Οι άγρυπνοι φύλακες της Πάρνηθας – Μια βάρδια με τους εθελοντές

Πόσο με βασάνισε αυτό τα πορτοκαλί φωτάκι κάτω από τα Δερβενοχώρια… Από το πρώτο λεπτό της βάρδιάς μου, το μάτι έπεφτε συνέχεια πάνω του. Κάθε φορά ο προσεκτικός έλεγχος με τα κιάλια με διαβεβαίωνε πως είναι φως κι όχι εστία φωτιάς.

Μία μέρα πριν ξεσπάσουν οι πυρκαγιές σε Πάρο, Κρήτη, Γύθειο και Μυτιλήνη, βρισκόμαστε σε υψόμετρο 1.270 στο πυροφυλάκιο Σκίπιζας του συλλόγου ΕΔΑΣΑ, των Εθελοντών Δασοπυροπροστασίας Αττικής, για μια βραδινή βάρδια πυροπροστασίας στην Πάρνηθα. Να σημειωθεί ότι ο ΕΔΑΣΑ οργανώνει στην Πάρνηθα βάρδιες πυροπροστασίας κάθε βράδυ (9-6) στη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου – τα Σαββατοκύριακα, και ημερήσιες (12-8.30). Και για την Ιστορία: οι εθελοντές του ΕΔΑΣΑ εδώ και 38 χρόνια έχουν συμπληρώσει 39.828 ώρες πυροφύλαξης και 12.192 ώρες περιπολίας!

Η συνάντηση της 5μελούς ομάδας μας έγινε λίγο μετά τις 7 το απόγευμα στον κεντρικό δρόμο. Ο καθένας με τον εξοπλισμό του (sleeping bag και σακίδιο με νερό, φαγητό, ζεστή μπλούζα). Λίγο πιο πάνω, ξεκινά μια υπέροχη πεζοπορία μισής ώρας μέσα στο δάσος. Μπροστά ο Πέτρος Παλιμάνης (δόκιμος υπεύθυνος βάρδιας) οδηγεί, πίσω οι εθελοντές Κώστας Μπούτσης και ο γιος του Γιώργος και εγώ, ενώ ο Γιώργος Μαυρογιώργος, πρόεδρος του ΕΔΑΣΑ (και υπεύθυνος της βάρδιας) «κάνει σκούπα» – μένει τελευταίος για να ελέγχει την ομάδα. Τον «ταλαιπώρησα» πολλές φορές, σταματώντας για να φωτογραφίσω ένα έλατο με κορμό καλυμμένο από κισσό ή τις άσπρες πεταλούδες.

Λίγο πριν δύσει ο ήλιος, η ομάδα φτάνει στο πυροφυλάκιο Σκίπιζας. Ενα ταμπλό μοναδικό ανοίγεται μπροστά μας: από τον Ασπρόπυργο και τη Σαλαμίνα ως τα Δερβενοχώρια, τα Οινόφυτα, τη Μαλακάσα και την Κεντρική Εύβοια. Γρήγορα (για να προλάβουμε το φως) ανοίγονται οι χάρτες, βγαίνουν οι ασύρματοι και οι πυξίδες και στρώνουμε τα sleeping bags. Ο Γ. Μαυρογιώργος εξηγεί καθετί – στους χάρτες και live.

Συζητάμε για την Πάρνηθα, τις πυρκαγιές, τις περιπολίες των ομάδων δασοπυρόσβεσης του ΕΔΑΣΑ, την ιστορία του πυροφυλακίου: το 1987, όταν ιδρύθηκε ο σύλλογος, το σημείο επιλέχθηκε ως η ιδανικότερη θέση επόπτευσης των δυτικών και βόρειων πλαγιών της Πάρνηθας. Στην αρχή κοιμόντουσαν στα βράχια, μετά δημιουργήθηκε μια εξέδρα που «ξεστηνόταν» κάθε χρονιά, το 1993 μετά από μια παρατεταμένη αντιπυρική περίοδο έγινε μόνιμη. Το 2007 με προσωπική εργασία των μελών του ΕΔΑΣΑ (τα οποία φροντίζουν και τη συντήρησή του κάθε χρόνο) και χορηγία του WWF πήρε τη σημερινή μορφή.

Εναρξη βάρδιας

Ο υπεύθυνος βάρδιας ενεργοποιεί τον ασύρματο που μας συνδέει με την Πυροσβεστική και την Πολιτική Προστασία και δηλώνει: «Κέντρο από πυροφυλάκιο Σκίπιζας, έναρξη βάρδιας». Είναι 9 το βράδυ και οι εθελοντές ενημερωνόμαστε αναλυτικά τι πρέπει να κάνουμε: κοιτάζουμε προσεκτικά και αν δούμε κάτι που μοιάζει με φωτιά, το παρατηρούμε ξανά προσεκτικά, με κιάλια. Αν μας φανεί ύποπτο, ενημερώνουμε τον υπεύθυνο βάρδιας, ο οποίος, με πυξίδα και χάρτη, εντοπίζει το σημείο και «αναγγέλλει το συμβάν» στην Πυροσβεστική.

Μοιράζουμε τις βάρδιες – αντιστοιχεί μία ώρα και ένα τέταρτο στον καθένα. Ως τζέντλεμεν οι υπόλοιποι μου αναθέτουν την εύκολη, την πρώτη βάρδια. Τσιμπολογώντας ένα σάντουιτς αλληλοσυστηνόμαστε. Ο Πέτρος, εθελοντής εδώ και τρία χρόνια, φέτος είναι δόκιμος υπεύθυνος. Μόλις ολοκλήρωσε σπουδές πληροφορικής στο ΠΑΠΕΙ. «Κάθε χρόνο έβλεπα τις καταστροφές από τις πυρκαγιές και ήθελα να βοηθήσω. Είχα και ελεύθερο χρόνο, ερχόμουν 4 – 5 φορές τον χρόνο».

Επισημαίνει πως ως απλός εθελοντής δεν χρειάζεται να έχεις εκπαιδευτεί – πάντα έχεις κάποιον υπεύθυνο δίπλα να σε βοηθήσει. Οι υπεύθυνοι πυροφύλαξης όμως – όπως άλλωστε και τα μέλη της Ομάδας Δασοπυρόσβεσης που στελεχώνουν το πυροσβεστικό όχημα του ΕΔΑΣΑ – αποκτούν την ιδιότητα αυτή μόνο αφού ακολουθήσουν το ετήσιο εκπαιδευτικό πρόγραμμα του ΕΔΑΣΑ και περάσουν επιτυχώς τις εξετάσεις του συλλόγου.

Ο Κώστας ήρθε σχεδόν κατευθείαν από τη δουλειά – πέρασε πρώτα και πήρε τον 18χρονο γιο του Γιώργο. Το πρωί, όπως και οι υπόλοιποι, θα πάει κανονικά στη δουλειά του. Εχει κάνει κι άλλες βάρδιες στο παρελθόν. Για τον γιο του, όμως, είναι η πρώτη φορά – μόλις συμπλήρωσε την απαιτούμενη ηλικία. Ο νεαρός μόλις έδωσε Πανελλαδικές και πέρασε στο Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του ΟΠΑ. Και οι δυο τους θεώρησαν πολύ σημαντικό το «μοίρασμα» αυτής της κοινής εμπειρίας. «Μου αρέσει η φύση, το περιβάλλον», λέει ο Κώστας, «το βουνό σε ηρεμεί, αδειάζει το μυαλό σου».

«Είναι πολλοί οι λόγοι που έρχεται κάποιος εθελοντής, και προσωπικοί εν πολλοίς», επισημαίνει ο Γιώργος Μαυρογιώργος. «Είναι διάθεση προσφοράς, προσωπικής εκπλήρωσης, κοινωνικοποίησης. Οι εθελοντές ξεκινούν από διάφορες αφετηρίες και συναντιούνται εδώ στη δασοπροστασία». Θυμάται τη δική του πρώτη φορά: «Ενα μεσημέρι του 2012 ήμουν στο γραφείο και σκέφτηκα ότι θέλω να κάνω κάτι για τη δασοπροστασία της Πάρνηθας. Ηρθα και ξαναήρθα και συνειδητοποίησα πόσο σημαντικό ήταν για μένα αλλά και πόσο σοβαρή δουλειά κάνει το σωματείο».

Μία ώρα και ένα τέταρτο

Η ώρα για την πρώτη βάρδια φτάνει και ένας ένας αποσύρονται για ύπνο. Πίσω από ένα έλατο ξεπροβάλλει το φεγγάρι (σχεδόν πανσέληνος). Ενα ελαφρύ αεράκι και απόλυτη ησυχία – πού και πού ακούγεται ένα νυχτοπούλι. Με το βλέμμα «σκανάρω» την περιοχή. Κάθε τόσο αρπάζω τα κιάλια, βεβαιώνομαι ότι όλα είναι καλά και συνεχίζω – μέχρι τη μία. Ξυπνάω τον επόμενο και πέφτω για ύπνο. Κατά τις 5 βγαίνω για να απολαύσω το χάραμα.

Ο 18χρονος Γιώργος μού περιγράφει πως είδε πριν από λίγο ένα ελάφι να τον παρατηρεί. Ζηλεύω. Ο ήλιος σκάει σιγά σιγά, ξυπνούν και οι υπόλοιποι και μαζεύουμε τους υπνόσακους, τους χάρτες και τα σκουπίδια μας. Πριν ξεκινήσουμε για την επιστροφή, ρίχνω μια ματιά στο θερμόμετρο: 19 βαθμοί. Ο τελευταίος ήχος, η φωνή του υπευθύνου βάρδιας προς τον ασύρματο: «Κέντρο από πυροφυλάκιο Σκίπιζας, λήξη βάρδιας!». Ραντεβού στην επόμενη…