ΠΟΥ: Η υπέρταση στην εγκυμοσύνη προκαλεί 42.000 θανάτους κάθε χρόνο

Ένα από τα σοβαρότερα, αλλά συχνά υποτιμημένα, προβλήματα της μητρικής και νεογνικής υγείας επιχειρεί να αντιμετωπίσει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ), παρουσιάζοντας έναν νέο παγκόσμιο οδικό χάρτη για την πρόληψη και αντιμετώπιση των υπερτασικών διαταραχών κατά την εγκυμοσύνη.

Οι διαταραχές αυτές, στις οποίες περιλαμβάνεται η προεκλαμψία, επηρεάζουν εκατομμύρια γυναίκες κάθε χρόνο και παραμένουν μία από τις κυριότερες αιτίες θανάτου και σοβαρών επιπλοκών τόσο για τις εγκύους όσο και για τα παιδιά τους.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΠΟΥ, η υπέρταση περιπλέκει περίπου το 10% έως 15% των κυήσεων παγκοσμίως και ευθύνεται για το 16% των μητρικών θανάτων. Αυτό μεταφράζεται σε περίπου 42.000 θανάτους γυναικών κάθε χρόνο, ενώ οι σχετικές επιπλοκές συνδέονται με περισσότερους από 500.000 θανάτους εμβρύων και νεογνών.

Η προεκλαμψία και η σημασία της έγκαιρης διάγνωσης

Η προεκλαμψία είναι μια σοβαρή επιπλοκή της εγκυμοσύνης, η οποία χαρακτηρίζεται από αυξημένη αρτηριακή πίεση και μπορεί να συνοδεύεται από βλάβες σε όργανα, όπως οι νεφροί και το ήπαρ. Χωρίς έγκαιρη διάγνωση και κατάλληλη ιατρική αντιμετώπιση, μπορεί να εξελιχθεί σε απειλητική για τη ζωή κατάσταση.

Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο σε χώρες όπου οι γυναίκες δεν έχουν σταθερή πρόσβαση ακόμη και σε βασικές υπηρεσίες προγεννητικού ελέγχου.

Η μέτρηση της αρτηριακής πίεσης, η εξέταση ούρων για την ανίχνευση πρωτεΐνης και η πρόσβαση σε απαραίτητα φάρμακα, όπως η ασπιρίνη για συγκεκριμένες ομάδες υψηλού κινδύνου, τα αντιυπερτασικά και το θειικό μαγνήσιο, παραμένουν ανεπαρκείς σε πολλές περιοχές του κόσμου.

«Η προεκλαμψία μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε εγκυμοσύνη. Το αν θα αποβεί θανατηφόρα εξαρτάται από το εάν η αρτηριακή πίεση της γυναίκας ελέγχθηκε εγκαίρως και εάν υπήρχε πρόσβαση σε ποιοτική επείγουσα περίθαλψη όταν η κατάσταση επιδεινώθηκε», δήλωσε η δρ Πασκάλ Αλοτέι, διευθύντρια του αρμόδιου τμήματος του ΠΟΥ για τη σεξουαλική, αναπαραγωγική, μητρική και παιδική υγεία.

Παγκόσμιο σχέδιο δράσης έως το 2035

Ο νέος οδικός χάρτης, με τίτλο Global roadmap for hypertensive disorders of pregnancy from 2026 to 2035 and beyond, παρουσιάστηκε στο Παγκόσμιο Συνέδριο της Εταιρείας Μητρικής και Εμβρυϊκής Ιατρικής.

Το σχέδιο προβλέπει συντονισμένες παρεμβάσεις σε πέντε βασικούς τομείς: την έρευνα και καινοτομία, τις διεθνείς κλινικές κατευθυντήριες οδηγίες, την πρόσβαση σε φάρμακα και διαγνωστικά μέσα, την εφαρμογή αποτελεσματικών πολιτικών υγείας και τη λογοδοσία των εμπλεκόμενων φορέων.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο σημαντικό έλλειμμα καινοτομίας που καταγράφεται στην αντιμετώπιση της προεκλαμψίας και της εκλαμψίας.

Παρά το τεράστιο μέγεθος του προβλήματος, δεν υπάρχουν φάρμακα που να έχουν αναπτυχθεί ειδικά και να έχουν λάβει ρυθμιστική έγκριση αποκλειστικά για την πρόληψη ή τη θεραπεία αυτών των καταστάσεων, σύμφωνα με τον ΠΟΥ.

Οι επενδύσεις στην έρευνα έχουν επικεντρωθεί κυρίως στη διάγνωση, ενώ η ανάπτυξη νέων προληπτικών και θεραπευτικών επιλογών παραμένει υποχρηματοδοτούμενη.

Για την αντιμετώπιση αυτής της ανισορροπίας, ο ΠΟΥ συγκέντρωσε τον Μάιο του 2026 περισσότερους από 140 διεθνείς εταίρους, οι οποίοι προσδιόρισαν 20 ερευνητικά ερωτήματα υψηλής προτεραιότητας.

Στόχος είναι η κατεύθυνση των μελλοντικών επενδύσεων σε μεθόδους που θα επιτρέπουν την καλύτερη πρόβλεψη, την έγκαιρη ανίχνευση και την αποτελεσματικότερη θεραπεία των υπερτασικών διαταραχών της εγκυμοσύνης.

Οι ανισότητες αυξάνουν τον κίνδυνο

Η γεωγραφική και κοινωνική ανισότητα αποτελεί κεντρικό στοιχείο της πρωτοβουλίας. Στις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, οι ελλείψεις σε προγεννητική φροντίδα, φαρμακευτική αγωγή, διαγνωστικό εξοπλισμό και εκπαιδευμένο προσωπικό αυξάνουν σημαντικά την πιθανότητα σοβαρών επιπλοκών.

Ακόμη μεγαλύτερους κινδύνους αντιμετωπίζουν γυναίκες που ζουν σε συνθήκες φτώχειας, ανθρωπιστικών κρίσεων ή γεωγραφικής απομόνωσης.

Οι συνέπειες, μάλιστα, δεν περιορίζονται στον τοκετό. Γυναίκες που έχουν εμφανίσει υπερτασικές διαταραχές κατά την εγκυμοσύνη διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο να παρουσιάσουν αργότερα χρόνια υπέρταση, καρδιαγγειακές παθήσεις, εγκεφαλικό επεισόδιο ή νεφρική νόσο.

Αντίστοιχα, τα παιδιά που έχουν εκτεθεί σε αυτές τις επιπλοκές κατά την ενδομήτρια ζωή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν αυξημένους κινδύνους που σχετίζονται με την προωρότητα, καθώς και μακροπρόθεσμες καρδιαγγειακές και μεταβολικές επιπτώσεις.

Ο ΠΟΥ καλεί κυβερνήσεις, ερευνητικά ιδρύματα, επαγγελματίες υγείας, φαρμακοβιομηχανίες και διεθνείς οργανισμούς να συντονίσουν τις επενδύσεις και τις δράσεις τους.

Το βασικό μήνυμα είναι ότι η επιβίωση μιας εγκύου και του παιδιού της δεν πρέπει να εξαρτάται από τη χώρα στην οποία ζουν ή από την οικονομική τους δυνατότητα να έχουν πρόσβαση στην περίθαλψη.