- Advertisement -
Μια σοβαρή αντίφαση αναδεικνύεται στην ευρωπαϊκή φαρμακευτική αγορά: την ώρα που εκατοντάδες χιλιάδες γυναίκες δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν τις ορμονικές θεραπείες που τους έχουν συνταγογραφηθεί, οι εταιρείες που τις παράγουν καταγράφουν σημαντική αύξηση πωλήσεων και, σε ορισμένες περιπτώσεις, εξασφαλίζουν μεγάλες ανατιμήσεις.
Η κατάσταση στην Ισπανία, όπου οι ελλείψεις έχουν επεκταθεί σε διαφορετικές μορφές θεραπείας, αποκαλύπτει πώς η περιορισμένη διαθεσιμότητα φαρμάκων μπορεί να μετατραπεί σε πρόβλημα πρόσβασης, αλλά και σε εργαλείο εμπορικής διαπραγμάτευσης.
Σύμφωνα με έρευνα της ισπανικής εφημερίδας «El País», οι ελλείψεις ξεκίνησαν τον Μάρτιο του 2026 με το Lenzetto, ένα σπρέι οιστραδιόλης που χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση συμπτωμάτων της εμμηνόπαυσης. Στη συνέχεια επεκτάθηκαν σε ορμονικά επιθέματα, ενώ δύο σκευάσματα σε μορφή δισκίων αποσύρθηκαν από την αγορά. Προβλήματα διαθεσιμότητας αναφέρονται πλέον και για το Oestraclin, ένα από τα εναπομείναντα διαδερμικά σκευάσματα.
Οι θεραπείες αυτές χρησιμοποιούνται τόσο από γυναίκες στην εμμηνόπαυση όσο και, σε ορισμένες περιπτώσεις, από τρανς γυναίκες. Η διακοπή ή η αναγκαστική αλλαγή τους μπορεί να προκαλέσει επιστροφή των συμπτωμάτων και να απαιτήσει νέα ιατρική αξιολόγηση.
Οι φαρμακευτικές εταιρείες αποδίδουν τις ελλείψεις κυρίως στη ραγδαία αύξηση της ζήτησης. Στην Ισπανία, η κατανάλωση του Lenzetto αυξήθηκε από 13.000 συσκευασίες το 2018 σε 123.000 το 2024, σχεδόν δεκαπλασιαζόμενη. Η Sandoz υποστηρίζει ότι η παγκόσμια ζήτηση για τα ορμονικά της επιθέματα έχει υπερτριπλασιαστεί μέσα σε δύο ή τρία χρόνια.
Ωστόσο, τα οικονομικά στοιχεία των επιχειρήσεων δείχνουν ότι η αυξημένη ζήτηση συνοδεύεται από σημαντική εμπορική ανάπτυξη.
Η ουγγρική Gedeon Richter, παραγωγός του Lenzetto, κατέγραψε το 2025 πωλήσεις 49,9 εκατ. ευρώ από το συγκεκριμένο προϊόν, αυξημένες κατά 66,7% σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Η Ισπανία αποτελεί την έκτη μεγαλύτερη αγορά της εταιρείας διεθνώς, με συνολικό κύκλο εργασιών 75,2 εκατ. ευρώ το 2025. Παρ’ όλα αυτά, το Lenzetto εξακολουθεί να απουσιάζει από τα ισπανικά φαρμακεία, παρά την αύξηση της τιμής του που εγκρίθηκε τον Απρίλιο.
Η τιμή που εισπράττει η εταιρεία αυξήθηκε από 4,51 σε 5,46 ευρώ, ενώ η τελική τιμή στο φαρμακείο ανέβηκε από 7,04 σε 12,49 ευρώ, δηλαδή κατά περίπου 77%. Η ανατίμηση, ωστόσο, δεν αποκατέστησε την τροφοδοσία της αγοράς.
Την ίδια περίοδο, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, ασθενείς κατάφεραν να αγοράσουν το προϊόν σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων η Πορτογαλία, η Ολλανδία, η Ελλάδα και η Ρουμανία. Μία γυναίκα ανέφερε ότι προμηθεύτηκε έξι συσκευασίες στην Πορτογαλία, πληρώνοντας 25,56 ευρώ για καθεμία.
Η Gedeon Richter απέδωσε αρχικά το πρόβλημα στην εξαιρετικά αυξημένη ζήτηση, ενώ προς τις ισπανικές αρχές έθεσε και το ενδεχόμενο παράλληλων εξαγωγών, δηλαδή της μεταπώλησης φαρμάκων από χώρες με χαμηλότερες τιμές σε αγορές όπου διατίθενται ακριβότερα.
Η ισπανική υπηρεσία φαρμάκων AEMPS αναφέρθηκε, αντίθετα, σε πρόβλημα στον μηχανισμό χορήγησης του σπρέι και άσκησε δημόσια κριτική στην εταιρεία για την ανεπαρκή συνεργασία της. Η ομαλοποίηση της διαθεσιμότητας δεν αναμένεται πριν από το 2027, σύμφωνα με προηγούμενη εκτίμηση της παραγωγού, ενώ οι ισπανικές αρχές προβλέπουν περιορισμένη επανεμφάνιση του προϊόντος από τα τέλη Νοεμβρίου.
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Sandoz στη Σουηδία. Τον Απρίλιο του 2026, η ελβετική φαρμακοβιομηχανία ζήτησε από τη σουηδική αρχή τιμολόγησης φαρμάκων αύξηση μεταξύ 60% και 70% για τα επιθέματα οιστραδιόλης Estradot.
Στο αίτημά της υποστήριξε ότι η παγκόσμια ζήτηση θα εξακολουθήσει να υπερβαίνει την παραγωγή τα επόμενα χρόνια και ότι οι τιμές επηρεάζουν άμεσα την προτεραιότητα με την οποία τροφοδοτούνται οι επιμέρους αγορές. Με την έγκριση της ανατίμησης, η Σουηδία θα μπορούσε να αποτελέσει «αγορά προτεραιότητας».
Η σουηδική αρχή ενέκρινε τις αυξήσεις στις 22 Ιουνίου, αναγνωρίζοντας ότι εξασφάλιζαν στην εταιρεία μεγαλύτερη κερδοφορία από εκείνη που συνήθως γίνεται αποδεκτή. Έκρινε, ωστόσο, ότι η απόφαση δικαιολογούνταν από τον κίνδυνο έλλειψης του φαρμάκου.
Στην Ελβετία, όπου δεν επιτεύχθηκε αντίστοιχη συμφωνία, η Sandoz απέσυρε το Estradot από τον κατάλογο των αποζημιούμενων φαρμάκων, με αποτέλεσμα οι ασθενείς να καλούνται να καλύπτουν το κόστος.
Στην Ισπανία, σύμφωνα με την AEMPS, το Estradot πρόκειται να σταματήσει να διατίθεται κατόπιν αιτήματος της εταιρείας. Η Sandoz ολοκλήρωσε το 2025 με πωλήσεις 11,086 δισ. δολαρίων και καθαρά κέρδη 914 εκατ. δολαρίων.
Σημαντικά οικονομικά αποτελέσματα καταγράφει και η Theramex, παραγωγός των επιθεμάτων Evopad και των καψουλών Bijuva. Η εταιρεία, που ελέγχεται από τα επενδυτικά κεφάλαια Carlyle και PAI Partners, εμφάνισε το 2025 κύκλο εργασιών 254,4 εκατ. ευρώ, αυξημένο κατά 17%, και λειτουργικά κέρδη 94,4 εκατ. ευρώ.
Παράλληλα, όμως, αντιμετωπίζει προβλήματα εφοδιασμού, καθώς δεν διαθέτει δικά της εργοστάσια και εξαρτάται από εξωτερικούς παραγωγούς. Στην Ισπανία, η έλλειψη του Lenzetto οδήγησε πολλές ασθενείς στα επιθέματα Evopad, προκαλώντας νέες ελλείψεις.
Η κατάσταση έχει αναδείξει και το ζήτημα της δημόσιας αποζημίωσης. Το Oestraclin, που εξακολουθεί να διατίθεται με περιορισμούς, κοστίζει 15,84 ευρώ ανά συσκευασία και δεν καλύπτεται από το ισπανικό δημόσιο σύστημα υγείας. Έτσι, οι ασθενείς επιβαρύνονται με ολόκληρο το ποσό.
Η διαδερμική χορήγηση οιστρογόνων έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς για πολλές ασθενείς συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο φλεβικής θρόμβωσης σε σύγκριση με την από του στόματος χορήγηση. Η επιλογή θεραπείας, πάντως, εξαρτάται από το ατομικό ιατρικό ιστορικό και δεν είναι ίδια για όλες τις γυναίκες.
Στο μεταξύ, δύο ακόμη σκευάσματα, το Duavive της Pfizer και το Climodien της Bayer, αποσύρονται από την αγορά για εμπορικούς λόγους. Οι εταιρείες υποστηρίζουν ότι υπάρχουν εναλλακτικές θεραπείες, όμως πολλές από αυτές παρουσιάζουν επίσης ελλείψεις.
Η υπόθεση έχει προκαλέσει αντιδράσεις στην Ισπανία και κινητοποίηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η Ισπανική Ένωση για τη Μελέτη της Εμμηνόπαυσης ζήτησε να εξεταστούν περιορισμοί στη διανομή των συγκεκριμένων φαρμάκων εκτός χώρας, ενώ ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων αξιολογεί τη σοβαρότητα της έλλειψης του Lenzetto.
Παράλληλα, ευρωβουλευτές έχουν ζητήσει παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, επισημαίνοντας ότι η πρόσβαση σε αναγκαίες θεραπείες δεν μπορεί να εξαρτάται αποκλειστικά από την εμπορική ελκυστικότητα κάθε εθνικής αγοράς.
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην Ισπανία. Αφορά τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η ευρωπαϊκή φαρμακευτική αγορά όταν η ζήτηση αυξάνεται ταχύτερα από την προσφορά και οι εταιρείες καλούνται να αποφασίσουν πού θα διαθέσουν τα περιορισμένα αποθέματά τους.
Η αύξηση της παραγωγής απαιτεί χρόνο και επενδύσεις, όμως τα στοιχεία που παρουσιάζει η «El País» δείχνουν ότι οι διαφορές στις τιμές μπορούν να επηρεάσουν την κατανομή των φαρμάκων μεταξύ των χωρών.
Το βασικό ερώτημα είναι αν ένα δημόσιο σύστημα υγείας μπορεί να εγγυηθεί τη συνέχεια μιας αναγκαίας θεραπείας όταν η διάθεσή της καθορίζεται από εμπορικές αποφάσεις. Όπως επισημαίνει το ισπανικό Ινστιτούτο Γυναικών, σε ένα καθολικό δημόσιο σύστημα υγείας η οικονομική δυνατότητα δεν πρέπει να καθορίζει ποια ασθενής μπορεί να συνεχίσει τη θεραπεία της και ποια αναγκάζεται να τη διακόψει.
Την ώρα που οι φαρμακοβιομηχανίες ανακοινώνουν αυξημένες πωλήσεις και επεκτείνονται σε νέες αγορές, πολλές γυναίκες εξακολουθούν να αναζητούν από φαρμακείο σε φαρμακείο τα φάρμακα που χρειάζονται. Και αυτή είναι η μεγαλύτερη αντίφαση μιας αγοράς που αναπτύσσεται οικονομικά, χωρίς να εξασφαλίζει πάντοτε την πρόσβαση των ασθενών στις θεραπείες της.
Comments are closed.