Νέα Δημοκρατία: Η σύναξη των γαλάζιων ομάδων

Στη ΝΔ ξέρουν καλά από κόντρες παρασκηνίου, από ομαδοποιήσεις, ακόμα και από ανοιχτές αντιπαραθέσεις με αμφισβήτηση της ηγεσίας και με αρχηγούς εν αναμονή. Επί Κυριάκου Μητσοτάκη, στα δέκα χρόνια που κρατά το τιμόνι της παράταξης και στην επταετία της πρωθυπουργίας του, οι εσωκομματικές αντιθέσεις έπαιζαν «χαμηλά» μέχρι τις δύο σοβαρότερες, κρίσεις: τη διαγραφή του Αντώνη Σαμαρά, ο οποίος φαίνεται ότι κινείται προς τη δημιουργία κόμματος, και την αποστασιοποίηση του Κώστα Καραμανλή με διαχωριστικές γραμμές από τη σημερινή ηγεσία και του επιτελικού κράτους. Οι άλλοτε διακριτές ομάδες –  «μητσοτακικοί», «καραμανλικοί», «σαμαρικοί» – έχουν ατονήσει και τα όριά τους μπερδεύονται πλέον σε μια εν εξελίξει αναδιαμόρφωση του σκηνικού.

Στο ρευστό εσωκομματικό τοπίο η βασική ομαδοποίηση αφορά αφενός στελέχη (μικρά, μεσαία και υψηλόβαθμα καθώς και βουλευτές) μητσοτακικής αναφοράς αφετέρου στελέχη της «παραδοσιακής» ΝΔ. Εχει εξήγηση η ρευστότητα: από τη μία ο Καραμανλής, που θεωρεί τη ΝΔ σπίτι του και κρατά διαύλους με μέλη και βουλευτές, δεν θέλει να μετέχει σε διεργασίες (βλέπει όμως στο γραφείο του πολλούς, λένε οι γνωρίζοντες) ενώ κινείται με διαχρονικούς συνεργάτες του, από την άλλη ο Σαμαράς ετοιμάζει τα επόμενα βήματα απέναντι στη σημερινή ηγεσία, ανοίγοντας τον κύκλο συνομιλητών του αλλά έχοντας στο πλευρό του σταθερά τους εξ απορρήτων του.

Ακόμα και σε επίπεδο κοινοβουλευτικής ομάδας οι πτέρυγες δεν είναι όπως παλιά: υπάρχουν εκείνοι που αναδείχθηκαν επί Μητσοτάκη, υπάρχουν πολιτικοί φίλοι και «φιλικά διακείμενοι» στους δύο πρώην πρωθυπουργούς. Για παράδειγμα η είσοδος του Ανδρέα Κατσανιώτη στο γραφείο του Σαμαρά στη Βουλή, τη μέρα συνεδρίασης της γαλάζιας ΚΟ προ ημερών, δεν εξέπληξε κανέναν, ούτε αιφνιδίασε το γεγονός ότι στους υπογράφοντες την επιστολή με επικρίσεις στο επιτελικό κράτος υπήρχαν επιπλέον στελέχη σαμαρικών καταβολών (ο Γιάννης Παππάς και ο Ξενοφών Μπαραλιάκος). Το σύνθετο περιβάλλον ανακατατάξεων πιστοποιεί και ότι στην ομάδα των υπογραφόντων ήταν ο Γιάννης Οικονόμου, στέλεχος καραμανλικών καταβολών, με διαδρομή δίπλα στην Ντόρα Μπακογιάννη και ανάληψη θέσεων ευθύνης επί διακυβέρνησης Μητσοτάκη.

Το ίδιο δείχνουν κι άλλα γεγονότα: η παραίτηση ακόμα και από μέλος της ΝΔ, της Ιωάννας Γκελεστάθη, η οποία στήριζε Μητσοτάκη, το μείγμα προσώπων με διαφορετικά σημεία αναφοράς στα γαλάζια τραπεζώματα (μπορεί να βρεθούν μαζί διαφωνούντες όπως ο Μίλτος Χρυσομάλλης και πλέον «θεσμικοί» όπως ο Μάξιμος Χαρακόπουλος), ακόμα και το τελευταίο χτύπημα (σε μια αναζήτηση της «ψυχής» της ΝΔ) δέκα πρώην και νυν στελεχών και βουλευτών, καθώς άλλοι ανάγονται στον πολιτικό κύκλο του Σαμαρά, όπως ο Θανάσης Σκορδάς που λέγεται ότι θα έχει ρόλο στο πιθανό νέο κόμμα, άλλοι έχουν διαδρομή επί Καραμανλή, άλλοι είναι στον κύκλο του πρώην προέδρου Βαγγέλη Μεϊμαράκη.

Εν ολίγοις η κινητικότητα στο γαλάζιο οικοσύστημα είναι υπαρκτή: απέναντι στους «προεδρικούς», οι οποίοι ενεργοποιούνται έντονα και στο πλαίσιο και του συνεδρίου που θα αναδείξει νέα Πολιτική Επιτροπή, λέγεται ότι καραμανλογενή στελέχη έχουν ενδιαφέρον να πλησιάσουν το σαμαρικό στρατόπεδο, ενώ στελέχη που έχουν περάσει από υψηλές θέσεις στον κομματικό μηχανισμό επανενεργοποιούνται μετά τη διαγραφή του Σαμαρά – πέραν του Θανάση Σκορδά, οι Κωνσταντίνος Τσιμάρας, Γιώργος Λουλουδάκης κ.ά.

Ο «ελέφαντας στο δωμάτιο»

Στο συνεδριακό τριήμερο υπάρχει ένα ακόμα πρόσωπο που μπορεί να δοκιμάσει τις εσωκομματικές ισορροπίες, σε μια περίοδο που ο Μητσοτάκης επιδιώκει ενότητα και φρένο στην εσωστρέφεια. Ο άλλοτε γενικός γραμματέας του Πρωθυπουργού Γρηγόρης Δημητριάδης – για κάποιους ο «ελέφαντας στο δωμάτιο» – κινείται εδώ και μήνες στο νεοδημοκρατικό οικοσύστημα με επαφές τόσο με βουλευτές όσο και με τοπικά στελέχη. Οι περισσότεροι εκτιμούν ότι δεν θα λείπει από το Metropolitan Expo ενώ σε κάθε περίπτωση λέγεται παρασκηνιακά ότι παραμένει ισχυρός παίκτης με συνέδρους να έχουν σημείο αναφοράς στον ίδιο.

Εξού και οι εκλογικές διαδικασίες του Σαββατοκύριακου έχουν τη δική τους βαρύτητα – το Σάββατο υποβάλλονται οι υποψηφιότητες για την Πολιτική Επιτροπή και η ανάδειξη των νέων μελών αναμένεται την Κυριακή. Εχουν προηγηθεί παρασκηνιακές κινήσεις και από το κεντρικό σύστημα, και από τα γραφεία κεντρικών στελεχών, και μια προσωπική κινητοποίηση του Δημητριάδη, με κοινό στόχο: τη μέγιστη διείσδυσή τους στον κομματικό μηχανισμό.

Τα Συνέδρια που σημάδεψαν την ιστορία της ΝΔ

1979: Το πρώτο τακτικό συνέδριο έγινε το 1979, στη Χαλκιδική. Το ανώτατο κομματικό όργανο ενέκρινε ομόφωνα τις ιδεολογικές αρχές που εισηγήθηκε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής. Οι σύνεδροι είχαν εκλεγεί από τα μέλη, ακολουθώντας το υπόδειγμα που μόνο το ΚΚΕ είχε θέσει μέχρι τότε. Η ΝΔ ορίστηκε ως «κόμμα του ριζοσπαστικού φιλελευθερισμού». Το κλίμα, όμως, δεν ήταν και τόσο πανηγυρικό. Εκεί έκανε αισθητή την παρουσία της η Κίνηση της Βόλβης, το πρώτο γαλάζιο αντάρτικο που είχε «εκδηλωθεί» από το 1976. Οι συμμετέχοντες ζητούσαν αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας του κομματικού μηχανισμού. Πάντως, η αρχηγική εξουσία ουδέποτε κλονίστηκε στ’ αλήθεια. Απλά, ο Σταύρος Τσιώλης βρήκε μερικές ωραίες ατάκες για την ταινία «Ας περιμένουν οι γυναίκες».

1986: Τελικά, κάποιες αλλαγές στους κανονισμούς λειτουργίας των κομματικών οργανώσεων ψηφίστηκαν στο 2ο τακτικό συνέδριο το 1986. Ωστόσο, λίγο πριν συναντηθούν οι νεοδημοκράτες στη Θεσσαλονίκη, το κόμμα τους είχε διασπαστεί για πρώτη φορά. Ο Κωστής Στεφανόπουλος είχε ιδρύσει τη ΔΗΑΝΑ, παίρνοντας μαζί του δέκα βουλευτές. Οι δύο απανωτές ήττες από το ΠΑΣΟΚ οδήγησαν τη ΝΔ να αφήσει στην άκρη την αβερωφική γραμμή και να δώσει μεγαλύτερη έμφαση στον φιλελευθερισμό. Οι ιστοριοδίφες της παράταξης θυμούνται ότι τότε η Διοικούσα Επιτροπή μετονομάστηκε σε Κεντρική Επιτροπή και πρώτος σε σταυρούς στην ψηφοφορία για τα μέλη της αναδείχθηκε ο Μεϊμαράκης.

1994: Το 1994 γίνεται το πρώτο συνέδριο υπό την ηγεσία του Μιλτιάδη Εβερτ – και το τρίτο τακτικό του κόμματος – στη Χαλκιδική. Ο τόπος επιλέχθηκε για σημειολογικούς λόγους. Για να επανασυνδεθεί η ΝΔ με το ύφος του ιδρυτή της, δηλαδή. Ο αρχηγός της δηλώνει πως «δεν είναι κόμμα ούτε σοσιαλιστικό, ούτε νεοφιλελεύθερο» – μια παρατήρηση στην οποία πολλοί ερμήνευσαν το δεύτερο σκέλος σαν μπηχτή για τον προκάτοχό του στην προεδρία. Το κεντρικό σύνθημα ήταν «εμπρός για μια ειρηνική επανάσταση», ενώ ο νούμερο ένα κομματικός στόχος ήταν ο επαναπατρισμός όσων είχαν εγκαταλείψει τη ΝΔ ακολουθώντας τον Αντώνη Σαμαρά, μετά τη δεύτερη διάσπασή της.

1997: Το τέταρτο τακτικό συνέδριο, το 1997, είναι το πρώτο που εκλέγει αρχηγό της ΝΔ. Μέχρι τότε αυτό το προνόμιο ανήκε στην ΚΟ. Η ήττα στις εθνικές εκλογές του 1996 είχε προκαλέσει μεγάλη εσωκομματική αναταραχή. Δύο βαρόνοι και 30 «λοχαγοί» είχαν προωθήσει την υποψηφιότητα του Κώστα Καραμανλή. Ο νεαρός εκείνη την εποχή ανιψιός του εθνάρχη πέρασε 10 μονάδες τον Γιώργο Σουφλιά από τον πρώτο γύρο και στον δεύτερο επικράτησε του Σαρακατσάνου με διαφορά 38,32%. Αργότερα, ο νικητής διέγραψε τον χαμένο (μαζί με άλλους τέσσερις) προκειμένου να καθιερωθεί ως αρχηγός. Αφού το πέτυχε, στο επόμενο συνέδριο, το 2001, εκστόμισε την περίφημη φράση «Γιώργο, καλωσόρισες σπίτι σου».

2009: Το έκτακτο συνέδριο του 2009 περιγράφεται ως το κρισιμότερο στη νεοδημοκρατική ιστορία. Μετά την παραίτηση του Καραμανλή του νεότερου, ένας από τους δελφίνους, ο Δημήτρης Αβραμόπουλος, ρίχνει την ιδέα να εφαρμόσουν το πασοκικό μοντέλο της εκλογής αρχηγού από τη βάση. Το κάνει γιατί δεν έχει καμία ελπίδα να κερδίσει ενώ διεκδικεί την προεδρική καρέκλα η Μπακογιάννη, η οποία θεωρείται το απόλυτο φαβορί. Οι σύνεδροι εγκρίνουν την τροποποίηση του Καταστατικού και στρώνεται ο δρόμος για μια διαδικασία που λανσαρίστηκε ως άνοιγμα στην κοινωνία. Αλλά, όπως πολλές τέτοιες, έφερε ένα αποτέλεσμα μάλλον απροσδόκητο: το κόμμα πέρασε στα χέρια του Σαμαρά.

2022: Επί Κυριάκου Μητσοτάκη καθιερώθηκε η ετήσια διεξαγωγή τακτικού συνεδρίου. Στου 2022, ο Σαμαράς επανέλαβε από βήματος πως «η ΝΔ δεν είναι και δεν μπορεί ποτέ να γίνει Ποτάμι». Και – sic – ξεκαθάρισε ότι «Κεντροδεξιά χωρίς Δεξιά δεν υπάρχει». Ο νυν Πρωθυπουργός απάντησε στο καρφί. «Είχαμε φτάσει να πάρουμε 18% αλλά ξαναπιάσαμε το 40%», είπε – εξηγώντας πως επέστρεψαν στα υψηλά ποσοστά επειδή ξαναθυμήθηκαν τη φιλελεύθερη παράδοσή τους. Αυτή η σύγκρουση μετέτρεψε το 14ο συνέδριο στην πιο ενδιαφέρουσα σύναξη του ανώτατου κομματικού οργάνου από το 2009 κι έπειτα. Ολες οι άλλες της μητσοτακικής εποχής ήταν μάλλον υποτονικές – περισσότερο επικοινωνιακές φιέστες παρά πεδίο έντονων εσωτερικών διεργασιών. Μένει να φανεί αν ο κανόνας θα αλλάξει στη φετινή.