Ορέστης Ντάντος: «Ας ξαναβρούμε όσα μας ενώνουν, έχουμε ξεχάσει να νιώθουμε μαζί» – Ο άνθρωπος πίσω από το «Τακούνια για καρφιά»

Υπάρχουν τραγούδια που απλώς ακούγονται και άλλα που, κάποια στιγμή, παύουν να ανήκουν μόνο σε εκείνον που τα έγραψε και γίνονται συλλογική φωνή.

Αυτό σκέφτηκα ένα βράδυ, σε συναυλία του Σωκράτη Μάλαμα, όταν η Ιουλία Καραπατάκη άρχισε να ερμηνεύει το «Τακούνια για καρφιά». Από τις πρώτες κιόλας νότες, έγινε φανερό πως το κοινό γνώριζε κάθε στίχο. Άνθρωποι διαφορετικών ηλικιών τραγουδούσαν μαζί, ενώ γυναίκες γύρω μου ύψωναν τις γροθιές τους. Εκείνη τη στιγμή, το τραγούδι έμοιαζε να αποκτά μια διάσταση πέρα από τη μουσική: Να εκφράζει βιώματα, συναισθήματα και διεκδικήσεις που ξεπερνούν την ιστορία του δημιουργού του.

Το «Τακούνια για καρφιά» είχε πλέον αποκτήσει τη δική του ζωή. Οι στίχοι του Ορέστη Ντάντου είχαν γίνει σημείο συνάντησης για ανθρώπους που μπορεί να μην είχαν συναντηθεί ποτέ, αλλά αναγνώριζαν σε αυτούς κάτι κοινό. Με αυτή την εικόνα στο μυαλό, αναζήτησα τον άνθρωπο πίσω από το τραγούδι, για να συζητήσουμε πώς γεννήθηκε, πώς έφτασε από τον δημιουργό στο κοινό και πώς η μουσική μπορεί να δώσει φωνή σε εμπειρίες που δεν είναι μόνο προσωπικές.

Ο Ορέστης Ντάντος μιλά στο tanea.gr για τη διαδρομή ενός τραγουδιού που ξεπέρασε τις αρχικές προθέσεις του δημιουργού του, για τη δύναμη της ταύτισης και για την ανάγκη να ξαναβρούμε όσα μας ενώνουν.

Πώς γεννήθηκε το «Τακούνια για καρφιά»;

Δεν υπήρξε κάποιο συγκεκριμένο περιστατικό, παρότι έχουν δημιουργηθεί διάφοροι… αστικοί μύθοι γύρω από το τραγούδι, μεταξύ άλλων και συνδέσεις με την Κυριακή Γρίβα. Αυτά, βέβαια, συνέβησαν πολύ αργότερα από την κυκλοφορία του τραγουδιού. Πολλές φορές δημιουργείται μια μυθολογία γύρω από ένα έργο, όταν ο κόσμος έχει την ανάγκη να συνδέσει μια ιστορία με αυτό.

Είχα ήδη τα υπόλοιπα τραγούδια του δίσκου και έψαχνα ένα τελευταίο κομμάτι που θα ενοποιούσε όσα έλεγα γύρω από τις γυναίκες και τη γυναικεία ψυχή. Τη μουσική την είχα ήδη γράψει, μάλιστα πάνω της υπήρχαν άλλοι στίχοι, εντελώς διαφορετικοί, με τους οποίους όμως δεν ήμουν ικανοποιημένος. Ένιωθα ότι το τραγούδι μπορούσε να πει κάτι καλύτερο. Έτσι δημιουργήθηκε το «Τακούνια για καρφιά».

Τι ήταν αυτό που σας οδήγησε τελικά στους συγκεκριμένους στίχους;

Ξύπνησα μια μέρα έχοντας στο μυαλό μου μια εικόνα, μια αίσθηση ελευθερίας. Φαντάστηκα ένα κορίτσι που περπατά, φυσάει ο αέρας, φοράει ένα φόρεμα, αλλά δεν την ενδιαφέρει. Δεν φοβάται, στην πραγματικότητα.

Δεν υπήρχε κάποια συγκεκριμένη αφορμή ή ένα περιστατικό που μου έδωσε την ιδέα. Μέσα σε όλη αυτή την κατάσταση που ζούμε, είδα την ελευθερία ως το να μπορεί κάποιος να αισθάνεται ότι δεν απειλείται, ότι δεν βάλλεται και ότι δεν φοβάται τίποτα. Αυτή ήταν η εικόνα που είχα στο μυαλό μου.

Η έμφυλη βία είναι, πάντως, ένα ξεκάθαρο στοιχείο του τραγουδιού. Πώς εξελίχθηκε αυτή η αρχική ιδέα κατά τη συγγραφή του;

Όλα ξεκινούν από μια μικρή αφορμή, από μια πρώτη ιδέα. Στη συνέχεια αρχίζεις να χτίζεις το τραγούδι στιχουργικά. Δεν προκύπτει απαραίτητα ολοκληρωμένο από την πρώτη στιγμή. Καθώς το δουλεύεις, ανακαλείς περιστατικά που έχεις ακούσει και αφήνεσαι να ταυτιστείς με φανταστικούς ήρωες που δημιουργείς μέσα στο μυαλό σου. Έτσι αρχίζει να διαμορφώνεται η ιστορία.

Όταν γράφατε το τραγούδι, μπορούσατε να φανταστείτε ότι θα αποκτούσε αυτή τη δυναμική και θα γινόταν σημείο αναφοράς;

Αυτό που έχει συμβεί από εκεί και πέρα δεν το έφτιαξα εγώ. Είναι φανταστικό. Δεν περίμενα με τίποτα ότι το τραγούδι θα γινόταν, κατά μία έννοια, σύμβολο.

Δεν είμαι εγώ αυτός που θα πει ότι συμβαίνει κάτι τέτοιο, αλλά βλέπω ότι συμβαίνει. Το τραγούδι κυκλοφόρησε το 2021, επομένως έχει περάσει αρκετός καιρός, κι όμως εξακολουθεί να βρίσκει τον δρόμο του προς τον κόσμο.

Ήταν σκοπός σας να δώσετε δύναμη σε ανθρώπους που το χρειάζονται;

Νομίζω ότι αυτό που θέλουν πρώτα απ’ όλα τα τραγούδια είναι να τα κάνει ο άλλος δικά του και να τα εντάξει στη ζωή του με οποιονδήποτε τρόπο. Είτε πρόκειται για τραγούδια που μιλούν για τέτοια ζητήματα είτε για ερωτικά τραγούδια είτε για οτιδήποτε άλλο.

Όταν, όμως, βλέπεις ότι ένα τραγούδι μπορεί να βοηθήσει πραγματικά κάποιον, αυτό είναι κάτι πολύ σημαντικό. Έχουν έρθει κοπέλες σε συναυλίες, κλαίγοντας, και μου έχουν πει ότι τις έχει βοηθήσει. Δεν τις γνωρίζω, αλλά μου έχουν εξηγήσει ότι το τραγούδι τις βοήθησε να φύγουν από κάπου ή τους έδωσε τη δύναμη να αντιμετωπίσουν μια κατάσταση.

Αυτό είναι φανταστικό. Τι άλλο να θέλεις;

Έχουμε ανάγκη από τέτοιου είδους τραγούδια, ιδιαίτερα σε μια εποχή που πολλά από όσα ακούμε μοιάζουν εφήμερα.

Ένα από τα προβλήματα της εποχής είναι ότι πολύ λίγα τραγούδια ασχολούνται με το συλλογικό αίσθημα.

Νομίζω ότι υπερβάλλουμε στον ατομισμό, τόσο με την καλή όσο και με την κακή έννοια. Είναι σωστό να διεκδικούμε τα προσωπικά και τα ατομικά μας δικαιώματα, όμως θεωρώ ότι έχουμε γείρει υπερβολικά προς την πλευρά του να κοιτάζει ο καθένας τον μικρόκοσμό του.

Όταν γράφεις ένα ερωτικό τραγούδι, ο άλλος μπορεί να ταυτιστεί επειδή αναγνωρίζει τη δική του περίπτωση. Όταν μιλάς, για παράδειγμα, για μια μειονότητα, η ταύτιση μπορεί να είναι διαφορετική. Το ζήτημα, όμως, είναι πότε μιλάμε και για κάτι που το νιώθουμε όλοι μαζί. Αυτό που λείπει είναι να μπορέσουμε να νιώσουμε και να ταυτιστούμε σε κάτι παρέα, μαζί. Αρκετά πια με τον καθένα μόνο του. Είναι μια εποχή στην οποία ο καθένας μοιάζει να είναι μόνος του.

Όταν, όμως, ένα κοινό τραγουδά τους ίδιους στίχους με μία φωνή, δημιουργείται μια αίσθηση κοινότητας. Κάπου νιώθουμε ότι είμαστε κοινότητα, ότι είμαστε παρέα και ότι μας απασχολούν τα ίδια πράγματα. Δεν γίνεται να εστιάζουμε συνεχώς στο «εγώ νιώθω έτσι» ή στο «ο άλλος νιώθει διαφορετικά». Υπάρχουν και πράγματα που τα αισθανόμαστε από κοινού. Και αυτό είναι που μας κάνει ανθρώπους και κοινωνία.

Ετοιμάζετε κάτι καινούργιο;

Ετοιμάζω συνεχώς πράγματα. Ακόμη, όμως, δεν έχει κλείσει ο κύκλος του προηγούμενου δίσκου, του «Χέρια στο Θεό». Στις 2 Νοεμβρίου θα γίνει μια παρουσίαση στον Σταυρό του Νότου, με τα τραγούδια του δίσκου. Κάπου εκεί θα ολοκληρωθεί αυτός ο κύκλος και θα μπορέσω να προχωρήσω στα επόμενα, για τα οποία έχω ήδη έτοιμο υλικό και σκέφτομαι πώς θα το αξιοποιήσω.