Μαρzάν Σατραπί: Ακεραιότητα

Στη σπουδαιότερη δουλειά της, το αυτοβιογραφικό κόμικς «Περσέπολις», η μικρή Μαρzάν Σατραπί καλείται από τη γιαγιά της λίγο πριν εγκαταλείψει για πρώτη φορά το Ιράν να είναι οπλισμένη με «αξιοπρέπεια και ακεραιότητα». Δημιουργός κόμικς, γελοιογράφος, κινηματογραφική σκηνοθέτις, η Σατραπί πέθανε στα 56 της χρόνια «από θλίψη» μετά τον θάνατο του έρωτα της ζωής της, σύμφωνα με τις δηλώσεις των οικείων της στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων.

Γεννημένη το 1969 και μεγαλωμένη στην Τεχεράνη, η Σατραπί έγινε παγκοσμίως γνωστή για το «Περσέπολις», μια δουλειά που μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο με σκηνοθέτιδα την ίδια αποσπώντας υποψηφιότητα για Οσκαρ. Το βιβλίο ακολουθεί τα παιδικά της χρόνια μέχρι την οριστική αυτοεξορία της στη Γαλλία και αποτελεί μια ηθογραφία του Ιράν στα χρόνια λίγο πριν από την πτώση του καθεστώτος του Σάχη αλλά και στα πρώτα αρκετά χρόνια της εγκαθίδρυσης του θεοκρατικού καθεστώτος που ακολούθησε. Το «Περσέπολις» είναι συγχρόνως αυτοβιογραφία, οικογενειακό έπος για τη Σατραπί αλλά και ένα επιδραστικό αφήγημα που υπήρξε πολύτιμο παράθυρο στη ζωή των Ιρανών υπό του θεοκρατικού καθεστώτος καταπίεσής τους για τα μάτια των Δυτικών.

Με μια υπέροχη μινιμαλιστική σχεδιαστική γραμμή, με μελάνι μαύρο που παρόλο που «έπνιγε» τη σελίδα και τα καρέ συγχρόνως τα άφηνε να αναπνέουν με έναν μαγικό τρόπο, με εκούσιες αναφορές στη χιλιάδων ετών ζωγραφική παράδοση της Περσίας, με ένα σενάριο που λειτουργούσε σε απόλυτο συγχρονισμό με το σχέδιό της, με εντελώς αδιαχώρητο τρόπο, η Σατραπί δημιούργησε ένα από τα σημαντικότερα δείγματα κόμικς που έχουμε σήμερα. Η δουλειά της διεύρυνε την αναγνωρισιμότητα, την καθιέρωση και την επιτυχία του μέσου, ενώ αποτέλεσε και μια δυνατή φωνή κατά της θεοκρατίας, υπέρ της ελευθερίας. Πάνω απ’ όλα όμως η ίδια υπήρξε συνεπής, αξιοπρεπής κι ακέραιη, ακολουθώντας τη συμβουλή της γιαγιάς της.

Οταν, στις αρχές του 2025, η Γαλλία, η πατρίδα της (μιας και η ίδια είχε εδώ και σχεδόν είκοσι χρόνια πολιτογραφηθεί Γαλλίδα) θέλησε να την τιμήσει με τη Λεγεώνα της Τιμής, η Σατραπί αρνήθηκε καταγγέλλοντας την υποκριτική στάση της Γαλλίας απέναντι στο Ιράν, καθώς, όπως είπε τότε, η Γαλλία δεν χορηγεί βίζα σε αντιφρονούντες Ιρανούς που αγωνίζονται ενάντια στο καθεστώς. Ετσι ήταν η Σατραπί. Αγωνίστηκε υπέρ της ελευθερίας, κατά του θρησκευτικού φονταμενταλισμού, κατά της απολυταρχίας, εγκατέλειψε την πατρίδα της για να ζήσει ελεύθερη. Παρέμεινε ακέραιη. Η στήριξη, είπε, πρέπει να είναι έμπρακτη και όχι να περιορίζεται σε «φωτογραφίες με θύματα ή διασημότητες κατά τη διάρκεια των εορτασμών για τον θάνατο της Mahsa Amini». Ακεραιότητα, λοιπόν. Αντίο Μαρzάν κι ευχαριστούμε για όλα.