Μαρία Δεμερτζή στα «ΝΕΑ»: Η Γαλλία μπορεί να συμπαρασύρει και την Ιταλία

Είναι πολύ σοβαρό για την Ευρώπη το να αντιμετωπίσει η Γαλλία πρόβλημα στις αγορές δηλώνει στη συνέντευξή της στα «ΝΕΑ» η Μαρία Δεμερτζή, καθηγήτρια Οικονομικής Πολιτικής στο European University Institute (EUI).

Η έγκριτη οικονομολόγος και πρώην αναπληρώτρια διευθύντρια στο Bruegel θεωρεί ότι αν υπάρξει πρόβλημα με τη Γαλλία θα συμπαρασύρει την Ιταλία και θα μεταδοθεί σε άλλες χώρες. Σχετικά με τα αιτήματα Ιταλίας και Ελλάδας για πρόσθετη δημοσιονομική ευελιξία για τη χρηματοδότηση προσωρινών μέτρων στήριξης λέει ότι είναι δικαιολογημένα καθώς αφορούν την αντιμετώπιση ενός εξωτερικού σοκ, επισημαίνει, όμως, ταυτόχρονα τον κίνδυνο δημοσιονομικών ατοπημάτων.

Ελλάδα και Ιταλία ζητούν προσωρινή εξαίρεση στο πλαφόν των δαπανών ώστε να χρησιμοποιηθούν κυρίως τα υπερκέρδη από τον ΦΠΑ στην ενίσχυση αυτών που θίγονται από τις υψηλές ενεργειακές τιμές. Όμως υπάρχουν ήδη αντιρρήσεις για την ανάγκη νέας ευελιξίας, καθώς θεωρείται ότι θα υπάρξει κακό προηγούμενο όσον αφορά την ευελιξία στο πλαφόν των καθαρών δαπανών, που μπορεί να οδηγήσει σε δημοσιονομικά ατοπήματα. Πώς βλέπετε τη συζήτηση αυτή;

Κατ’ αρχάς το αίτημα φαίνεται λογικό με την έννοια ότι εφόσον έχουν εντοπιστεί οι πόροι και έχει κοστολογηθεί η δαπάνη, είναι γνωστή η πηγή των αναγκαίων χρημάτων.

Φυσικά ο κίνδυνος ατοπημάτων πάντα υπάρχει και μάλιστα αφορά τους δημοσιονομικούς κανόνες, οι οποίοι έχουν πολύ άσχημο ιστορικό σχετικά με αυτό το θέμα. Είναι λογικό από τη μια πλευρά ότι υπάρχουν αντιδράσεις. Από την άλλη πλευρά, όμως, εξακολουθούμε να βρισκόμαστε σε καταστάσεις, οι οποίες είναι εξαιρετικές και για τις οποίες δεν φταίει κανείς στην Ευρώπη.

Πρόκειται για ένα πραγματικό τελείως εξωτερικό σοκ. Παράλληλα, η ενεργειακή μετάβαση δεν είναι κάτι που μπορούμε να κάνουμε άμεσα. Οι λύσεις που προωθούμε δεν θα φέρουν σύντομα αποτελέσματα. Θα χρειαστούμε τριάντα χρόνια για να μπορέσουμε να αποδεσμευτούμε από την ενεργειακή εξάρτηση.

Παραμένουμε ευάλωτοι σε θέματα τα οποία έχουν να κάνουν με την επίδραση στις τιμές της ενέργειας. Δικαιολογείται λοιπόν να επιδιώκει μια κυβέρνηση να χρησιμοποιήσει μεγαλύτερη ευελιξία δεδομένου του κόστους. Βέβαια, ας μην κρυβόμαστε. Βρισκόμαστε σε μια χρονιά προεκλογική. Οπότε, αυτοί που θα στηρίξουν τέτοιου είδους μέτρα είναι αυτοί που έχουν εκλογές. Οι Ελληνες, οι Ιταλοί και οι Γάλλοι.

Θα μπορούσε, όμως, στην παρούσα συγκυρία η Γαλλία, η οποία αντιμετωπίζει σοβαρά δημοσιονομικά προβλήματα, να ζητήσει επιπλέον ευελιξία;

Η Γαλλία προβληματίζει. Αν δει κανείς την ψαλίδα στα σπρεντ μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας, βρισκόμαστε σε επίπεδα χρηματοοικονομικής κρίσης. Δεν είναι ξεκάθαρα τα αίτια, αλλά σίγουρα το έλλειμα και η έλλειψη αξιοπιστίας αναφορικά με τα δημοσιονομικά προγράμματα που προτείνονται παίζουν μεγάλο ρόλο. Παρότι εμείς στην Ελλάδα προστατευόμαστε από το γεγονός ότι το μεγαλύτερο ποσοστό του χρέους μας δεν είναι στις αγορές, αν υπάρξει πρόβλημα με τη Γαλλία θα συμπαρασύρει την Ιταλία και θα μεταδοθεί σε άλλες χώρες. Το ενδεχόμενο αυτό αποτελεί επιχείρημα εναντίον μεγαλύτερης ευελιξίας. Αν δώσεις μεγαλύτερη ευελιξία στη Γαλλία, μπορεί να έχει απρόσμενο αποτέλεσμα.

Ανησυχείτε για μετάδοση μιας δημοσιονομικής κρίσης από τη Γαλλία σε άλλες χώρες;

Εδώ τίθεται ένα θέμα, το οποίο πρέπει να παρακολουθούμε και έχει μάλιστα σχέση με τη διάθεση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας να παρέμβει. Συγκεκριμένα για το αν θα είναι διαθέσιμη να χρησιμοποιήσει το TPI της ΕΚΤ, το οποίο δεν έχει χρησιμοποιηθεί μέχρι στιγμής.

Αν η Γαλλία βρεθεί σε μια κατάσταση στην οποία οι αγορές θα αρχίσουν να την αποκλείουν, τότε θα πρέπει να παρέμβει η ΕΚΤ, να αγοράσει το γαλλικό χρέος. Βέβαια υπάρχει και ο ESM, του οποίου ο ρόλος είναι ακριβώς αυτός, δηλαδή η παρέμβαση με αγορά χρέους, αλλά αυτό προϋποθέτει και πρόγραμμα το οποίο φέρει μεγάλο στίγμα. Το χρέος της Γαλλίας βρίσκεται σε επίπεδο 4 τρισ. ευρώ και ο ESM δεν διαθέτει τους απαιτούμενους πόρους. Είναι πολύ σοβαρό για την Ευρώπη το να αντιμετωπίσει η Γαλλία πρόβλημα στις αγορές.

Βέβαια, υπάρχουν και άλλοι δημοσιονομικοί κίνδυνοι, π.χ. αν υπάρξει πρόβλημα στις ΗΠΑ, που έχουν υψηλό χρέος, το κόστος κατάρρευσης θα είναι τεράστιο για όλο τον κόσμο. Θα σημάνει τη μητέρα όλων των κρίσεων, καμία σχέση με το τι συνέβη το 2009, καθώς η αμερικανική οικονομία είναι εξαιρετικά συστημική. Για την Ευρώπη μια τέτοια εξέλιξη θα είναι καταστροφική. Ανησυχώ για το ενδεχόμενο αυτό.

Σε σχέση με τις τιμές της ενέργειας και το πόσο κρίσιμη είναι η κατάσταση όσον αφορά την επάρκειά τους στην Ευρώπη, πώς αξιολογείτε την κατάσταση;

Για την Ελλάδα έχουμε αποθέματα τα οποία μας βοηθάνε. Αποφασίστηκε επίσης η χρήση αποθεμάτων σε επίπεδο G7 υπό την πίεση του Τραμπ με στόχο να κρατηθούν οι τιμές σε επίπεδο βιώσιμο, ελπίζοντας ότι μέχρι το τέλος του χειμώνα αφενός θα μας φτάσουν τα αποθέματα και αφετέρου ότι θα έχει λυθεί το θέμα του Ιράν.

Τίθεται όμως ζήτημα μη επάρκειας;

Τίθεται, δυστυχώς, διότι φέτος ξεκινάμε με λιγότερα αποθέματα από πέρυσι, αν και ο καλός καιρός έχει ευνοήσει τη μη χρήση τους. Παρότι λόγω του καλού σχετικά καιρού δεν γίνεται μεγάλη χρήση ενέργειας, αποφασίστηκε η χρήση αποθεματικών.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτρέπει τα κράτη – μέλη της ΕΕ να μειώσουν τον στόχο αποθήκευσης φυσικού αερίου στο 80% της χωρητικότητας, από το προβλεπόμενο εκ του νόμου επίπεδο του 90% προκειμένου να αντιμετωπιστεί η κρίση και να μειωθεί η πίεση που ασκείται στις τιμές. Θα αποδώσει τα επιδιωκόμενα;

Ναι, αλλά σε βάθος χρόνου. Στην τρέχουσα χειμερινή περίοδο, διότι ξεκινάμε με μια κατάσταση στην οποία έχουμε λιγότερα αποθέματα βάσει της υφιστάμενης νομοθεσίας, οι τιμές μεταβάλλονται βάσει αυτής της νομοθεσίας. Αν αυτό αλλάξει θα βοηθήσει, αλλά όχι φέτος.