Μαδρίτη, Αθήνα: Τα Airbnb στο μικροσκόπιο της στεγαστικής κρίσης

Η στεγαστική κρίση φέρνει στο προσκήνιο σε ολόκληρη την Ευρώπη το ζήτημα των βραχυχρόνιων μισθώσεων, καθώς η αυξανόμενη χρήση κατοικιών ως τουριστικών καταλυμάτων μπορεί, σε περιοχές με έντονες στεγαστικές πιέσεις, να περιορίζει τη διαθεσιμότητα σπιτιών για μακροχρόνια κατοικία.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε στις 9 Σεπτεμβρίου πρόταση για να δώσει μεγαλύτερη νομική ασφάλεια σε δήμους και περιφέρειες που θέλουν να επιβάλουν περιορισμούς στα Airbnb, μέσω του νέου πλαισίου για την οικονομικά προσιτή στέγαση. Η πρόταση προβλέπει κοινά κριτήρια για τον προσδιορισμό των «περιοχών υπό στεγαστική πίεση» και διευκρινίζει υπό ποιες προϋποθέσεις οι τοπικές αρχές μπορούν να περιορίζουν τη χρήση κατοικιών για βραχυχρόνια τουριστική μίσθωση.

Το θέμα έχει ήδη πάρει μεγάλες διαστάσεις στην Ισπανία. Η υπόθεση της 87χρονης Μαρικαρμέν Αμπασκάλ, η οποία εκδιώχθηκε από το σπίτι της στη Μαδρίτη μετά την αύξηση του ενοικίου της κατά περισσότερο από 200%, πυροδότησε μαζικές κινητοποιήσεις για τη στεγαστική κρίση.

Μετά τις αντιδράσεις, η εταιρεία ακινήτων φέρεται να πρότεινε την επιστροφή του ενοικίου στα προηγούμενα επίπεδα, περίπου στα 500 δολάρια τον μήνα, για τα επόμενα οκτώ χρόνια. Σύμφωνα με το Al Jazeera, επικαλούμενο το Reuters, το ενοίκιο της είχε αυξηθεί από περίπου 500 σε 1.660 δολάρια, καθώς η επενδυτική εταιρεία που είχε αποκτήσει το κτίριο σχεδίαζε να αξιοποιήσει τα διαμερίσματα ως τουριστικά καταλύματα.

Την υπόθεση σχολίασε και ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας, ο οποίος βρέθηκε στο πλευρό των διαδηλωτών στη Μαδρίτη. Σε ανάρτησή του ανέφερε:

«Μαζί με τους διαδηλωτές στη Μαδρίτη που διαμαρτύρονται για τη στεγαστική κρίση.

Το σύνθημα είναι ένα: “Είμαστε όλοι Μαρικάρμεν”!

Η 87χρονη που οδηγήθηκε σε έξωση από εταιρεία ακινήτων, όταν δεν μπόρεσε να πληρώσει το ενοίκιό της, αφού τριπλασιάστηκε η τιμή του, έγινε σύμβολο ενάντια στην κερδοσκοπία των funds.

Και χάρη στον αγώνα των νέων, η Μαρικάρμεν δικαιώνεται.

Αυτή η μάχη πρέπει να κερδηθεί και στην Ελλάδα και σε ολόκληρη την Ευρώπη».

Η αναφορά του δημάρχου Αθηναίων στη Μαδρίτη αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον καθώς η ίδια συζήτηση έχει ανοίξει και στην Αθήνα, όπου η τουριστική ανάπτυξη και η εξάπλωση των βραχυχρόνιων μισθώσεων συναντούν τις αυξανόμενες πιέσεις στην αγορά κατοικίας.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Χάρης Δούκας (@harisdoukas)

Διαβάστε ακόμα: «Φρένο» στις βραχυχρόνιες μισθώσεις από την ΕΕ – Ποιες περιοχές θα μπορούν να επιβάλλουν περιορισμούς

Η Αθήνα στο επίκεντρο

Το πρόσφατο τραγικό περιστατικό στην Πλάκα επανέφερε με ένταση στο προσκήνιο το ερώτημα για το πώς συνυπάρχουν ο τουρισμός και η κατοικία στις πιο δημοφιλείς γειτονιές της Αθήνας. Και τα στοιχεία του Παρατηρητηρίου Βιώσιμου Τουρισμού του Δήμου Αθηναίων δείχνουν ότι η πίεση δεν αφορά συνολικά την πόλη, αλλά είναι ιδιαίτερα έντονη σε συγκεκριμένες περιοχές.

Στον «σκληρό πυρήνα» του τουριστικού κορεσμού περιλαμβάνονται εννέα γειτονιές που διατηρούν «Πολύ Υψηλή» σύνθετη τουριστική εξειδίκευση τόσο το 2018 όσο και το 2025: το Εμπορικό Κέντρο, το Μοναστηράκι και η Πλάκα, ο Ψυρρής και η Κουμουνδούρου, η Μακρυγιάννη, ο Αγιος Κωνσταντίνος και η Πλατεία Βάθης, το Θησείο, η Καλλιρρόης, το Δουργούτι Ι και η Πλατεία Πλαστήρα στο Παγκράτι.

Ιδιαίτερο βάρος έχει η 1η Δημοτική Κοινότητα, όπου συγκεντρώνεται σχεδόν το 60% των συνολικών τουριστικών κλινών του Δήμου Αθηναίων. Κέντρο, Πλάκα, Κολωνάκι και Εξάρχεια εξακολουθούν να συγκεντρώνουν δυσανάλογα μεγάλο μέρος της τουριστικής δραστηριότητας, παρά τη σταδιακή διάχυσή της και σε άλλες γειτονιές.

Ενδεικτική είναι η περίπτωση του Εμπορικού Κέντρου, όπου οι κατοικίες που διατίθενται για βραχυχρόνια μίσθωση αυξήθηκαν από 504 το 2018 σε 1.465 το 2025. Την ίδια ώρα, στην Πλάκα και το Μοναστηράκι, όπου η αύξηση των καταλυμάτων ήταν πιο συγκρατημένη, η τουριστική πίεση παραμένει από τις υψηλότερες στον Δήμο.

Ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας έχει επισημάνει ότι «η Αθήνα χρειάζεται τον τουρισμό, αλλά χρειάζεται και γειτονιές που παραμένουν ζωντανές για τους κατοίκους τους», θέτοντας στο επίκεντρο την ανάγκη ισορροπίας ανάμεσα στην τουριστική δραστηριότητα και την κατοικία.

Παράλληλα, στις περιοχές όπου εφαρμόστηκε η αναστολή έκδοσης νέων αδειών βραχυχρόνιας μίσθωσης, τα στοιχεία του Παρατηρητηρίου δείχνουν σημαντική επιβράδυνση της αύξησης των καταλυμάτων. Συγκεκριμένα, από 18%-20% την περίοδο 2023-2024, σε 1,7%-5,4% την περίοδο 2024-2025.

Η Κομισιόν επισημαίνει ότι οι βραχυχρόνιες μισθώσεις στις τέσσερις μεγαλύτερες πλατφόρμες αυξήθηκαν κατά 93% μεταξύ 2018 και 2024, ενώ συγκεντρώνονται σε μεγάλο βαθμό στις περιοχές που αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες στεγαστικές πιέσεις. Ενδεικτικά, στο κέντρο της Μαδρίτης αντιστοιχούν περίπου 40 βραχυχρόνιες μισθώσεις ανά 100 κατοικίες που διατίθενται για μακροχρόνια μίσθωση. Η μάχη, επομένως, μεταφέρεται στις ίδιες τις πόλεις. Εκεί όπου η τουριστική ζήτηση αυξάνεται, αλλά τα διαθέσιμα σπίτια για τους κατοίκους μειώνονται, οι τοπικές αρχές θα καλούνται να αποφασίσουν πού θα μπει το όριο στις βραχυχρόνιες μισθώσεις.