Ποιοι ωφελούνται από τον Ε65;

Η πλήρης λειτουργία του Αυτοκινητοδρόμου Κεντρικής Ελλάδας Ε65, από τις 23 Ιουλίου 2026, δεν σηματοδοτεί απλώς την ολοκλήρωση ενός μεγάλου συγκοινωνιακού έργου. Ανοίγει έναν νέο αναπτυξιακό διάδρομο στον χάρτη της χώρας, αλλάζοντας τις ισορροπίες στις μεταφορές, στην οικονομία, στον τουρισμό και στην πρόσβαση ολόκληρων Περιφερειών προς τις μεγάλες αγορές της Ελλάδας.

Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα πρόσφατης μελέτης των Σεραφείμ Πολύζου, ομότιμου καθηγητή της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και Ευθύμιου Νάκα, πολιτικού μηχανικού, η οποία επιχειρεί να αποτυπώσει τις αναπτυξιακές επιπτώσεις του Ε65 και τις περιοχές που αναμένεται να ωφεληθούν περισσότερο.

Ο Ε65 συνδέει πλέον τον ΠΑΘΕ, δηλαδή τον βασικό οδικό άξονα Αθήνας – Θεσσαλονίκης, με την Εγνατία Οδό, δημιουργώντας μια κρίσιμη κάθετη σύνδεση από τη Νότια Ελλάδα προς τη Δυτική Μακεδονία και την Ηπειρο. Η αλλαγή αυτή περιορίζει σημαντικά τις αποστάσεις και τον χρόνο μετακίνησης, ενώ παράλληλα μειώνει το μεταφορικό κόστος για επιχειρήσεις, παραγωγούς και μεταφορείς.

Η σημασία του, σύμφωνα με τη μελέτη, δεν περιορίζεται μόνο στις μετακινήσεις των επιβατών. Ο νέος αυτοκινητόδρομος δημιουργεί έναν αποτελεσματικότερο διάδρομο για τη διακίνηση εμπορευμάτων και αγροτικών προϊόντων, ενισχύοντας τις εφοδιαστικές αλυσίδες και βελτιώνοντας την πρόσβαση προς κρίσιμους εμπορικούς κόμβους και λιμάνια, μεταξύ των οποίων ο Βόλος και η Ηγουμενίτσα.

Σύμφωνα με τη μελέτη, οι περιφερειακές ενότητες που αναμένεται να αποκομίσουν το μεγαλύτερο όφελος είναι η Φθιώτιδα, τα Γρεβενά, τα Ιωάννινα και η Δυτική Θεσσαλία. Πρόκειται για περιοχές που βρίσκονται πάνω ή πολύ κοντά στον νέο αναπτυξιακό άξονα και δέχονται σημαντικές μεταφορικές ροές από πολλές άλλες περιοχές της χώρας. Επίσης, σε υψηλό βαθμό επηρεάζονται οι περιφερειακές ενότητες Καρδίτσας, Τρικάλων, Καστοριάς και Κοζάνης, ενώ σε μεσαίο βαθμό καταγράφονται τα οφέλη για Εύβοια, Ευρυτανία, Θεσπρωτία, Ανατολική Θεσσαλία και Βοιωτία. Αντίθετα, οι περιφερειακές ενότητες της Μακεδονίας, της Πελοποννήσου και της Θράκης αναμένεται να επηρεαστούν σε μικρότερο βαθμό ή να παραμείνουν ουσιαστικά ανεπηρέαστες.

Η γεωγραφία αυτή αποτυπώνει και το βασικό χαρακτηριστικό του Ε65: δεν πρόκειται μόνο για έναν δρόμο που επιταχύνει τις μετακινήσεις, αλλά για μια υποδομή που αναμένεται να μεταβάλει τις οικονομικές σχέσεις μεταξύ των Περιφερειών.

Από τα φορτηγά στον τουρισμό

Οι επιπτώσεις δεν σταματούν στις εμπορευματικές μεταφορές. Ο Ε65, λένε οι μελετητές, μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης και για την τουριστική ανάπτυξη περιοχών που μέχρι σήμερα αντιμετώπιζαν προβλήματα προσβασιμότητας. Τα Τρίκαλα, η Καρδίτσα, η Καλαμπάκα και τα Μετέωρα, τα Ιωάννινα, αλλά και οι ορεινοί προορισμοί της Πίνδου, σύμφωνα με τη μελέτη, αποκτούν ταχύτερη και ασφαλέστερη πρόσβαση από την Αθήνα και τη Νότια Ελλάδα.

Η διεύρυνση της τουριστικής αγοράς μπορεί να ενισχύσει τις επιχειρήσεις φιλοξενίας, εστίασης και λιανικού εμπορίου, δημιουργώντας παράλληλα νέες θέσεις εργασίας. Το ζητούμενο, ωστόσο, είναι η οδική προσβασιμότητα να μετατραπεί σε πραγματική τοπική ανάπτυξη, καθώς ο δρόμος από μόνος του δεν αρκεί. Χρειάζονται επενδύσεις, οργανωμένες τουριστικές υποδομές, επιχειρηματικότητα και σχέδιο ώστε η αυξημένη διέλευση να μετατραπεί σε παραμονή επισκεπτών και οικονομική δραστηριότητα.

Ο Ε65, με βάση τη μελέτη, ενισχύει παράλληλα τη λειτουργική σχέση του με άλλους μεγάλους οδικούς άξονες, όπως ο ΠΑΘΕ και η Ιονία Οδός. Η παράλληλη ανάπτυξη αυτών των υποδομών δημιουργεί ένα ευρύτερο δίκτυο που αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο συνδέονται μεταξύ τους η Θεσσαλία, η Ηπειρος, η Στερεά Ελλάδα και η Δυτική Ελλάδα. Οπως επισημαίνει ο κ. Πολύζος, οι αυτοκινητόδρομοι μειώνουν τις γεωγραφικές αποστάσεις, περιορίζουν το μεταφορικό κόστος και αυξάνουν την προσβασιμότητα, ενισχύοντας την αλληλεπίδραση των οικονομικών δραστηριοτήτων. Και αυτή ακριβώς είναι η μεγάλη πρόκληση του Ε65. Η ολοκλήρωσή του δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί ως το τέλος ενός έργου, αλλά ως η αρχή μιας νέας αναπτυξιακής περιόδου.

Το στοίχημα για το λιμάνι του Βόλου

Ιδιαίτερη θέση στη μελέτη καταλαμβάνει η σύνδεση του Ε65 με το λιμάνι του Βόλου. Οι ερευνητές εξετάζουν δύο εναλλακτικές προτάσεις, επισημαίνοντας ότι ένας σύγχρονος οδικός άξονας που θα ενώνει τον Ε65 με τον Βόλο, θα μπορούσε να προσδώσει νέα δυναμική τόσο στη Θεσσαλία όσο και στις διαπεριφερειακές εμπορευματικές μεταφορές. Η σύνδεση Βόλου – Ε65 θα μπορούσε να δημιουργήσει έναν οριζόντιο άξονα Ηγουμενίτσα – Βόλος, συνδέοντας τη δυτική πύλη της χώρας με το Αιγαίο και, μέσω αυτού, με τις μεσογειακές και αραβικές αγορές. Παράλληλα, θα ενίσχυε την οδική σύνδεση Ανατολικής και Δυτικής Θεσσαλίας και θα βελτίωνε την ενδοπεριφερειακή κινητικότητα και συνοχή.

Εδώ βρίσκεται ίσως και η σημαντικότερη διαπίστωση της μελέτης. Οι επιπτώσεις ενός μεγάλου αυτοκινητοδρόμου δεν είναι παντού ίδιες. Οπως εξηγεί ο κ. Πολύζος, οι επιδράσεις των διαπεριφερειακών οδικών έργων μπορεί να είναι είτε «γενικευμένες» ή παραγωγικές, δημιουργώντας νέα οικονομική δραστηριότητα, είτε «αναδιανεμητικές», μεταφέροντας οικονομική δραστηριότητα από μια περιοχή σε μια άλλη.

Ο Ε65, επομένως, δεν θα δημιουργήσει μόνο νέες οικονομικές δυνατότητες. Θα αλλάξει και τις υφιστάμενες ισορροπίες. Περιοχές που αποκτούν καλύτερη πρόσβαση στις αγορές μπορούν να κερδίσουν επενδύσεις, τουρισμό και εμπορευματικές ροές, ενώ άλλες που βρίσκονται εκτός του νέου δικτύου ενδέχεται να χάσουν μέρος της σχετικής τους επιρροής. Αυτό σημαίνει ότι ο ανταγωνισμός μεταξύ των Περιφερειών θα γίνει εντονότερος. Η προσβασιμότητα θα αποτελεί πλέον ακόμη περισσότερο παράγοντα προσέλκυσης επενδύσεων και ανθρώπινου δυναμικού.