- Advertisement -
Από τα ύστερα της πανδημίας, στα τέλη του 2021, το κόστος ζωής έχει εγκατασταθεί στην κορυφή των προβλημάτων των ελλήνων πολιτών, όπως τα ιεραρχούν στις δημοσκοπήσεις. Η «ακρίβεια» έχει δύο συνιστώσες. Πρώτον, την αύξηση των τιμών των βασικών αγαθών. Πριν ακόμη από την εκρηκτική ανατίμηση των καυσίμων, στα τέλη του 2025 ο πληθωρισμός στην Ελλάδα ήταν 2,6% και οι μεγαλύτερες αυξήσεις στην εστίαση, τα τρόφιμα και τη στέγη.
Το τελευταίο δίμηνο έχει ξεπεράσει το 5%. Δεν χρειάζεται ιδιαίτερη ανάλυση για να διαπιστωθεί ότι όσο μικρότερο είναι το εισόδημα, τόσο μεγαλύτερο μέρος του κατευθύνεται στην κάλυψη των βασικών αναγκών. Ο πληθωρισμός στις ανελαστικές δαπάνες των νοικοκυριών είναι μεγαλύτερος και επομένως τα φτωχότερα στρώματα δοκιμάζονται περισσότερο από την αύξηση των τιμών. Η οικονομία πηγαίνει συνολικά καλά. Από κοινωνική και πολιτική οπτική όμως, αυτό κάνει τα πράγματα χειρότερα.
Η βελτίωση αφορά μόνο το ευπορότερο τμήμα της κοινωνίας. Δεν προκαλεί απορία ότι το άνοιγμα της ψαλίδας, ευδιάκριτο στις καθημερινές καταναλωτικές συμπεριφορές, εντείνει το αίσθημα μειονεξίας και πικρίας. Στη δυσπραγία των ασθενέστερων συμβάλλει η μεγάλη αύξηση των τιμών των ακινήτων και των ενοικίων. Με στοιχεία της Eurostat, η στέγαση στην Ελλάδα απορροφά το 36% του διαθέσιμου εισοδήματος, το υψηλότερο στην Ευρώπη, ενώ μετά την κρίση το ποσοστό ιδιοκατοίκησης έχει μειωθεί. Τους χαμηλότερους μισθούς έχουν οι νέοι που ασφυκτιούν – η δυσαρέσκεια επηρεάζει μια εκλογικά κρίσιμη ομάδα ψηφοφόρων περισσότερο από τη μείωση της ανεργίας, που πολλοί δεν θυμούνται.
Δεν είναι ένα ελληνικό προνόμιο. Στις ΗΠΑ, με την οικονομία σε διαρκή ισχυρή ανάπτυξη, το σημαντικότερο πολιτικό κίνημα που έχει αναπτυχθεί είναι η ομάδα των «δημοκρατικών σοσιαλιστών». Σημειώνει αλλεπάλληλες εκλογικές επιτυχίες μετά την αίσθηση που προκάλεσε η εκλογή του Ζοράν Μαμντάνι στη δημαρχία της Νέας Υόρκης.
Η εκστρατεία του ήταν μονοθεματική: κόστος ζωής και στεγαστική κρίση. Με αυτά έφερε στην κάλπη μεγάλες ομάδες ψηφοφόρων που συστηματικά απείχαν. Η ατζέντα του έχει γίνει το χαρακτηριστικό γνώρισμα και το πολιτικό όπλο για την ανερχόμενη αριστερή πτέρυγα του Δημοκρατικού Κόμματος. Το κατεστημένο των Δημοκρατικών έχει τρομοκρατηθεί – αλλά η πλατφόρμα αποδεικνύεται νικηφόρα στις περισσότερες εσωκομματικές αναμετρήσεις. Στη Γαλλία, επειδή το Εθνικό Μέτωπο γεννήθηκε με αιχμή το μεταναστευτικό, η γενική εντύπωση στο εξωτερικό είναι πως η κινητήρια δύναμη που σπρώχνει τη Λε Πεν είναι η αντίδραση των Γάλλων στη μετανάστευση. Στις σφυγμομετρήσεις, όμως, καταγράφεται κάτι πολύ διαφορετικό.
Το κύριο πρόβλημα που τους απασχολεί (Ipsos 10.10.26) είναι η μείωση της αγοραστικής δύναμης, με 54%. Η Λε Πεν διεκδικεί με αξιώσεις την προεδρία επειδή ακριβώς θεωρείται πια ότι μπορεί να αντιμετωπίσει και τα άλλα προβλήματα των πολιτών, με πρώτο το κόστος ζωής. Στη Βρετανία, όταν ο Αντι Μπέρναμ ήρθε στην πρωθυπουργία η πρώτη του δέσμευση ήταν ότι δεν θα υπάρχει ούτε ένας άστεγος στους δρόμους. Παράλληλα, προωθεί ένα μεγάλο πρόγραμμα ανοικοδόμησης με ειδικούς όρους για την εξασφάλιση προσιτής στέγης σε μεγάλη κλίμακα.
Οι ψηφοφόροι καταλαβαίνουν ότι υπάρχει πρόβλημα σε όλη τη Δύση και ότι η κυβέρνηση δεν έχει ευθύνη για μια παγκόσμια ενεργειακή κρίση. Ομως οι κυβερνήσεις είναι για να προστατεύουν τους πολίτες από κρίσεις. Οι «συμφωνίες κυρίων» για τις τιμές στα ράφια έχουν μηδενική ανταπόκριση στους αγοραστές, οι παρεμβάσεις στις αντλίες και τα επιδόματα πετρελαίου απλώς αποτρέπουν μια κοινωνική έκρηξη. Αφού ο Πρωθυπουργός αποφάσισε να περάσει άλλον ένα χειμώνα πριν κάνει εκλογές, θα ζήσει με τον κίνδυνο να εξελιχθεί σε «χειμώνα της δυσαρέσκειας».
Comments are closed.