ΟΗΕ: Η Λιβύη σε κρίσιμη καμπή – Ελλάδα: Στήριξη σε ενωμένη, ανεξάρτητη Λιβύη χωρίς παρεμβάσεις

Η Ειδική Απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ στη Λιβύη, Χάνα Τέτε, προειδοποίησε το Συμβούλιο Ασφαλείας ότι η χώρα βρίσκεται σε «κρίσιμο σταυροδρόμι», υπογραμμίζοντας πως η πρόοδος στον οδικό χάρτη παραμένει ανεπαρκής. Όπως επισήμανε, η διατήρηση της σημερινής κατάστασης «νομιμοποιεί ακούσια το status quo αντί να ενθαρρύνει σοβαρές διαπραγματεύσεις».

Η κ. Τέτε ανέφερε ότι «ορισμένοι λιβυκοί παράγοντες συνεχίζουν να αγνοούν τις προσδοκίες της κοινής γνώμης», ενώ η δημιουργία «παράλληλων δομών εκτός του πλαισίου των υφιστάμενων συμφωνιών» δυσχεραίνει την αποστολή της UNMISS για θεσμική επανένωση της χώρας.

Πολιτικός διάλογος και προοπτική εκλογών

Ενημερώνοντας το Συμβούλιο για την πορεία του πολιτικού διαλόγου, σημείωσε ότι ο «Δομημένος Διάλογος» συνεχίζεται στους τέσσερις βασικούς άξονες — ασφάλεια, διακυβέρνηση, οικονομία και εθνική συμφιλίωση/ανθρώπινα δικαιώματα — με στόχο τη διεξαγωγή εθνικών εκλογών και την ενίσχυση των κρατικών θεσμών. Ανέφερε ότι έως τις αρχές Ιουνίου θα παρουσιαστεί τελική έκθεση με εισηγήσεις προς την πολιτική ηγεσία και το κοινό, προειδοποιώντας πως, αν δεν υπάρξει πρόοδος, «θα επανέλθω στο Συμβούλιο τον Ιούνιο για να παρουσιάσω πρόταση προώθησης της διαδικασίας».

Οικονομία και κοινωνική πίεση

Σε οικονομικό επίπεδο, η Ειδική Απεσταλμένη μίλησε για συνεχιζόμενη επιδείνωση, με «πιέσεις στο νόμισμα, αύξηση τιμών, ελλείψεις καυσίμων, ανεξέλεγκτες και αδιαφανείς δημόσιες δαπάνες και αυξανόμενη φτώχεια». Τόνισε ότι «το σημερινό οικονομικό μοντέλο δεν είναι πλέον βιώσιμο» και ότι ο εθνικός πλούτος απορροφάται σε μια στρεβλή πολιτική οικονομία που εργαλειοποιεί τα έσοδα από το πετρέλαιο.

Χαιρέτισε ως θετική εξέλιξη τη συμφωνία της 11ης Απριλίου για ενιαίο πλαίσιο δημοσίων δαπανών, επισημαίνοντας ότι η αποτελεσματικότητά της θα εξαρτηθεί από «την αποτελεσματική εφαρμογή και την ανεξάρτητη εποπτεία των δημόσιων δαπανών».

Ασφάλεια και θεσμική σταθερότητα

Αναφερόμενη στην ασφάλεια, η κ. Τέτε επισήμανε ότι, παρά την απουσία καταγεγραμμένων παραβιάσεων της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός του 2020, «η κατάσταση ασφαλείας παραμένει εύθραυστη». Επεσήμανε συγκρούσεις στη δυτική χώρα και συνεχιζόμενη ροή όπλων «κατά παράβαση του εμπάργκο όπλων».

Ως θετικό στοιχείο κατέγραψε την κοινή στρατιωτική άσκηση στη Σύρτη μεταξύ στρατιωτικών δυνάμεων ανατολικής και δυτικής Λιβύης, χαρακτηρίζοντάς την «δομικό στοιχείο για την προώθηση της ενοποίησης των στρατιωτικών και των θεσμών ασφαλείας».

Δικαιοσύνη και ανθρώπινα δικαιώματα

Ιδιαίτερη ανησυχία εξέφρασε για τη διάσπαση της δικαιοσύνης, καθώς η ύπαρξη «δύο παράλληλων Ανώτατων Δικαστικών Συμβουλίων» εντείνει τη θεσμική αστάθεια. Παράλληλα, έκανε λόγο για «αναφορές για αυθαίρετες κρατήσεις, εκφοβισμό και αντίποινα», καθώς και για επιθέσεις κατά της κοινότητας των Σούφι, που απειλούν τη θρησκευτική ελευθερία και την κοινωνική συνοχή.

Η κ. Τέτε κάλεσε το Συμβούλιο Ασφαλείας να χρησιμοποιήσει τη συλλογική του επιρροή ώστε «οι Λίβυοι ηγέτες να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους για ενοποίηση των θεσμών και προώθηση εθνικών εκλογών», προειδοποιώντας ότι η ανοχή προς το status quo θα υπονομεύσει την ενότητα και την πορεία της χώρας προς ειρήνη και ανάπτυξη.

Η τοποθέτηση της Ελλάδας

Η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στον ΟΗΕ, πρέσβυς Αγ. Μπαλτά, τόνισε ότι ο πολιτικός οδικός χάρτης του ΟΗΕ, όπως παρουσιάστηκε από την Ειδική Απεσταλμένη, παραμένει η πιο βιώσιμη οδός για την ενοποίηση των κρατικών θεσμών και μια συνολική ειρήνη στη Λιβύη.

Χαιρέτισε τις πρωτοβουλίες που ενθαρρύνουν τον διάλογο μεταξύ των δύο πλευρών, επισημαίνοντας ότι συμπληρώνουν και ενισχύουν τις προσπάθειες υπό την ηγεσία του ΟΗΕ. Εξέφρασε ικανοποίηση για την πρόοδο στον δομημένο διάλογο, τη συμφωνία για ενοποιημένο προϋπολογισμό και τις κοινές στρατιωτικές ασκήσεις μέσω της διαμεσολάβησης των ΗΠΑ.

Η κ. Μπαλτά χαιρέτισε την ομόφωνη έγκριση της Απόφασης 2819 του Συμβουλίου Ασφαλείας, με την οποία ανανεώνεται το καθεστώς κυρώσεων κατά της Λιβύης και ζητείται υποστήριξη για έλεγχο της Λιβυκής Αρχής Επενδύσεων (LIA). «Είναι πλέον ουσιώδες να οριστικοποιηθεί χωρίς καθυστέρηση η Ειδοποίηση Συνδρομής για την Εφαρμογή της παραγράφου 14 της Απόφασης 2769 — της οποίας την έκδοση είχε ζητήσει η Ελλάδα», υπογράμμισε.

Κλείνοντας, η πρέσβυς υπογράμμισε ότι η Ελλάδα, ως «διαχρονικός εταίρος της Λιβύης», στηρίζει πλήρως την κυριαρχία, ανεξαρτησία και εδαφική ακεραιότητα της γειτονικής χώρας, επιδιώκοντας μια σταθερή, ευημερούσα και ενωμένη Λιβύη, απαλλαγμένη από ξένη παρέμβαση και με πλήρη έλεγχο των κυρίαρχων θεσμών της.