- Advertisement -
Ο Χαμάντ μπιν Χαλίφα Αλ Θάνι κυβέρνησε τη χώρα από το 1995 έως το 2013, όταν παρέδωσε την εξουσία στον γιο του, σημερινό εμίρη Ταμίμ μπιν Χαμάντ Αλ Θάνι.
Κατά τη διάρκεια της 18χρονης διακυβέρνησής του, το Κατάρ μετατράπηκε σε μία από τις ισχυρότερες οικονομίες του κόσμου χάρη στην αξιοποίηση των τεράστιων αποθεμάτων φυσικού αερίου, ενώ ενίσχυσε σημαντικά τη διεθνή επιρροή του στη διπλωματία, τις επενδύσεις και τα μέσα ενημέρωσης.
Καθοριστική υπήρξε η συμβολή του στον χώρο των μέσων ενημέρωσης, καθώς κατάφερε να σπάσει το μονοπώλιο της κρατικά ελεγχόμενης τηλεοπτικής ενημέρωσης και να δημιουργήσει μια διαχρονική πλατφόρμα που άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο ενημερωνόταν ο αραβικός κόσμος.
Όταν ιδρύθηκε, το Al Jazeera to 1996 διαφοροποιήθηκε από τα περισσότερα αραβικά τηλεοπτικά δίκτυα. Φιλοξενούσε διαφορετικές και συχνά αντικρουόμενες απόψεις. Ασκούσε κριτική σε κυβερνήσεις της περιοχής. Έδινε βήμα σε αντιπολιτευόμενες φωνές και κάλυπτε γεγονότα με ανταποκριτές στο πεδίο, αντί να βασίζεται κυρίως σε δυτικά πρακτορεία ειδήσεων.
Το σύνθημά του ήταν ουσιαστικά η αρχή «η άποψη και η αντίθετη άποψη», που αποτέλεσε βασικό στοιχείο της δημοσιογραφικής του ταυτότητας.
Απέκτησε αναγνωρισιμότητα μετά την κάλυψη 4 πολύ σημαντικών γεγονότων:
- του πολέμου στο Αφγανιστάν (2001),
- της εισβολής στο Ιράκ (2003),
- της Αραβικής Άνοιξης (2010–2011),
- των πολέμων στη Γάζα και άλλων συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή.
Σήμερα θεωρείται ένα από τα μεγαλύτερα διεθνή ειδησεογραφικά δίκτυα, δίπλα σε οργανισμούς όπως το BBC, το CNN, το France 24 και το Sky News.
Μετά τον θάνατο του σεΐχη Χαμάντ, το Al Jazeera απέτισε φόρο τιμής στον ιδρυτή του. Σε ανακοίνωσή του την Κυριακή, ο γενικός διευθυντής του δικτύου αποχαιρέτησε τον ιδρυτή του, εξυμνώντας το πρωτοφανές θάρρος με το οποίο άλλαξε το τοπίο των μέσων ενημέρωσης στη Μέση Ανατολή. «Ήταν ο άνθρωπος που συνέλαβε την αρχική ιδέα και έθεσε τα θεμέλια αυτού του μεγάλου δημοσιογραφικού οργανισμού», δήλωσε ο σεΐχης Νάσερ μπιν Φαϊζάλ Αλ Θάνι.
«Ο σεΐχης Χαμάντ αναγνώριζε τη δύναμη του λόγου και τον καθοριστικό ρόλο που διαδραματίζουν τα ελεύθερα και ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης στη διαμόρφωση των κοινωνιών και στη διεύρυνση της γνώσης», αναφέρεται στην ανακοίνωση.
«Θυμόμαστε τα λόγια του κατά την 25η επέτειο του Δικτύου, όταν μίλησε με υπερηφάνεια για όλα όσα είχε πετύχει το Al Jazeera, χαρακτηρίζοντάς το ως το σημαντικότερο εγχείρημα που γνώρισε ποτέ η αραβική δημοσιογραφία».
Η αρχή ενός νέου δικτύου
Τα θεμέλια αυτής της δημοσιογραφικής επανάστασης είχαν τεθεί αρκετά χρόνια πριν από την πρώτη μετάδοση του Al Jazeera.
Ο Μοχάμεντ Κρισάν, ένας από τους πρώτους παρουσιαστές του δικτύου, θυμήθηκε μια συνάντησή του με τον σεΐχη Χαμάντ το 1993, όταν εκείνος ήταν ακόμη διάδοχος του θρόνου του Κατάρ. «Ήταν ξεκάθαρο ότι επρόκειτο για έναν άνθρωπο με τολμηρό όραμα, αποφασισμένο να μεταμορφώσει τόσο τη χώρα του όσο και ολόκληρη την περιοχή», δήλωσε ο Κρισάν.
«Φύγαμε πραγματικά έκπληκτοι. Λέγαμε μεταξύ μας ότι ήταν αδιανόητο να ακούγονται τέτοια λόγια από έναν αξιωματούχο κράτους του Κόλπου. Δεν έμοιαζε σε τίποτα με τον παραδοσιακό αξιωματούχο των χωρών του Κόλπου.»
Στο αφιέρωμα που δημοσίευσε για την ιστορία της ίδρυσής του, το ίδιο το Al Jazeera αναφέρει ότι πολλοί Άραβες δημοσιογράφοι έμειναν έκπληκτοι από το εύρος της δημοσιογραφικής ελευθερίας που απολάμβαναν.
Ο γνωστός δημοσιογράφος του δικτύου Ταϊσίρ Αλούνι, ο οποίος τότε εργαζόταν στην Ισπανία, θυμάται:
«Όταν μου είπαν ότι το κανάλι εξέπεμπε από το Κατάρ, απάντησα: “Αυτό δεν γίνεται”. Ένα μέσο με αυτό το ύφος, αυτή την ανοιχτή προσέγγιση και τόσο υψηλό επίπεδο ελευθερίας να προέρχεται από μια χώρα του Κόλπου; Το θεωρούσα αδύνατο.»
Το Al Jazeera κατάφερε πολύ γρήγορα να απεξαρτήσει τον αραβικό κόσμο από τα δυτικά ειδησεογραφικά πρακτορεία, αναπτύσσοντας δικό του δίκτυο ανταποκριτών που κάλυπταν τα γεγονότα επιτόπου και μετέφεραν την εικόνα ως αυτόπτες μάρτυρες.
Ο Κρισάν σημειώνει ότι ο σεΐχης Χαμάντ δεν παρείχε μόνο την απαραίτητη πολιτική κάλυψη στους δημοσιογράφους για να ερευνούν ακόμη και ιδιαίτερα ευαίσθητα ζητήματα —συμπεριλαμβανομένων θεμάτων που αφορούσαν το ίδιο το Κατάρ— αλλά κατανοούσε και τη σημασία αυτής της ελευθερίας για την υλοποίηση του οράματός του.
Σε μία από τις σύντομες επισκέψεις του στα γραφεία του δικτύου είχε πει στους εργαζομένους:
«Εσείς είστε εκείνοι που δημιουργήσατε μια νέα πραγματικότητα στον αραβικό κόσμο όσον αφορά την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, την άποψη και την αντίθετη άποψη. Ο στόχος που επιδιώκαμε ήταν η ελευθερία της έκφρασης».
To τεράστιο πολιτικό κόστος
Η συντακτική ανεξαρτησία του Al Jazeera είχε όμως μεγάλο πολιτικό κόστος για το Κατάρ. Η κάλυψη των γεγονότων από το δίκτυο προκαλούσε συχνά την οργή τόσο κυβερνήσεων της Μέσης Ανατολής όσο και δυτικών δυνάμεων.
Ο πρώην διευθυντής ειδήσεων του καναλιού, Άχμεντ αλ-Σέιχ, θυμάται τις έντονες πιέσεις που ασκήθηκαν κατά τη διάρκεια των αμερικανικών πολέμων στο Ιράκ και το Αφγανιστάν.
Όπως αφηγείται, πληροφορήθηκε από αξιωματούχο που συμμετείχε σε σχετική σύσκεψη ότι ο τότε διευθυντής της CIA είχε ζητήσει από τον σεΐχη Χαμάντ να περιορίσει ή ακόμη και να φιμώσει το Al Jazeera. Σύμφωνα με τον ίδιο ο Εμίρης απέρριψε κατηγορηματικά το αίτημα.
Οι πιέσεις κατά του δικτύου δεν περιορίστηκαν σε διπλωματικό επίπεδο αλλά εξελίχθηκαν και σε θανατηφόρες επιθέσεις. Κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Αφγανιστάν, οι εγκαταστάσεις του Al Jazeera στην Καμπούλ βομβαρδίστηκαν. Το ίδιο συνέβη και κατά την αμερικανική εισβολή στο Ιράκ το 2003, όταν επιθέσεις εναντίον του δικτύου οδήγησαν στον θάνατο δημοσιογράφων και άλλων εργαζομένων του Al Jazeera.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της Daily Mirror το 2005, το οποίο επικαλούνταν διαβαθμισμένο βρετανικό έγγραφο, ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ Τζορτζ Ου. Μπους είχε συζητήσει ακόμη και το ενδεχόμενο στρατιωτικής επίθεσης κατά των εγκαταστάσεων του Al Jazeera. Ο ισχυρισμός αυτός δεν επιβεβαιώθηκε ποτέ επίσημα από τις κυβερνήσεις των ΗΠΑ ή της Βρετανίας.
Το πεντασέλιδο πρακτικό μιας συνομιλίας μεταξύ του Μπους και του τότε Βρετανού πρωθυπουργού Τόνι Μπλερ, που πραγματοποιήθηκε τον Απρίλιο του 2004, φέρεται να αποκάλυπτε ότι ο Μπλερ απέτρεψε τον Αμερικανό πρόεδρο από το να διατάξει στρατιωτική επίθεση εναντίον του τηλεοπτικού δικτύου, σύμφωνα με ανώνυμες πηγές που επικαλέστηκε η εφημερίδα.
Το Al Jazeera έχει χάσει συνολικά 24 δημοσιογράφους και εργαζομένους σε στοχευμένες επιθέσεις σε περιοχές όπως το Ιράκ, η Συρία, η Λιβύη, η Λωρίδα της Γάζας, η κατεχόμενη Δυτική Όχθη και η Υεμένη.
Το όραμα του εκλιπόντος Εμίρη έγινε πραγματικότητα και το Al Jazeera Media Network εξελίχθηκε σε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα ειδησεογραφικά δίκτυα παγκοσμίως.
Καθώς το δίκτυο πλησιάζει τη συμπλήρωση 30 χρόνων λειτουργίας, το Al Jazeera παραμένει ένα από τα πλέον επιδραστικά διεθνή ειδησεογραφικά δίκτυα
Comments are closed.