- Advertisement -
Μέχρι σχετικά και πρόσφατα, το ενδεχόμενο στρατιωτικής σύγκρουσης ανάμεσα στο Ισραήλ και την Τουρκία θα ακουγόταν σχεδόν εξωπραγματικό.
Σήμερα, δεν είναι το πιθανότερο σενάριο, όμως, και αδιανόητο. Η τελευταία κλιμάκωση είναι ενδεικτική.
Ο τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν δήλωσε ότι οι Ισραηλινοί έχουν καταστεί «βάρος που η ανθρωπότητα δεν μπορεί πλέον να αντέξει», προκαλώντας την οργισμένη απάντηση του ισραηλινού ομολόγου του Γκίντεον Σάαρ, ο οποίος μίλησε για «ξεκάθαρο κάλεσμα σε γενοκτονία».
Λίγες ημέρες αργότερα, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου πέρασε στην αντεπίθεση, προειδοποιώντας ότι η απόκτηση F-35 από την Αγκυρα θα κατέστρεφε την ισορροπία ισχύος στη Μέση Ανατολή και κατηγορώντας την Τουρκία ότι απειλεί το Ισραήλ και την Ελλάδα και κατέχει τη μισή Κύπρο.
Το ερώτημα δεν είναι αν οι σχέσεις Ισραήλ – Τουρκίας έχουν καταρρεύσει. Αυτό έχει ήδη συμβεί και ενδεικτικό είναι πως εδώ στο Ισραήλ, σε κάθε ερώτησή μας για το ζήτημα, οι αξιωματούχοι δεν παραλείπουν να υπενθυμίζουν ότι η Τουρκία δεν θεωρείται πλέον μη φιλική αλλά απολύτως εχθρική χώρα.
Το ερώτημα είναι εάν η σύγκρουση μπορεί να περάσει από τις λέξεις στα όπλα.
Η κυρίαρχη εκτίμηση είναι ότι ένας συνειδητός, πλήρους κλίμακας πόλεμος παραμένει χαμηλής πιθανότητας. Και οι δύο χώρες γνωρίζουν το κόστος. Η Τουρκία είναι κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ, διαθέτει μεγάλη συμβατική στρατιωτική ισχύ και καμία ισραηλινή κυβέρνηση δεν έχει συμφέρον να ανοίξει ένα νέο μέτωπο τέτοιων διαστάσεων.
Αντίστοιχα, η Αγκυρα γνωρίζει ότι μια μετωπική αναμέτρηση με το Ισραήλ θα ήταν στρατιωτικά απρόβλεπτη, οικονομικά καταστροφική και πολιτικά εξαιρετικά δύσκολη απέναντι στην Ουάσιγκτον.
Ο πραγματικός κίνδυνος έγκειται αλλού. Βρίσκεται στο επεισόδιο που κανείς δεν σχεδίασε. Και το πιθανότερο σημείο ανάφλεξης είναι η Συρία. Εκεί, η Τουρκία επιδιώκει να εδραιώσει την επιρροή της στη νέα συριακή τάξη πραγμάτων και να αποκτήσει στρατηγικό βάθος, την ώρα μάλιστα που ο πόλεμος στο Ιράν της το έχει περιορίσει.
Το Ισραήλ αρνείται να επιτρέψει την επιβολή στρατιωτικών ισορροπιών που θα περιορίσουν την ελευθερία δράσης του ή θα δημιουργήσουν νέα απειλή στα βόρεια σύνορά του. Αναλύσεις από το INSS, το Stimson Center και το Middle East Council συγκλίνουν ότι η Συρία αποτελεί το βασικό πεδίο όπου ο ανταγωνισμός μπορεί να εξελιχθεί σε πραγματική στρατιωτική τριβή.
Παράλληλα, ακριβώς επειδή ο κίνδυνος είναι υπαρκτός, οι δύο πλευρές έχουν διατηρήσει τεχνικούς μηχανισμούς αποφυγής κάποιου «ατυχήματος». Κανένας μηχανισμός, όμως, δεν μπορεί να το εγγυηθεί απολύτως.
Το επικίνδυνο σενάριο είναι εύκολο να περιγραφεί: τουρκικές στρατιωτικές δυνάμεις προχωρούν στη Συρία, περιορίζουν την ισραηλινή δράση και το Ισραήλ αποφασίζει να τις χτυπήσει. Από εκεί και πέρα, η πίεση για ανταπόδοση θα μπορούσε να μετατρέψει μια ελεγχόμενη κρίση σε αλυσίδα κλιμάκωσης.
Τα F-35 προσθέτουν τώρα μια δεύτερη διάσταση. Η πιθανή επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα δεν αντιμετωπίζεται στο Ισραήλ ως απλή εξοπλιστική συμφωνία, αλλά ως αλλαγή του περιφερειακού συσχετισμού ισχύος.
Η δημόσια παρέμβαση Νετανιάχου προς τον Ντόναλντ Τραμπ, επισημαίνουν ισραηλινοί αναλυτές, δείχνει πόσο σοβαρά αντιμετωπίζεται πλέον η Τουρκία ως δυνητική μακροπρόθεσμη απειλή.
Για την Ελλάδα, αυτό δημιουργεί ταυτόχρονα ευκαιρία και κίνδυνο. Η στρατηγική σημασία του άξονα Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ αυξάνεται όσο βαθαίνει η ισραηλινοτουρκική ρήξη. Αυξάνεται, όμως, και η πιθανότητα η Αθήνα να βρεθεί μέσα σε έναν πολύ σκληρότερο περιφερειακό ανταγωνισμό.
Ο άμεσος πόλεμος Ισραήλ – Τουρκίας, λοιπόν, παραμένει απομακρυσμένος, όμως ένα περιορισμένο επεισόδιο είναι σαφώς πιθανότερο. Και η ιστορία της Μέσης Ανατολής, όπως συχνά λέγεται εδώ, δείχνει ότι, πολλές φορές, αυτό είναι υπεραρκετό.
Η στάση της Ελλάδας στο σενάριο πολέμου
Η Ανατολική Μεσόγειος διολισθαίνει σε μια πρωτοφανή φάση στρατηγικής αστάθειας, καθώς η μακροχρόνια ρητορική αντιπαράθεση μεταξύ του Ισραήλ και της Τουρκίας απειλεί πλέον να μετατραπεί σε μια ανοιχτή πολεμική σύγκρουση.
Από τη μία πλευρά, το Ισραήλ αντιμετωπίζει την Άγκυρα ως μια αναδυόμενη υπαρξιακή απειλή, με κορυφαίους ισραηλινούς αξιωματούχους να τη χαρακτηρίζουν ανοιχτά «το νέο Ιράν».
Από την άλλη πλευρά, η Τουρκία του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν κλιμακώνει την επιθετική της ρητορική, αμφισβητώντας ευθέως τη νομιμότητα των ισραηλινών επιχειρήσεων στη Συρία και τον Λίβανο, ενώ στελέχη της κυβέρνησής του δεν διστάζουν να μιλούν ακόμη και για μελλοντικό έλεγχο της Ιερουσαλήμ.
Η ένταση δεν είναι πλέον θεωρητική. Στο έδαφος της Συρίας, οι δυνάμεις των δύο χωρών επιχειρούν πλέον σε επικίνδυνη εγγύτητα. Οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις επιδιώκουν να εδραιώσουν την ηγεμονία τους στον σουνιτικό άξονα, συμμαχώντας με το Κατάρ και το Πακιστάν, ενώ το Τελ Αβίβ βλέπει με βαθιά ανησυχία αυτή την ισλαμική συμμαχία να ορθώνεται στα βόρεια σύνορά του.
Αναμφίβολα σε περίπτωση γενικευμένης σύρραξης, η στάση της Ελλάδας δεν μπορεί να είναι αυτή του παθητικού παρατηρητή.
Ανώτατη διπλωματική πηγή στην Αθήνα επισημαίνει πως αναμφίβολα το Ισραήλ κομίζει σημαντικά οφέλη στη συμμαχία με την Ελλάδα. Την ίδια στιγμή, η Τουρκία έχει πάρει τη μορφή υπαρξιακής απειλής και για το Ισραήλ με ό,τι αυτό σημαίνει για την περιοχή, καθώς αντίστοιχης μορφής είναι και η απειλή για την Ελλάδα.
Το σίγουρο, πάντως, είναι πως η Ελλάδα δεν πρόκειται να εμπλακεί σε επιθετικές επιχειρήσεις στο πλευρό του Ισραήλ εντός του τουρκικού εδάφους, καθώς κάτι τέτοιο θα παραβίαζε το διεθνές δίκαιο και θα άνοιγε την πόρτα για μια άμεση και ευρύτερη ελληνοτουρκική σύρραξη στο Αιγαίο και τη Θράκη, εκτός και αν, όπως τονίζουν στρατιωτικές πηγές, υπάρξει άμεση απειλή από τουρκικής πλευράς.
Ενεργός Αντίπαλος
Για το Ισραήλ, η Τουρκία δεν είναι πλέον ένας δύστροπος νατοϊκός εταίρος, αλλά ένας ενεργός αντίπαλος που παρέχει καταφύγιο σε εχθρικές οργανώσεις και επιδιώκει να ακυρώσει την ισραηλινή επιρροή στην Ανατολική Μεσόγειο.
Αντίστοιχα, η Άγκυρα αισθάνεται «περικυκλωμένη» από τον άξονα Ισραήλ – Ελλάδας – Κύπρου. Ισραηλινές πηγές που ρωτήθηκαν από «ΤΑ ΝΕΑ» σχετικά με το ενδεχόμενο μιας πολεμικής σύγκρουσης με την Τουρκία τοποθετήθηκαν ως εξής:
«Η Τουρκία είναι μια σημαντική χώρα στην περιοχή μας. Ελπίζουμε ότι η τουρκική ρητορική θα αλλάξει και πως η Τουρκία θα υιοθετήσει μια εποικοδομητική προσέγγιση που θα ενθαρρύνει τη συνεργασία και τη σταθερότητα στην περιοχή μας. Δυστυχώς, προς το παρόν, οι δηλώσεις και η ρητορική της Τουρκίας είναι ιδιαίτερα μη εποικοδομητικές και εμπρηστικές. Οι πρόσφατες δηλώσεις του προέδρου Ερντογάν είναι βίαιες και υποκινούν την ένταση. Όπως δήλωσε ο πρωθυπουργός Νετανιάχου σε συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου: «Σχεδόν δεν περνά ημέρα χωρίς ο Ερντογάν να καλεί για την καταστροφή του κράτους του Ισραήλ».
«Λαμβάνουμε αυτά τα λόγια πολύ σοβαρά». Ο ισραηλινός αναλυτής Σάι Γκαλ ήταν πιο ευθύς στην τοποθέτησή του στα «ΝΕΑ»: «Μια στρατιωτική σύγκρουση Ισραήλ – Τουρκίας είναι πιθανή τις επόμενες ημέρες, εβδομάδες ή μήνες. Ενας ολοκληρωτικός πόλεμος δεν είναι το πιο πιθανό σενάριο, αλλά δεν είναι πλέον φανταστικός»
Comments are closed.