Ο δολοφόνος με την ομπρέλα: Πώς χρησιμοποίηθηκε στη Βρετανία ένα από τα πιο φονικά όπλα του Ψυχρού Πολέμου

Λονδίνο, 7 Σεπτεμβρίου 1978. Ένας Βούλγαρος συγγραφέας περιμένει το λεωφορείο.

Νιώθει ένα ξαφνικό τσίμπημα στο πόδι.

Γυρίζει και βλέπει έναν άγνωστο άνδρα να απομακρύνεται, κρατώντας μια ομπρέλα. Τέσσερις ημέρες αργότερα είναι νεκρός.

Η έρευνα θα αποκαλύψει ένα από τα πιο μυστηριώδη όπλα του Ψυχρού Πολέμου, όπως τονίζει το BBC.

Ο Γκεόργκι Μάρκοφ δεν πρόλαβε να καταλάβει τι ακριβώς είχε συμβεί.

Ήταν 49 ετών και περίμενε σε στάση λεωφορείου στη γέφυρα του Γουότερλου, στο κέντρο του Λονδίνου, όταν ένιωσε έναν οξύ πόνο στον μηρό. Όταν γύρισε, είδε έναν άνδρα πίσω του. Ο άγνωστος ζήτησε συγγνώμη, σήκωσε την ομπρέλα του και έφυγε.

Στην αρχή δεν υπήρχε τίποτα που να θυμίζει πολιτική δολοφονία. Μόνο ένας πόνος.

Τέσσερις ημέρες αργότερα, ο Μάρκοφ πέθανε στο νοσοκομείο.

Οι γιατροί αρχικά αντιμετώπισαν την υπόθεση ως σοβαρή λοίμωξη. Πολύ γρήγορα, όμως, οι ερευνητές άρχισαν να υποψιάζονται ότι πίσω από τον θάνατό του κρυβόταν κάτι πολύ διαφορετικό.

Στο σώμα του βρέθηκε ένα μικροσκοπικό μεταλλικό σφαιρίδιο, σχεδόν όσο μια κεφαλή καρφίτσας.

Η ανάλυση αποκάλυψε ένα εξαιρετικά περίπλοκο αντικείμενο: ένα μικρό σφαιρίδιο από κράμα πλατίνας και ιριδίου, με τέσσερις μικροσκοπικές οπές.

Οι ειδικοί εκτίμησαν ότι μέσα στις οπές είχε τοποθετηθεί μια ελάχιστη ποσότητα θανατηφόρου δηλητηρίου.

Το δηλητήριο ήταν ρικίνη.

Η υπόθεση άρχισε να παίρνει διαστάσεις κατασκοπευτικού θρίλερ.

Η ρικίνη είναι εξαιρετικά τοξική και, σύμφωνα με τις βρετανικές έρευνες της εποχής, δεν είχε χρησιμοποιηθεί μέχρι τότε για δολοφονία στη Βρετανία.

Ακόμη πιο ανησυχητικό ήταν το γεγονός ότι οι ερευνητές εντόπισαν έναν δεύτερο Βούλγαρο εξόριστο που είχε δεχθεί επίθεση με παρόμοιο τρόπο.

Ο Βλαντίμιρ Κόστοφ είχε δεχθεί ένα απότομο χτύπημα στην πλάτη, καθώς έβγαινε από τον σταθμό του μετρό στο Παρίσι.

Είχε παρουσιάσει υψηλό πυρετό, αλλά επέζησε. Όταν πληροφορήθηκε τον θάνατο του Μάρκοφ, υποβλήθηκε σε ακτινογραφία.

Και εκεί βρέθηκε ένα ακόμη μικροσκοπικό μεταλλικό σφαιρίδιο.

Το αντικείμενο μεταφέρθηκε στο Λονδίνο. Οι ειδικοί διαπίστωσαν ότι ήταν πανομοιότυπο με εκείνο που είχε βρεθεί στο σώμα του Μάρκοφ: ίδιο βάρος, ίδιες οπές, ίδιο σπάνιο κράμα μετάλλων.

Για τους Βρετανούς ερευνητές, ήταν πλέον δύσκολο να μιλούν για σύμπτωση.

Ο Μάρκοφ ήταν ένας ιδιαίτερα ενοχλητικός αντίπαλος για το κομμουνιστικό καθεστώς της Βουλγαρίας.

Συγγραφέας και θεατρικός συγγραφέας, είχε εγκαταλείψει τη χώρα του το 1969 και εγκατασταθεί στη Βρετανία.

Από εκεί συνέχισε να μιλά μέσω του BBC World Service και του Radio Free Europe για τη ζωή πίσω από το Σιδηρούν Παραπέτασμα.

Οι εκπομπές του ήταν ιδιαίτερα αιχμηρές.

Περιέγραφε τη διαφθορά, την κατάχρηση εξουσίας και τον τρόπο λειτουργίας της βουλγαρικής κομμουνιστικής ελίτ. Ιδιαίτερα ενοχλητικές για το καθεστώς θεωρήθηκαν οι εκπομπές του για τον ηγέτη της Βουλγαρίας, Τοντόρ Ζίβκοφ.

Και υπήρχε ακόμη ένα στοιχείο.

Η οικογένεια του Μάρκοφ είχε υποστηρίξει ότι είχε προειδοποιηθεί πριν από τη δολοφονία.

Ένας άγνωστος άνδρας είχε τηλεφωνήσει και είχε μεταφέρει την πληροφορία ότι είχε ληφθεί απόφαση να σκοτωθεί ο Μάρκοφ και ότι ο τρόπος θα ήταν τέτοιος ώστε να μην αφήσει ίχνη.

Η βρετανική έρευνα άρχισε έτσι να κοιτάζει προς τις μυστικές υπηρεσίες της Βουλγαρίας και, κατ’ επέκταση, προς τη Μόσχα.

Πρώην αξιωματούχοι των βουλγαρικών μυστικών υπηρεσιών και πρώην στελέχη της KGB υποστήριξαν αργότερα ότι μια τέτοια επιχείρηση δεν θα μπορούσε εύκολα να πραγματοποιηθεί χωρίς τη γνώση των σοβιετικών υπηρεσιών.

Μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης αποκαλύφθηκε επίσης ότι η KGB είχε αναπτύξει μηχανισμό που μπορούσε να εκτοξεύσει ένα μικροσκοπικό σφαιρίδιο με ρικίνη από τροποποιημένη ομπρέλα.

Η δολοφονία του Μάρκοφ έμεινε έτσι στην ιστορία ως μία από τις πιο χαρακτηριστικές υποθέσεις του Ψυχρού Πολέμου: ένας πολιτικός αντίπαλος δολοφονημένος στο Λονδίνο, με ένα όπλο που έμοιαζε καθημερινό και ένα δηλητήριο που δεν άφηνε εύκολα ίχνη.

Κανείς δεν έχει καταδικαστεί για τον θάνατό του.

Η Βουλγαρία έκλεισε την υπόθεση το 2013, επικαλούμενη την έλλειψη υπόπτων. Στη Βρετανία, όμως, η έρευνα παραμένει ανοιχτή.

Σχεδόν μισό αιώνα μετά, η ομπρέλα που κάποτε έμοιαζε με ένα ασήμαντο αντικείμενο καθημερινής χρήσης εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα σύμβολα των σκοτεινών μεθόδων του Ψυχρού Πολέμου.

Μια ομπρέλα, μια βελόνα από μέταλλο, μια απειροελάχιστη ποσότητα δηλητηρίου.

Και ένας άνθρωπος που, για να σωπάσει, έπρεπε να πεθάνει στην καρδιά του Λονδίνου.