς τους εργαζόμενους σε αυτά και τις χιλιάδες οικογένειες των νέων που φοιτούν. Η στάση της ΕΛΑΣ συνοψίζεται στη θέση πως ο τρόπος αντιμετώπισης των ιδιωτικών πανεπιστημίων είναι η ενίσχυση των δημοσίων πανεπιστημίων και σχολείων, ώστε τα ιδιωτικά κερδοσκοπικά ιδρύματα να γίνουν από τη ζωή περιττά.

Ολη αυτή η συζήτηση γέννησε ένα άλλο ερώτημα πολύ πιο σημαντικό. Πόσο συστημικό μπορεί να είναι ένα κόμμα όπως η ΕΛΑΣ, αν θέλει να αποτελέσει εναλλακτική λύση στην κεντροδεξιά διακυβέρνηση της χώρας; Η δημοσιογράφος Μυρτώ Λιαλιούτη στη στήλη της «Πίσω από τις κάμερες» στα «ΝΕΑ» (13-07-2026) υποστήριξε πως το πρόβλημα, τόσο για το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ όσο και για την ΕΛΑΣ, για να προσεγγίσουν τους νέους και τις νέες, και για τους μεγαλύτερους υποστηρίζω εγώ, «είναι ότι και οι δυο είναι πολύ συστημικοί».

Τι σημαίνει όμως αυτό για την ΕΛΑΣ που καταστατική της αρχή είναι η ιδέα της κυβερνώσας Αριστεράς; Πόσο μπορεί να πείθει ευρύτερα κοινωνικά στρώματα ένα κόμμα που έχει ως αρχή του την καταπολέμηση των ανισοτήτων, αλλά ταυτοχρόνως σέβεται τους κανόνες και τις αρχές της φιλελεύθερης αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας; Μήπως εδώ υπάρχει αντίφαση στα ίδια τα δεδομένα;

Η σοσιαλδημοκρατία σκάλωσε όχι γιατί ξέχασε την αναδιανομή, αλλά γιατί έμεινε μόνο σ’ αυτή, σε μια εποχή όξυνσης των περιουσιακών ανισοτήτων. Ο σημερινός καπιταλισμός της πλατφόρμας των τεχνολογικών, ενεργειακών και τραπεζοχρηματοδοτικών κολοσσών και της ΑΙ έχει αποτέλεσμα την τεράστια αύξηση των περιουσιακών ανισοτήτων. Το πρόβλημα δεν είναι πλέον οι ανισότητες γενικά και η λύση του δεν είναι μόνο η αναδιανομή.

Το πρόβλημα είναι οι τεράστιες αφορολόγητες περιουσιακές ανισότητες. Ενα μέτρο μιας κυβερνώσας Αριστεράς θα πρέπει πρωτίστως να είναι η γενναία φορολόγηση των μεταβιβάσεων περιουσιών αξίας πολλών εκατομμυρίων. Ενα άλλο θα ήταν η αύξηση του συντελεστή φορολογίας των κερδών των επιχειρήσεων με πολύ υψηλά κέρδη. Οχι όμως και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Ενα άλλο θα ήταν η αλλαγή νομοθεσίας όσον αφορά τις συμμετοχικές εταιρείες, όπου τα κέρδη τους, αν και αποτελούν πλούτο για τους ιδιοκτήτες, δεν φορολογούνται.

Ενα άλλο είναι η ίδρυση μιας δημόσιας συστημικής τράπεζας, όπως ήταν παλιά η Εθνική. Αυτή η απουσία έχει δημιουργήσει κύματα αυθαιρεσιών των τραπεζών. Το μείζον επομένως είναι το ζήτημα της φορολογίας και όχι απλά της δίκαιης αναδιανομής του υπάρχοντος φορολογητέου εισοδήματος και η πάταξη της διαφθοράς.

Μα δεν θα χάσει η ΕΛΑΣ, αν προτείνει όλα αυτά τα «αντισυστημικά»; Πιθανόν. Καλύτερα όμως να χάσει με τις ιδέες της, παρά να κερδίσει με τις ιδέες των άλλων, όπως τα κατά καιρούς προβαλλόμενα «Εθνικά Σχέδια» τύπου Πισσαρίδη που γίνονται ερήμην του κόσμου της εργασίας. Ολα αυτά βεβαίως θέλουν την ιδεολογικο-πολιτική τους τεκμηρίωση. Κάποιες επεξεργασίες του ΙΝΑΤ ίσως μπορούσαν εδώ να δώσουν απαντήσεις.

Ο Γιώργος Σιακαντάρης είναι κοινωνιολόγος, συγγραφέας