Πιερρακάκης: «Δεν μπορούμε να λειτουργούμε ως 27 – Πρέπει να λειτουργούμε ως μία Ευρώπη»

Συζήτηση του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Προέδρου του Eurogroup, Κυριάκου Πιερρακάκη, με τον Peter Frankopan, Καθηγητή Παγκόσμιας Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και Επίτιμο Ερευνητή στη Blavatnik School of Government.

Τη συζήτηση συντόνισε ο Alasdair Ross, Countries Editor του «The World Ahead 2027» του The Economist.

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του 6ου Thessaloniki Metropolitan Summit, που διοργανώνουν ο Economist και το powergame.gr, με θέμα «Leading up to 2030: connectivity and growth for south-east Europe».

 Alasdair Ross: Ας μπούμε λοιπόν κατευθείαν στην κατάσταση που επικρατεί στην Ευρώπη. Νομίζω ότι πιθανότατα σας το έχω ξαναρωτήσει αυτό, γιατί είναι σαν ένα από εκείνα τα μόνιμα ερωτήματα που δεν φεύγουν ποτέ. Η Ευρώπη είναι ένα αίνιγμα, γιατί ενώ είναι η πιο φανταστική ιδέα, είναι το πιο όμορφο πείραμα, είναι και γεμάτη τριγμούς και ρωγμές και διάφορα μικρά πράγματα που δεν λειτουργούν ακριβώς όπως θα έπρεπε.

Και δεν το λέω αυτό μόνο επειδή, ξέρετε, εμείς δεν είμαστε πλέον μέσα σε αυτήν. Τι λείπει λοιπόν, τι απουσιάζει αυτή τη στιγμή, ώστε να βγάλουμε από τη μέση αυτόν τον κατακερματισμό που αισθανόμαστε στην Ευρώπη και να αρχίσουμε να βλέπουμε την Ευρώπη να λειτουργεί όπως δυνητικά μπορεί, ως μια δύναμη στον κόσμο, ως μια ενιαία δύναμη με ένα συνεκτικό κεντρικό όραμα και ένα σύνολο πολιτικών; Τι θα θέλατε να δείτε να συμβαίνει επειγόντως;

Κυριάκος Πιερρακάκης:  Επιτρέψτε μου να ξεκινήσω λέγοντας το εξής: Έχουμε τη συνήθεια να ανταλλάσσουμε προτάσεις βιβλίων με τον Πρωθυπουργό. Έτσι, αυτό το καλοκαίρι διάβαζε ένα από τα βιβλία σας (αναφέρεται στον καθηγητή Peter Frankopan).

Και το επιχείρημα ότι η γεωπολιτική έχει επιστρέψει στο προσκήνιο –αν και, βέβαια, πάντοτε ήταν παρούσα– και, κυρίως, ότι ο κόσμος μας θα διαμορφωθεί τόσο από τη γεωπολιτική και το ιστορικό της υπόβαθρο όσο και από την τεχνολογική καινοτομία και την εκθετική επιτάχυνση των αλλαγών που βιώνουμε, είναι σήμερα πιο επίκαιρο από ποτέ και αποτελεί μέρος της απάντησης στην ερώτησή σας. Διότι το πλαίσιο μεταβάλλεται διαρκώς. Αυτή τη στιγμή γνωρίζουμε τι πρέπει να κάνουμε.

Υπάρχει εδώ, προφανώς, μια αναλογία με την Ελλάδα. Η χώρα αντιμετώπιζε διαχρονικά πολλά προβλήματα, τα οποία εκδηλώθηκαν με ιδιαίτερη ένταση κατά την κρίση της προηγούμενης δεκαετίας. Υπήρχαν πολιτικές και μεταρρυθμίσεις που γνωρίζαμε εδώ και χρόνια ότι έπρεπε να υλοποιηθούν και, όταν τελικά τις εφαρμόσαμε με ταχύτητα και σε μεγάλη κλίμακα, αποδείχθηκε ότι η υλοποίηση ακόμη και των αυτονόητων μπορεί να αποφέρει σημαντικά οφέλη.

Από τη μία πλευρά, λοιπόν, αντιμετωπίζεις εκκρεμότητες που έχουν συσσωρευτεί με την πάροδο του χρόνου και γνωρίζεις ότι πρέπει να επιλυθούν – αυτό είναι το «μέρισμα του προφανούς». Από την άλλη, πρέπει να είσαι αρκετά ευέλικτος ώστε να ανταποκρίνεσαι γρήγορα και αποτελεσματικά σε όσα δεν γνωρίζεις –ή, ακόμη περισσότερο, σε όσα δεν γνωρίζεις ότι δεν γνωρίζεις– και τα οποία μπορεί να ανακύψουν με τρόπους που δεν μπορείς να προβλέψεις.

Άρα, θα πρέπει να κάνουμε και τα δύο αυτά ταυτόχρονα. Η Ευρώπη βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε μια ανάλογη κατάσταση, διότι υπάρχουν ορισμένα πράγματα που δεν έχουμε κάνει εδώ και πολύ καιρό και τα συζητάμε.

Η Ένωση Κεφαλαιαγορών, η Τραπεζική Ένωση – στο ευρύτερο πλαίσιο αυτού που σήμερα αποκαλούμε Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων – η ψηφιοποίηση του νομίσματός μας, αλλά και η απουσία μιας ενιαίας ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής, είναι ζητήματα που συζητάμε εδώ και πολύ καιρό. Το ίδιο ισχύει και για την τεχνολογία, όπου, για να είμαι ειλικρινής, εξακολουθούμε να μην έχουμε ένα σαφές ευρωπαϊκό δόγμα, μια ξεκάθαρη στρατηγική αντίληψη για το τι θέλουμε να κάνουμε και προς ποια κατεύθυνση θέλουμε να κινηθούμε.

Το ενδιαφέρον είναι ότι, καθώς το πλαίσιο έχει αλλάξει, έχουμε πλέον κατανοήσει ότι η εποχή της γεωπολιτικής αθωότητας έχει τελειώσει. Το βλέπουμε στο τίμημα που καλούμαστε να καταβάλουμε για την ασφάλειά μας, αλλά και στις συνέπειες της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία για την ευρωπαϊκή άμυνα.

Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να κάνουμε το ίδιο πράγμα 27 φορές, ξεχωριστά. Σε αυτό το μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό τοπίο, δεν έχουμε την πολυτέλεια να λειτουργούμε ως 27. Πρέπει να λειτουργούμε ως μία ενιαία Ευρώπη.

Το ενδιαφέρον, λοιπόν, είναι ότι εξακολουθούν να υπάρχουν εθνικοί «αστερίσκοι» σε κάθε επιμέρους τομέα πολιτικής. Το βλέπουμε, για παράδειγμα, στη συζήτηση για την Ένωση Κεφαλαιαγορών. Όλοι έχουμε τις δικές μας εθνικές προτεραιότητες και παραμέτρους – και δεν εξαιρώ κανέναν, καθώς κι εγώ εκπροσωπώ ένα κράτος-μέλος. Η διαφορά σήμερα, και αυτό είναι που με κάνει αισιόδοξο, είναι ότι τα δεδομένα της εξίσωσης έχουν αλλάξει.

Έχουν αλλάξει, πρώτον, επειδή υπάρχει ένα κόστος της «μη Ευρώπης», το οποίο πλέον αντιλαμβανόμαστε και συζητάμε κάθε φορά στο τραπέζι. Και, δεύτερον, επειδή τα πάντα έχουν επιταχυνθεί: είτε πρόκειται για τις κρίσεις που αντιμετωπίζουμε – ανέφερα ήδη τα δεδομένα που έχουμε αυτή τη στιγμή μπροστά μας σε επίπεδο άμυνας και ασφάλειας– είτε για την τεχνολογική επιτάχυνση, η οποία βρίσκεται πλέον μπροστά μας, με την Τεχνητή Νοημοσύνη να αποτελεί το πιο εμφανές παράδειγμα. Δεν θα το περιόριζα, όμως, στην Τεχνητή Νοημοσύνη, διότι υπάρχει τεχνολογική καινοτομία σε ολόκληρο το φάσμα.

Πού βρισκόμαστε, λοιπόν, μέσα σε αυτό το τοπίο; Νομίζω ότι αυτό που θα περιέγραφε κανείς ως -ο πολιτικά ορθός όρος θα ήταν «μη επιτυχίες», εγώ θα τις αποκαλούσα ακόμη και αποτυχίες – συσσωρευμένες αποτυχίες, είναι η άλλη όψη του νομίσματος. Είναι το «μέρισμα του προφανούς»: πράγματα που μπορούμε να υλοποιήσουμε γρήγορα και τα οποία μπορούν να δώσουν μια πολύ μεγάλη αναπτυξιακή ώθηση σε μια ήπειρο που έχει τη δυνατότητα να το πετύχει πολύ γρήγορα αυτή τη στιγμή, εφόσον έχουμε το πολιτικό θάρρος να προχωρήσουμε στην υλοποίησή τους.

Άρα, το βασικό στοιχείο της απάντησης, για να μην μακρηγορώ, είναι η πολιτική βούληση. Το επιχείρημά μου είναι ότι η πολιτική βούληση υπάρχει αυτή τη στιγμή, λόγω της αλλαγής του πλαισίου που βλέπουμε σε ολόκληρο το φάσμα. Και αυτό είναι που με κάνει αισιόδοξο, και μπορώ να αναφέρω συγκεκριμένα παραδείγματα για να υπογραμμίσω ότι ορισμένα πράγματα που δεν έχουν υλοποιηθεί εδώ και δεκαετίες, θα υλοποιηθούν ακόμη ίσως και μέσα σε λίγους μήνες.

Αναφέρομαι στο πακέτο για την ενοποίηση των αγορών και την εποπτεία, στην Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, αλλά και στο ψηφιακό ευρώ, το οποίο έχει χρονικό ορίζοντα το 2029.

Άρα, ορισμένα πράγματα θα συμβούν. Θα δούμε το 100% της φιλοδοξίας της έκθεσης Ντράγκι να γίνεται πραγματικότητα πολύ σύντομα; Αυτό είναι δύσκολο να επιτευχθεί.

Αλλά δεν είναι ένα ζήτημα που μπορεί να απαντηθεί με ένα «ναι» ή ένα «όχι». Το ερώτημα δεν είναι «γιατί», αλλά πόση απόσταση πρέπει ακόμη να καλυφθεί.

Και πιστεύω ότι αυτή η απόσταση θα καλυφθεί επιτυχώς.

Alasdair Ross: Ευχαριστώ πολύ. Είναι μια ενδιαφέρουσα οπτική. Δίνετε την εντύπωση ενός αισιόδοξου ανθρώπου. Πάντα τη δίνατε όταν έχουμε μιλήσει.

Κυριάκος Πιερρακάκης: Λοιπόν, ο συμπατριώτης σας, Winston Churchill, είχε πει ότι δεν υπάρχει κανένας λόγος να είναι κανείς οτιδήποτε άλλο, εκτός από αισιόδοξος.

Alasdair Ross: Ναι, συγκινούμαι όταν οι άνθρωποι αναφέρουν τον Winston Churchill, αλλά ας προχωρήσουμε παρακάτω. Η αισιοδοξία σας βασίζεται σε αυτή τη θέση, ότι τα πράγματα έγιναν τόσο άσχημα ώστε τώρα πρέπει να αντιστραφούν και να αρχίσουν να γίνονται καλύτερα; Αυτή φαίνεται να είναι η βάση της αισιοδοξίας σας.

Κυριάκος Πιερρακάκης: Όχι, υπάρχει μια αλλαγή πλαισίου, την οποία περιέγραψα προηγουμένως και η οποία είναι εξ ορισμού προβληματική. Αλλά, ταυτόχρονα, επιτρέψτε μου να το θέσω ως εξής: θα είχαμε να αντιμετωπίσουμε μόνο τις προκλήσεις του δεύτερου σκέλους της εξίσωσης, εάν δεν υπήρχαν και εκείνα τα προφανή πράγματα που μπορούν να αποφέρουν γρήγορα αναπτυξιακά οφέλη.

Άρα, έχουμε και τα δύο. Το επιχείρημά μου είναι ότι μπορούμε πράγματι να ανταποκριθούμε και στα δύο. Η Ευρώπη συζητά αυτή τη στιγμή, με ολοκληρωμένο τρόπο, ένα τεχνολογικό δόγμα, μια τεχνολογική στρατηγική, για πρώτη φορά έπειτα από πάρα πολύ καιρό.

Και νομίζω ότι αυτό είναι θετικό. Εννοώ, σε μια προηγούμενη συζήτησή μας – για να το πω πολύ σύντομα και περιεκτικά – θα έλεγα ότι είχαμε ευκαιρίες ακριβώς μπροστά μας και τις αφήσαμε να χαθούν. Σκέφτομαι, για παράδειγμα, το 5G.

Επίσης, είχαμε την Ericsson και τη Nokia ως τους βασικούς ανταγωνιστές του αντίστοιχου κινεζικού εξοπλισμού, χωρίς να υπάρχει επί του πεδίου κάποιος αμερικανικός παίκτης στον τομέα των υποδομών και με την αμερικανική πολιτική στο συγκεκριμένο ζήτημα να είναι πολύ επιθετική, βοηθώντας έμμεσα τους ευρωπαϊκούς πρωταθλητές. Και, παρ’ όλα αυτά, η ευρωπαϊκή αγορά φάσματος για τις τηλεπικοινωνίες παρέμεινε κατακερματισμένη μέχρι και σήμερα.

Όταν έχεις μια τέτοια ευκαιρία ακριβώς μπροστά σου, σε έναν τομέα στον οποίο βρίσκεσαι ήδη στην τεχνολογική αιχμή – δεν είναι όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη, δεν είναι ένας τομέας στον οποίο προσπαθείς να φτάσεις στην τεχνολογική αιχμή, βρίσκεσαι ήδη εκεί – και δεν αξιοποιείς, δεν μοχλεύεις τις δυνατότητες της ενιαίας αγοράς, αυτό είναι πολύ μεγάλο λάθος.

Άρα, αυτό δεν είχε γίνει πλήρως κατανοητό και αντιληπτό από τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής το 2020. Είχε γίνει όμως αντιληπτό από τον κλάδο. Όταν συναντούσα ανθρώπους από τον κλάδο των τηλεπικοινωνιών και από τον κλάδο των υποδομών, όλοι μου το έλεγαν αυτό μέσα στα πρώτα πέντε λεπτά της συνάντησης.

Τώρα το καταλαβαίνουμε. Άρα, έστω και καθυστερημένα, θα υπάρξει μια αντίδραση. Το ζητούμενο είναι να μην είναι κατώτερη των περιστάσεων. Αυτό, λοιπόν, είναι το ερώτημα. Πρόοδος θα υπάρξει. Το ζήτημα είναι σε ποιον βαθμό.

Alasdair Ross: Όλα όσα συμβαίνουν στην καθημερινότητα ενός υπουργού εντάσσονται στο πλαίσιο πολύ ευρύτερων τάσεων, εξελίξεων που πρόκειται να επηρεάσουν τον κόσμο για τον οποίο ένας υπουργός αναλαμβάνει την ευθύνη για τέσσερα χρόνια ή δύο χρόνια, ή για όσο διάστημα παραμένει στη θέση του, αλλά των οποίων ο αντίκτυπος θα διαρκέσει πολύ περισσότερο.

Άρα, ως πολιτικός… Εννοώ, πάντα σκέφτομαι ότι οι πολιτικοί… Δεν μου αρέσει να φαίνομαι συμπονετικός απέναντι στους πολιτικούς, γιατί αυτό δεν σε κάνει ιδιαίτερα δημοφιλή.

Κανείς δεν συμπαθεί τους πολιτικούς, αλλά, κατά κάποιον τρόπο, καταλαβαίνω πόσο δύσκολο είναι να είσαι πολιτικός. Δεν υπάρχει ζογκλέρ σε κανένα τσίρκο στον κόσμο που να πρέπει να κρατά ταυτόχρονα στον αέρα τόσα πολλά πιάτα όσα ένας κορυφαίος πολιτικός.

Πώς ασκείτε, λοιπόν, την ευθύνη που έχετε ως πολιτικός, ώστε να επιφέρετε βελτιώσεις στην καθημερινή, βιωμένη εμπειρία των ανθρώπων που υπηρετείτε, ενώ ταυτόχρονα αναγνωρίζετε και αντιμετωπίζετε αυτά τα ζητήματα ευρύτερης κλίμακας; Ξέρετε, μια Ευρώπη των 27.

Πώς το σκέφτεστε αυτό; Πώς το εντάσσετε στη δουλειά σας;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Ειλικρινά, νομίζω ότι συνδέεται σε πολύ μεγάλο βαθμό με την προηγούμενη ερώτησή σας προς τον Peter Frankopan, γιατί αναφερθήκατε στη σύνδεση με την ιστορία. Γενικά, τείνουμε να εκλογικεύουμε υπερβολικά το παρελθόν. Υπερεκτιμούμε και υπερδραματοποιούμε αυτό που συμβαίνει τώρα, στο παρόν, και υποτιμούμε το μέλλον.

Παρ’ όλα αυτά, νομίζω ότι υπάρχουν πάρα πολλά διδάγματα που μπορεί κανείς να αντλήσει διαβάζοντας ιστορία. Το έργο του Peter Frankopan για το κλίμα, όπως και του Jared Diamond, ή το έργο του Ernest May για το πώς μπορεί κανείς να αξιοποιεί την ιστορία, να συλλογίζεται μέσα από αυτήν και να αντλεί τα σωστά διδάγματα.

Θυμάμαι πολύ έντονα την ιστορία του John F. Kennedy, ο οποίος, κατά τη διάρκεια της Κρίσης των Πυραύλων της Κούβας, διάβαζε ένα βιβλίο για τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, το The Guns of August της Barbara Tuchman.

Περιέγραφε πώς η μία λανθασμένη απόφαση μετά την άλλη προκάλεσε ένα φαινόμενο ντόμινο που οδήγησε στο ξέσπασμα του πολέμου, και πώς αυτό επηρέασε την κρίση του Kennedy όταν κλήθηκε να πάρει μια απόφαση και να κάνει τη σωστή επιλογή.

Άρα, από τη μία πλευρά, πρέπει να μπορείς να δεις τη μεγάλη εικόνα. Από την άλλη, πρέπει να έχεις ένστικτο και να βρίσκεσαι ενεργά στο πεδίο.

Και πρέπει να έχεις συνολική αίσθηση του πλαισίου και συνολική αίσθηση του τι συμβαίνει στην κοινωνία σου, στην πόλη σου, σε οποιοδήποτε επίπεδο έχεις εκλεγεί. Και πρέπει να είσαι σε θέση να συγχρονίζεις το εσωτερικό σου ρολόι με το ρολόι της ιστορίας.

Τώρα, αυτό ακούγεται αρκετά αφηρημένο, αλλά νομίζω ότι μπορεί να είναι πολύ πρακτικό.

Στο τέλος της ημέρας, αυτό που λείπει είναι η νοοτροπία του μηχανικού. Γιατί οι άνθρωποι χρειάζονται πρακτικές λύσεις στα καθημερινά τους προβλήματα. Δεν χρειάζονται μεγαλόπνοες διακηρύξεις.

Χρειάζονται πολύ, πολύ πρακτικές εφαρμογές. Και η εμπειρία μας συνολικά ως κυβέρνηση, αλλά και η προσωπική μου εμπειρία – γιατί, στο τέλος της ημέρας, η ερώτηση είναι προσωπική – είναι ότι όσο πιο πρακτικός γίνεσαι και όσο περισσότερο αφήνεις την υλοποίηση των πολιτικών να μιλήσει από μόνη της, αντί να μιλάς εσύ γι’ αυτήν, τόσο μεγαλύτερη διαφορά μπορείς να κάνεις στην καθημερινή ζωή των πολιτών, σε σχέση με το να προσπαθείς να προωθήσεις αυτές τις πολιτικές με τον παραδοσιακό τρόπο.

Για να σας δώσω ένα παράδειγμα, ήμουν παλαιότερα υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης.

Και δημιουργήσαμε το gov.gr, ακολουθώντας το βρετανικό παράδειγμα, το gov.uk, το οποίο δημιουργήθηκε το 2011 στο Ηνωμένο Βασίλειο. Φτιάξαμε τη δική μας εκδοχή, εμπνεόμενοι από αυτό, και αυτή τη στιγμή θεωρείται, σε διακομματική βάση, μία από τις πιο δημοφιλείς μεταρρυθμίσεις που έχουν γίνει στην Ελλάδα εδώ και δεκαετίες.

Αυτή τη μεταρρύθμιση δεν χρειάστηκε να την προωθήσουμε εμείς. Μίλησε από μόνη της. Ξεπέρασε τις προσδοκίες των πολιτών. Άρα, είτε πρόκειται για κάτι τέτοιο, είτε για μια εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, είτε για μια μεταρρύθμιση στην υγεία, είτε για μια μεγάλης κλίμακας ευρωπαϊκή μεταρρύθμιση στις κεφαλαιαγορές, η λογική είναι η ίδια.

Όταν μιλάμε στους Ευρωπαίους πολίτες για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, η μεγάλη πλειονότητα δεν αντιλαμβάνεται άμεσα τι σημαίνει αυτή η πολιτική στην πράξη. Όταν, όμως, μεταφράζεται σε καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας, περισσότερες δουλειές, υψηλότερη ανάπτυξη και μια ισχυρότερη Ευρώπη, το αποτέλεσμα γίνεται αισθητό.

Γι’ αυτό πρέπει να μπορείς να συγχρονίζεις και τα δύο και να μαθαίνεις πολλά από το παρελθόν, παρόλο που το μέλλον επιταχύνεται και έρχεται προς εμάς με πολύ, πολύ ταχύτερο ρυθμό απ’ ό,τι στο παρελθόν.

Alasdair Ross: Υπουργέ, μέσα από την ελληνική κυβέρνηση, μέσα από το ελληνικό Κοινοβούλιο, μέσα από το Eurogroup -το οποίο είναι μια πραγματικά ενδιαφέρουσα ομάδα από μόνο του, ένα είδος ημιεπίσημου, σχεδόν φόρουμ συζήτησης πολιτικής των Ευρωπαίων υπουργών Οικονομικών- πώς σας φαίνεται η μεταβαλλόμενη σχέση με την Κίνα; Αναφερθήκατε προηγουμένως – δεν χρησιμοποιήσατε ακριβώς αυτές τις λέξεις – στην Κίνα ως απειλή και ταυτόχρονα ως ευκαιρία. Πώς προσεγγίζετε αυτή τη σχέση; Πώς διαχειρίζεστε την επιρροή της στον τρόπο με τον οποίο σκέφτεστε το μέλλον;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Επιτρέψτε μου να το θέσω ως εξής: Θα προσπαθήσω να αντιστρέψω την προηγούμενη ερώτησή σας, με την εξής έννοια, για να μπορέσεις να απαντήσεις σε αυτή την ερώτηση, πρέπει πρώτα να ορίσεις τον εαυτό σου. Πρέπει να είσαι σε θέση να ορίσεις ποιος είσαι και τι φιλοδοξείς να κάνεις ή τι φιλοδοξείς να γίνεις.

Και η κούρσα για το φεγγάρι του 21ου αιώνα, όπως και η προηγούμενη, είναι η τεχνολογία. Υπό αυτή την έννοια, γι’ αυτό ανέφερα ότι χρειαζόμαστε- και μας λείπει πραγματικά- ένα τεχνολογικό δόγμα.

Πρέπει, λοιπόν, να έχουμε μια πολύ σαφή αντίληψη για το σε ποιους τομείς βρισκόμαστε ήδη στην τεχνολογική αιχμή, σε ποιους φιλοδοξούμε να φτάσουμε σε αυτήν και, σε όλους τους υπόλοιπους τομείς, πώς ρυθμίζουμε ή διαμορφώνουμε τις διμερείς μας σχέσεις, είτε με τις Ηνωμένες Πολιτείες είτε με την Κίνα είτε με άλλους δυνητικούς συμμάχους, παίκτες ή εταίρους με τους οποίους μπορούν να αναπτυχθούν συνέργειες.

Και ως προς αυτό, δεδομένου του γεγονότος ότι, όπως ανέφερε ο Peter, για παράδειγμα στα αυτοματοποιημένα οχήματα ή σε άλλους τομείς, η Κίνα κινείται εξαιρετικά γρήγορα, αυτή τη στιγμή πρέπει να είμαστε σε θέση να προσδιορίσουμε πού κινούμαστε εμείς εξαιρετικά γρήγορα ή πού φιλοδοξούμε να κινηθούμε.

Ουσιαστικά, λοιπόν, έχουμε τρεις επιλογές: να ηγηθούμε, να καλύψουμε την απόσταση και να δημιουργήσουμε το δικό μας πλεονέκτημα, όπως έχουμε κάνει και στο παρελθόν με την Airbus και το Galileo, ή να συνεργαστούμε και να συνδιαμορφώσουμε.

Και στους τομείς στους οποίους επιλέγουμε να συνεργαστούμε και να συνδιαμορφώσουμε, η εθνική ασφάλεια αποτελεί, προφανώς, βασική παράμετρο σε κάθε απόφαση που λαμβάνουμε.

Για παράδειγμα, στα δίκτυα 5G, υπήρξε η απόφαση ότι δεν θα χρησιμοποιούσαμε μη ευρωπαϊκό εξοπλισμό στον πυρήνα των δικτύων. Αυτό επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνεις τη σχέση με την Κίνα ή με άλλους παίκτες. Άρα, ξεκινάς από τον εαυτό σου.

Ο βορράς της πυξίδας -ή, ουσιαστικά, το κέντρο της πυξίδας- είσαι εσύ. Ο βορράς είναι η πρόοδός σου. Και προχωράς και δημιουργείς τον χάρτη πάνω σε αυτή τη βάση, και όχι το αντίστροφο.

Alasdair Ross: Υπουργέ, είναι οι κυβερνήσεις μας και οι πολιτικοί γενικότερα -και δεν χρειάζεται να γίνουμε υπερβολικά συγκεκριμένοι ως προς αυτό- αλλά είναι γενικά οι κυβερνήσεις ικανές να αντιμετωπίσουν αυτές τις ταχύτατα εξελισσόμενες, τεράστιες προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε σήμερα σε παγκόσμιο επίπεδο; Και μπορούμε να αναφερθούμε στο κλίμα, αλλά θα μπορούσατε επίσης να αναφερθείτε στην τεχνολογία, στην ανεξέλεγκτη, σχετικά, εξάπλωση της Τεχνητής Νοημοσύνης σε όλο τον κόσμο. Αυτές τις μεγάλες προκλήσεις, πώς τις αντιμετωπίζουν οι πολιτικοί;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Λοιπόν, για να είμαι ειλικρινής, θα πρέπει να ανεβάσουμε τον πήχη. Οι προκλήσεις είναι τεράστιες.

Η διαφορά σε σύγκριση με το παρελθόν είναι ότι η πυκνότητα των γεγονότων είναι μεγαλύτερη. Η κίνηση επιταχύνεται. Η Σουμπετεριανή δημιουργική καταστροφή υπήρχε πάντοτε, από τη δημιουργία του τροχού. Όταν τα αυτοκίνητα αντικατέστησαν τα άλογα. Αυτή η αλλαγή υπήρχε πάντοτε. Η διαφορά είναι ότι αυτή τη στιγμή, αν κοιτάξετε την τεχνολογική καινοτομία, οι αλλαγές στα LLMs συμβαίνουν μέσα σε εβδομάδες.

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος σκέφτεται γραμμικά. Η αλλαγή συμβαίνει εκθετικά. Τα πολιτικά συστήματα συνήθως αντιδρούν υπογραμμικά.

Γι’ αυτό έχουμε χρόνια προβλήματα που παραμένουν. Τώρα, το ερώτημα και ταυτόχρονα το καθήκον για τους πολιτικούς, αλλά και το κριτήριο βάσει του οποίου θα πρέπει να κρίνονται από τους πολίτες, είναι το εξής: δεδομένου αυτού του νέου λεξιλογίου, αυτού του νέου πλαισίου αλλαγών και κανόνων που αναδύεται, ποιος είναι καλύτερα προετοιμασμένος για να ανταποκριθεί σε όλα αυτά;

Η ερώτησή σας απευθύνεται περισσότερο στο εκλογικό σώμα παρά στους ίδιους τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα πρέπει οπωσδήποτε να προσπαθήσουν να ενισχύσουν τις ικανότητές τους. Όμως το λεξιλόγιο των προηγούμενων δεκαετιών, οι παραδοσιακοί κανόνες των προηγούμενων δεκαετιών, ακόμη και οι διαχωριστικές γραμμές των προηγούμενων δεκαετιών, ακόμη και αυτό που μόλις περιέγραψε ο Peter, το γεγονός δηλαδή ότι για μια κεντροδεξιά κυβέρνηση είναι δυσκολότερο να σκέφτεται με όρους κρατικής παρέμβασης, αυτοί οι κανόνες έχουν τελειώσει. Θα πρέπει να ξανασκεφτούμε τους κανόνες, γιατί οι αλλαγές είναι εδώ και βρίσκονται μπροστά μας. Πράγματα που δεν είχαμε φανταστεί ότι θα συνέβαιναν ποτέ συμβαίνουν αυτή τη στιγμή μπροστά μας, από διάφορες κυβερνήσεις διαφορετικών πολιτικών αποχρώσεων.

Και αυτό που ενδιαφέρει τους ανθρώπους έξω από αυτή την αίθουσα ή ακόμη και τους ανθρώπους μέσα σε αυτή την αίθουσα είναι το αν έχεις μια υλοποιημένη λύση στο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν.

Και αυτά είναι εξαιρετικά σύνθετα, εξαιρετικά τεχνικά ζητήματα, ξέρετε. Πρόσφατα άκουσα την πρόταση της αντιπολίτευσης για τη μεταφορά υπουργείων από το κέντρο της Αθήνας σε άλλες περιοχές. Και θυμήθηκα ότι ακόμη και ομοσπονδιακές κυβερνήσεις χωρών με ένα δισεκατομμύριο ανθρώπους έχουν τα πάντα συγκεντρωμένα όσον αφορά τα υπουργεία.

Γιατί; Επειδή ακόμη και η αντίληψη ότι η πολιτική λειτουργεί κάθετα είναι εντελώς λανθασμένη. Η πολιτική είναι οριζόντια. Πρέπει να αλληλεπιδρούμε, να διαλειτουργούμε και να προσελκύουμε ταλέντο στην κυβέρνηση.

Χρειαζόμαστε ταλαντούχους ανθρώπους, που κατανοούν τις προκλήσεις, για να ανταποκριθούμε σε αυτές. Πρέπει να ρυθμίσουμε την Τεχνητή Νοημοσύνη, να φέρουμε στο τραπέζι ανθρώπους για να ρυθμίσουν μαζί την Τεχνητή Νοημοσύνη, αντί να σκεφτόμαστε με παραδοσιακούς όρους του 19ου και του 20ού αιώνα.

Ακόμη και στην Ευρώπη αυτή τη στιγμή, είχαμε μια συζήτηση σχετικά με το πακέτο για την ενοποίηση των αγορών και την εποπτεία, η οποία δικαιολογεί τον σκεπτικισμό σας ως προς την υλοποίηση. Το ερώτημα είναι: θα συνεχίσουμε να κάνουμε το ίδιο πράγμα 27 φορές, όταν, για παράδειγμα, οι ρυθμιστικές αρχές των κεφαλαιαγορών καλούνται να ρυθμίσουν τα ψηφιακά νομίσματα; Ή θα συγκεντρώσουμε όλο το διαθέσιμο ταλέντο και την τεχνογνωσία όσο το δυνατόν γρηγορότερα;

Άρα, ναι, η πρόκληση είναι τεράστια. Η πρόκληση είναι πελώρια. Θα κριθούμε με βάση την ικανότητά μας να δώσουμε τις απαντήσεις.