- Advertisement -
Κλοπή έργων τέχνης σημειώθηκε αυτή την εβδομάδα σε γαλλικό μουσείο, με τέσσερις πίνακες του ιμπρεσιονιστή Πιερ-Ογκίστ Ρενουάρ να αφαιρούνται από τους δράστες, προκαλώντας αίσθηση αλλά όχι έκπληξη στους ειδικούς.
Μόλις τον προηγούμενο μήνα, η Ευρωπαϊκή αστυνομική υπηρεσία (Europol) είχε προειδοποιήσει για την αυξανόμενη τόλμη των διαρρήξεων σε μουσεία ανά την Ευρώπη.
Λίγες ημέρες πριν την κλοπή των έργων του Ρενουάρ, ο διεθνούς φήμης ντετέκτιβ έργων τέχνης Arthur Brand είχε προβλέψει στο BBC ότι αναμένονται περισσότερες πολύκροτες διαρρήξεις, ειδικά μετά τη θηριώδη ληστεία στο Λούβρο τον περασμένο Οκτώβριο.
Το θρασύτατο έγκλημα σε ένα από τα διασημότερα μουσεία του κόσμου συγκλόνισε τη Γαλλία, ενώ τα κοσμήματα αξίας 88 εκατ. ευρώ δεν έχουν ακόμα εντοπιστεί, σχεδόν ένα χρόνο μετά.
“Θα δούμε περισσότερα τέτοια περιστατικά”, σημειώνει ο Brand. “Αν μπορείς να χτυπήσεις το Λούβρο, οι κλέφτες σε όλο τον κόσμο το παρακολουθούν και σκέφτονται: ‘Δεν έχουμε και εμείς ένα τοπικό μουσείο με χρυσά και ασημένια αντικείμενα;’”
Μέσα σε λίγες ώρες από τη ληστεία στο Λούβρο, διαρρήκτες εισέβαλαν και σε μικρότερο μουσείο στη Γαλλία, αφαιρώντας σπάνια νομίσματα. Έκτοτε, έχουν καταγραφεί κλοπές όπως ένα διαμαντένιο κολιέ στη Βιέννη, τεχνουργήματα της Εποχής του Χαλκού στην Ισπανία και έργα τέχνης από δύο ιταλικά μουσεία, σύμφωνα με ρεπορτάζ του BBC.
Η διάρρηξη στο Μουσείο Ρενουάρ στο Καν-σιρ-Μερ είναι το πιο πρόσφατο περιστατικό, με τις αρχές να συνεχίζουν τις έρευνες για τον εντοπισμό των υπόλοιπων πολύτιμων πινάκων – δύο εκ των οποίων ανακτήθηκαν όταν οι δράστες τα άφησαν στον κήπο του μουσείου.
Η Europol δήλωσε στο BBC ότι τα περιστατικά διαρρήξεων σε μουσεία στην Ευρώπη άρχισαν να αυξάνονται τα τελευταία δύο χρόνια.
Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεσή της, τόσο οι μέθοδοι όσο και οι στόχοι των διαρρηκτών αλλάζουν, με αύξηση της βίας και προσανατολισμό σε αντικείμενα υψηλής αξίας, όπως πολύτιμα μέταλλα και πολύτιμοι λίθοι.
Τanto o Brand όσο και ο Ibrahim Bulut, ειδικός ασφάλειας μουσείων από βελγική εταιρεία συμβούλων, εκτιμούν πως πολλές από τις διαρρήξεις που ακολούθησαν το Λούβρο είναι μιμητικές.
“Κάθε μουσείο στον κόσμο ανησυχεί πλέον”, σημειώνει ο Brand. “Σε κάθε μουσείο έχουν γίνει συσκέψεις με τους υπεύθυνους ασφαλείας ή την αστυνομία.”
Από διαδήματα μέχρι δαχτυλίδια της Εποχής του Χαλκού: Τα θησαυρίσματα που κλέβονται
Η Ένωση για την Έρευνα Εγκλημάτων κατά της Τέχνης (ARCA) αναφέρει πως οι πρόσφατες κλοπές δείχνουν “συνεχή προτίμηση για μικρά, φορητά, άμεσα προσβάσιμα αντικείμενα και για επιθέσεις που ολοκληρώνονται μέσα σε λίγα λεπτά”.
Στοιχεία που παρείχε η ARCA στο BBC δείχνουν ότι οι καταγεγραμμένες κλοπές σε μουσεία της Γαλλίας εκτοξεύτηκαν το 2024 και αυξήθηκαν ελαφρώς το 2025.
Ωστόσο, οι αριθμοί μεταβάλλονται διαχρονικά, με περισσότερες κλοπές να καταγράφονται το 2015 σε σχέση με μια δεκαετία αργότερα. Αυτά τα εγκλήματα απειλούν αντικείμενα ανεκτίμητης ιστορικής και πολιτιστικής αξίας, αν και κάποιοι θεωρούν ότι “κλέβουν από τους πλούσιους, ποιος νοιάζεται;”, όπως σχολιάζει ο Brand.
Άλλοι επισημαίνουν το αποικιακό παρελθόν πολλών θησαυρών των ευρωπαϊκών μουσείων, με ιστορικούς τέχνης να τονίζουν πως τα γαλλικά βασιλικά κοσμήματα που εκλάπησαν από το Λούβρο περιείχαν σμαράγδια, διαμάντια, ζαφείρια και μαργαριτάρια που δεν είναι γηγενή στη Γαλλία.
Γιατί στοχεύονται τα μουσεία;
Τα μουσεία είναι πιο ευάλωτα και εύκολοι στόχοι για διαρρήκτες, αναφέρει ο Brand, συγκριτικά με καλά φυλασσόμενα κοσμηματοπωλεία και τράπεζες που πλέον διαθέτουν λιγότερα μετρητά.
Οι διευθυντές μουσείων παραδοσιακά “δεν έχουν ποτέ αρκετά χρήματα για ασφάλεια” ή προτιμούν να τα διαθέσουν για την επόμενη έκθεση. Επιπλέον, τα μουσεία στεγάζονται συχνά σε παλαιά κτίρια που δύσκολα προστατεύονται, προσθέτει.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το Denis Diderot Maison des Lumières, το οποίο διαρρήχθηκε λίγες ώρες μετά το Λούβρο και στεγάζεται σε δύο αρχοντικά του 18ου αιώνα στο Λανγκρ. Ο τοπικός δήμαρχος Théo Caviezel εξηγεί πως πρέπει να συνδυαστούν οι σύγχρονες απαιτήσεις ασφαλείας με τη διατήρηση της ιστορικής ταυτότητας των κτιρίων και τη συμμόρφωση με τις κανονιστικές διατάξεις για την πολιτιστική κληρονομιά.
Τα μουσεία είναι επίσης ανοικτοί δημόσιοι χώροι με λιγότερο αυστηρό έλεγχο πρόσβασης, επισημαίνει ο Kumar Sokka, διευθύνων σύμβουλος της Acre Security που συνεργάζεται με ευρωπαϊκά μουσεία.
Ακόμη κι αν ένα μουσείο έχει καλή ασφάλεια, οι διαρρήκτες μπορεί να εισβάλουν οπλισμένοι, αναφέρει ο Brand, προσθέτοντας ότι είναι ανέφικτο να τοποθετηθεί αστυνομία σε κάθε αίθουσα.
Πολλές διαρρήξεις διαρκούν μόλις μερικά λεπτά, με τους δράστες να έχουν διαφύγει πριν φτάσει η αστυνομία – όπως συνέβη και στη ληστεία των έργων του Ρενουάρ που ολοκληρώθηκε σε πέντε λεπτά.
Οι διαρρήξεις πλέον γίνονται όλο και πιο βίαιες, σύμφωνα με έκθεση της Europol. Οι δράστες χρησιμοποιούν βαριοπούλες, τσεκούρια, λοστούς και, σε ορισμένες περιπτώσεις, εκρηκτικά.
Στο Λούβρο, οι διαρρήκτες χρησιμοποίησαν μηχανικό ανελκυστήρα, έκοψαν το παράθυρο με εργαλεία και απείλησαν τους φύλακες, οι οποίοι αποχώρησαν, πριν σπάσουν τις προθήκες και αρπάξουν τα κοσμήματα. Στην περίπτωση του Ρενουάρ, οι δράστες έκοψαν το φράχτη με ηλεκτρικό μαχαίρι και στη συνέχεια πριόνισαν τα στηρίγματα των πλαισίων των πινάκων.
Η αυξημένη βία δημιουργεί νέες προκλήσεις για την ασφάλεια των μουσείων.
“Ένα ένοπλο περιστατικό εν ώρα λειτουργίας, όπως αυτό που βιώσαμε, καθιστά προτεραιότητα την ασφάλεια του κοινού και του προσωπικού”, τονίζει η Lilli Hollein, διευθύντρια του Μουσείου Εφαρμοσμένων Τεχνών (MAK) στη Βιέννη, που διαρρήχθηκε πρόσφατα.
Τι αλλάζει στις κλοπές
Το τι κλέβεται επίσης μεταβάλλεται. Ενώ οι πίνακες εξακολουθούν να αποτελούν στόχο, η πώλησή τους είναι δύσκολη, γι’ αυτό τα τελευταία δέκα χρόνια οι διαρρήκτες στρέφονται σε αντικείμενα που μπορούν να διαθέσουν ευκολότερα, όπως λέει ο Brand.
Πλέον, σύμφωνα με έκθεση της Europol, στο στόχαστρο μπαίνουν πολύτιμα μέταλλα, πέτρες, αλλά και πολιτιστικά αντικείμενα όπως κινεζική πορσελάνη.
“Τα πολύτιμα μέταλλα λιώνουν εύκολα, χωρίς να αφήνουν ίχνη για τις αρχές, διευκολύνοντας τις παράνομες πωλήσεις”, σημειώνει η Europol. “Οι πολύτιμοι λίθοι αφαιρούνται εύκολα από τα κοσμήματα και πωλούνται χωριστά.”
Παράλληλα, η κινεζική πορσελάνη διαθέτει υψηλή ζήτηση στην αγορά τέχνης, καθιστώντας την ελκυστική για τους διαρρήκτες.
Μετά από μια κλοπή, οι αρχές διαθέτουν συνήθως τέσσερις έως έξι ημέρες για να εντοπίσουν τους δράστες, σύμφωνα με τον Brand, που συνεργάζεται με τις αρχές καλώντας πληροφοριοδότες ή λαμβάνοντας ανώνυμες καταγγελίες.
Ακόμη κι αν συλληφθούν ύποπτοι, τα κοσμήματα ή τα πολύτιμα μέταλλα συχνά δεν εντοπίζονται – όπως συνέβη και με τη ληστεία του Λούβρου.
Αντίθετα, ο Brand εκτιμά ότι οι πίνακες του Ρενουάρ που εκλάπησαν αυτή την εβδομάδα – δύο εκ των οποίων εγκαταλείφθηκαν από τους δράστες – “μάλλον θα ανακτηθούν”, καθώς “κανείς δεν θα θελήσει να τους αγοράσει και πιθανότατα οι κλέφτες δεν γνωρίζουν τι να τους κάνουν”.
Πώς μπορούν να προστατευτούν τα μουσεία;
Μετά τη διάρρηξη του Οκτωβρίου, το Maison des Lumières προχώρησε σε έλεγχο ασφαλείας που διενεργήθηκε από αστυνομικούς διορισμένους από το γαλλικό υπουργείο Πολιτισμού, όπως αναφέρει ο δήμαρχος Caviezel.
Κάποιες από τις συστάσεις ήδη εφαρμόζονται, όπως η ενίσχυση της βιντεοεπιτήρησης, ενώ άλλες δομικές βελτιώσεις βρίσκονται υπό μελέτη.
Το MAK στη Βιέννη επίσης αύξησε τα μέτρα ασφαλείας, με ελέγχους εισόδου μέσω ανιχνευτή μετάλλων, υποχρεωτική φύλαξη τσαντών και περισσότερους φύλακες.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι το κλειδί είναι η δημιουργία φυσικών εμποδίων που θα καθυστερήσουν τους διαρρήκτες, δίνοντας χρόνο στην αστυνομία να επέμβει ή καθιστώντας τη διάρρηξη τόσο χρονοβόρα ώστε να αποθαρρύνει τους επίδοξους δράστες.
“Η ασφάλεια αφορά την αγορά χρόνου,” επισημαίνει ο Bulut. “Ο στόχος δεν είναι να καταστήσεις τη διάρρηξη θεωρητικά αδύνατη, αλλά να κάνεις την αφαίρεση δύσκολη, θορυβώδη, ανιχνεύσιμη και κυρίως χρονοβόρα.”
Ο Brand προτείνει ως καθυστέρηση την τοποθέτηση επιπλέον βαριάς πόρτας, ενίσχυση των υαλοπινάκων ή χρήση συσκευών καπνού.
Ο Sokka τονίζει τη σημασία ολοκληρωμένων συστημάτων, ώστε αν ενεργοποιηθεί ο συναγερμός, να μπορεί να κλειδωθεί το κτίριο ή να ασφαλιστούν τα πολύτιμα έργα.
Ωστόσο, τα μέτρα ασφαλείας είναι δαπανηρά. Ο δήμαρχος Caviezel, υπεύθυνος για δύο μουσεία και συλλογές, αναφέρει πως η εξεύρεση πόρων αποτελεί “μία από τις βασικές προκλήσεις”.
“Μια μικρή πόλη μπορεί να φιλοξενεί συλλογές εθνικής σημασίας χωρίς να διαθέτει τους οικονομικούς πόρους ενός μεγάλου ιδρύματος του Παρισιού.”
Ο Bulut, μέλος του Διεθνούς Συμβουλίου Ασφαλείας Μουσείων, τονίζει ότι δεν είναι όλα θέμα τεχνολογίας. Σημαντικό ρόλο παίζει και η εκπαίδευση των φυλάκων ώστε να εντοπίζουν ύποπτα άτομα και να τα αποτρέπουν με την παρουσία τους.
Τα μουσεία επενδύουν σε νέες τεχνολογίες, με τον Sokka να αναφέρει αυξημένη ζήτηση για συστήματα ανίχνευσης δονήσεων που μπορούν να εντοπίσουν διάτρηση τοίχων.
Οι διαρρήξεις δεν αυξάνονται παντού στην Ευρώπη. Στη Σουηδία, τα περιστατικά μειώθηκαν την τελευταία δεκαετία, σύμφωνα με την εκπρόσωπο της χώρας για τη σύμβαση της Unesco κατά της παράνομης διακίνησης πολιτιστικής κληρονομιάς, Peg Magnusson. Ωστόσο, εμφανίζονται νέοι στόχοι πολιτιστικού ενδιαφέροντος.
Η πρόκληση για τα μουσεία σήμερα είναι να αυξήσουν την ασφάλεια, χωρίς να χάσουν τον ανοιχτό χαρακτήρα τους προς το κοινό.
“Ένα μουσείο δεν μπορεί να είναι φρούριο,” δηλώνει η Hollein. “Θέλουμε να παραμείνουμε ανοιχτοί θεσμοί, αλλά ταυτόχρονα αντιμετωπίζουμε νέες προκλήσεις και επιθέσεις που απαιτούν νέα πρότυπα.”
Comments are closed.