Μουσείο Ελληνικής Επανάστασης στο Γουδί

Έναν νέο πυρήνα πολιτισμού αποκτά η Αθήνα στο Άλσος Στρατού στο Γουδί, καθώς πλάι στην Εθνική Γλυπτοθήκη μπήκαν χθες οι βάσεις για τη δημιουργία ενός καινούργιου μουσείου αφιερωμένου στην Ελληνική Επανάσταση. Το εγκαταλελειμμένο πρώην Στρατιωτικό Αρτοποιείο Αθηνών, μαζί με τον υποσταθμό της ΔΕΗ και τη φυλακή των «Εξι», συνθέτουν το κτιριακό συγκρότημα που θα αποτελέσει την έδρα του νέου «Εθνικού Μουσείου για το 1821».

Έργο που θα πραγματοποιηθεί χάρη στη διπλή δωρεά του Ιδρύματος «Αντώνιος Ε. Κομνηνός»: του συνόλου περίπου 100 έργων της φιλελληνικής συλλογής του και του ποσού των 12 εκατ. ευρώ για τη μετατροπή των κτιρίων σε μουσειακών προδιαγραφών χώρους.

Ο νέος φορέας θα υπάγεται στην αρμοδιότητα του υπουργείου Εθνικής Αμυνας, ενώ η διοικητική του λειτουργία και η διαχείρισή του θα ανήκουν στην Εθνική Πινακοθήκη, στη δικαιοδοσία της οποίας υπάγεται και η Εθνική Γλυπτοθήκη, που στεγάζεται σε δύο κτίρια των πρώην βασιλικών στάβλων και μοιράζεται το ίδιο προαύλιο με το Αρτοποιείο.

Η αποδοχή της δωρεάς επισφραγίστηκε χθες με σύμβαση που υπογράφηκε από τον υπουργό Εθνικής Αμυνας Νίκο Δένδια, την υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, την πρόεδρο της Εθνικής Πινακοθήκης Ολγα Μεντζαφού και τον δωρητή, πρόεδρο του Ιδρύματος «Αντώνιος Ε. Κομνηνός», Αντώνη Κομνηνό.

Το πρώτο βήμα έγινε στα τέλη Φεβρουαρίου, όταν ο εφοπλιστής και συλλέκτης Αντώνης Κομνηνός, μέσω του Ιδρύματος «Αντώνης Ε. Κομνηνός», δώρισε στην Εθνική Πινακοθήκη (όπου ο ίδιος είναι τακτικό μέλος του διοικητικού της συμβουλίου) περί τα 100 έργα φιλελληνικού ενδιαφέροντος, ελλήνων και ξένων δημιουργών. Χθες, υπογράφηκε και η σύμβαση για τη χρηματική δωρεά των 12 εκατ. ευρώ, τα οποία προορίζονται για την αποκατάσταση του κτιριακού συνόλου, εμβαδού 6.000 τ.μ., που κατασκευάστηκε σε διάφορες φάσεις από το 1907 έως το 1930, και τη μετατροπή του σε μουσείο.

Κεντρικό ρόλο θα έχει το Αρτοποιείο, ένα βιομηχανικό κτίριο μεσοπολεμικής αρχιτεκτονικής επηρεασμένο από τον ευρωπαϊκό μοντερνισμό, το οποίο παρά το γεγονός ότι είναι κηρυγμένο διατηρητέο ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, τόσο από το τότε υπουργείο Χωροταξίας, Περιβάλλοντος και Δημοσίων Εργων όσο και από το υπουργείο Πολιτισμού, σήμερα στέκει ερειπωμένο, με έντονα τα σημάδια της καταστροφής από τον χρόνο και την ανθρώπινη παρέμβαση, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό του.

Τι θα περιέχει

Ως προς το περιεχόμενο, το μουσείο θα έχει κεντρικό θεματικό άξονα την Ελληνική Επανάσταση, τον φιλελληνισμό και άλλες ευρωπαϊκές επαναστάσεις του 19ου αιώνα, με έργα που θα προέρχονται κατά βάση από τη συλλογή που το Ιδρυμα «Αντώνιος Ε. Κομνηνός» προσέφερε στην Εθνική Πινακοθήκη και η οποία με τη σειρά της θα τα παραχωρήσει στον νέο φορέα.

Μια χαρακτηριστική επιλογή από αυτά είχε το κοινό την ευκαιρία να δει για πρώτη φορά στην Αθήνα, σε έκθεσή τους στο Μουσείο Μπενάκη το 2021, με αφορμή την επέτειο των 200 χρόνων από την κήρυξη της Επανάστασης, και στη συνέχεια στη Θεσσαλονίκη, στο Τελλόγλειο Ιδρυμα, την επόμενη χρονιά.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται εμβληματικές δημιουργίες, όπως «Ο θάνατος του Λάμπρου Τζαβέλλα» του Λουντοβίκο Λιπαρίνι και «Η κόρη των Αθηνών» του Θεόδωρου Βρυζάκη, καθώς και αρκετά ακόμη έργα σπουδαίων ζωγράφων  – όπως του διάσημου άγγλου τοπιογράφου Εντουαρντ Λιρ και του γερμανού καλλιτέχνη της «ιστορικής-ειδησεογραφικής ζωγραφικής» Πέτερ φον Ες –  οι οποίοι ενέταξαν το φιλελληνικό στοιχείο στο εικαστικό τους ρεπερτόριο, ανάλογα με τα πρότυπα και την ιδεολογία της χώρας καταγωγής τους.

Τη μόνιμη έκθεση του Μουσείου για την Επανάσταση του 1821 θα πλαισιώσουν ιστορικά κειμήλια, έργα τέχνης και τεκμήρια από τις συλλογές της Εθνικής Πινακοθήκης και άλλων δημόσιων και ιδιωτικών φορέων.

Για τη μετατροπή του κτιριακού συνόλου σε μουσείο έχουν ήδη γίνει προκαταρκτικές μελέτες, οι οποίες θα οριστικοποιηθούν υπό την επίβλεψη της Εθνικής Πινακοθήκης. Στόχος του δωρητή είναι οι οικοδομικές εργασίες να έχουν ολοκληρωθεί μέσα στα επόμενα δύο χρόνια.