Οι «tit for tat» περιορισμοί στα σύνορα μετά τη Θέουτα

Ενας μήνας έχει περάσει από τις δύο μέρες που μετέτρεψαν τη Θέουτα σε επίκεντρο μιας από τις μεγαλύτερες μεταναστευτικές κρίσεις των τελευταίων ετών στην Ευρώπη. Κι όμως, η κρίση όχι μόνο δεν έχει τελειώσει, αλλά αποκτά διαρκώς νέες διαστάσεις: δεκάδες νεκροί και αγνοούμενοι, χιλιάδες άνθρωποι που παραμένουν στον ισπανικό θύλακο, αντιπαράθεση για τη στάση του Μαρόκου και, πλέον, μια νέα σύγκρουση γύρω από τις καταγγελίες του Πέδρο Σάντσεθ ότι Ρωσία, Ισραήλ και διεθνή ακροδεξιά δίκτυα τροφοδότησαν την κρίση με παραπληροφόρηση. Η κρίση έχει επίσης προκαλέσει μια ενδοευρωπαϊκή αντιπαράθεση: Ιταλία και Ισπανία ανταλλάσσουν περιορισμούς στα σύνορά τους, σε μια «tit for tat» κίνηση που δοκιμάζει στην πράξη τη λειτουργία της ζώνης Σένγκεν.

Στις 30 και 31 Ιουλίου, περισσότεροι από 70.000 άνθρωποι πέρασαν μαζικά από το Μαρόκο στη Θέουτα, πολλοί από αυτούς κολυμπώντας ή διασχίζοντας τα σύνορα με τα πόδια. Η συντριπτική πλειονότητα επέστρεψε, όμως χιλιάδες εξακολουθούν να βρίσκονται στον ισπανικό θύλακο. Ο Σάντσεθ κάνει λόγο για 5.000 ανθρώπους, μεταξύ των οποίων περίπου 1.200 ασυνόδευτους ανηλίκους, ενώ οι τοπικές Αρχές ανεβάζουν τον αριθμό σε περίπου 10.000. Το ανθρώπινο κόστος παραμένει ακόμη πιο βαρύ: επισήμως έχουν καταγραφεί τουλάχιστον 91 νεκροί, ενώ μαροκινές ΜΚΟ κάνουν λόγο για τουλάχιστον 141 νεκρούς και δεκάδες αγνοουμένους.

Στο επίκεντρο παραμένει το ερώτημα τι ακριβώς προκάλεσε τη μαζική έξοδο και αν υπήρξε οποιαδήποτε ανοχή ή εμπλοκή των μαροκινών Αρχών. Ο Σάντσεθ απέρριψε κατηγορηματικά ένα τέτοιο ενδεχόμενο, επικαλούμενος τις πληροφορίες των ισπανικών υπηρεσιών ασφαλείας. Αντίθετα, υπογράμμισε ότι Μαδρίτη και Ραμπάτ βρίσκονταν σε διαρκή επικοινωνία και ότι το Μαρόκο προσέφερε «άμεση, ακαριαία συνεργασία». Για τον ισπανό πρωθυπουργό, αυτή η συνεργασία είναι απαραίτητη ώστε η κρίση να μην επιδεινωθεί.

Διπλωματική κρίση

Παράλληλα, η Μαδρίτη επιχειρεί να εξηγήσει πώς έγινε δυνατό να κινητοποιηθούν δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι. Ο Σάντσεθ υποστηρίζει ότι διαστρεβλώθηκε απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου της 8ης Ιουλίου, με ψευδείς ισχυρισμούς ότι όποιος έφθανε κολυμπώντας στη Θέουτα δεν μπορούσε να επιστραφεί στο Μαρόκο.

Κατά τον ίδιο, η παραπληροφόρηση διαδόθηκε από εγκληματικές οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στη διακίνηση ανθρώπων, αλλά και από δίκτυα που συνδέονται με τη Ρωσία και το Ισραήλ, καθώς και από μια «διεθνή της Ακροδεξιάς». Το Ισραήλ απέρριψε με οργή τις καταγγελίες, με τον υπουργό Εξωτερικών Γκίντεον Σάαρ να τις χαρακτηρίζει «κατάπτυστο ψέμα». Η κρίση, ωστόσο, έχει αρχίσει να έχει και ενδοευρωπαϊκές συνέπειες. Η Ιταλία αποφάσισε να παρατείνει για ακόμη 15 ημέρες την αναστολή των ρυθμίσεων ανοιχτών συνόρων με την Ισπανία, τις οποίες είχε επιβάλει την 1η Αυγούστου, φοβούμενη ότι μετανάστες που έφτασαν στη Θέουτα θα μπορούσαν να συνεχίσουν προς την Ιταλία.

Η Μαδρίτη απάντησε διατηρώντας για το ίδιο διάστημα τους ελέγχους σε επιβάτες που φθάνουν από την Ιταλία, αεροπορικώς και διά θαλάσσης. Πρόκειται ουσιαστικά για μια «tit for tat» αντιπαράθεση, η οποία υπονομεύει το καθεστώς ελεύθερης μετακίνησης στη Σένγκεν, με την ιταλική αντιπολίτευση να προειδοποιεί ότι οι ισπανικές σχέσεις με τη Ρώμη τίθενται σε δοκιμασία.

Την ίδια ώρα, η Ισπανία επιχειρεί να περιορίσει τις οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες της κρίσης, ανακοινώνοντας επιπλέον 168 εκατομμύρια ευρώ για τη στήριξη της Θέουτα – ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 8% του ΑΕΠ της – ενώ ο Σάντσεθ ανακοίνωσε ότι ο βασιλιάς Φίλιππος ΣΤ’ θα επισκεφθεί τον ισπανικό θύλακο, όταν το επιτρέψουν οι συνθήκες.