Θεολογική Σχολή της Χάλκης: Πρώτα τα εγκαίνια, μετά η επαναλειτουργία

Περί τα τέλη Σεπτεμβρίου προβλέπει ο αρχικός σχεδιασμός του Φαναρίου να γίνουν τα εγκαίνια των ανακαινισμένων κτιρίων της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, ενώ την ίδια στιγμή ο σχεδιασμός επαναλειτουργίας της, ως εκπαιδευτικού ιδρύματος, προχωρά με προσεκτικά και θεσμικά βήματα, βάσει της τουρκικής νομοθεσίας και με σεβασμό στο Σύνταγμα της γειτονικής χώρας. Τα εγκαίνια των νέων, υπερσύγχρονων κτιριακών δομών είναι γεγονός – σταθμός στην ιστορία της Σχολής, αλλά παράλληλα και ένα διαφορετικό γεγονός από αυτή καθαυτήν την επαναλειτουργία της.

Τη διαδικασία επαναλειτουργίας παρακολουθεί προσωπικά ο Οικουμενικός Πατριάρχης, ο οποίος γνωρίζει καλύτερα από όλους την τουρκική δημόσια διοίκηση και τον τρόπο σκέψης των ιθυνόντων.

Πρόκειται, άλλωστε, για τον μακροβιότερο Πατριάρχη στην ιστορία των 17 αιώνων του Οικουμενικού Πατριαρχείου. «Η πολύ καλή προσωπική του επικοινωνία με τον πρόεδρο Ερντογάν θεωρείται κλειδί στην εξέλιξη της υπόθεσης», τονίζει αρμόδια πηγή, «και δεν επηρεάζεται στην ουσία της από τις όποιες γεωπολιτικές αναταράξεις στην τρέχουσα ευαίσθητη συγκυρία».

Ο Βαρθολομαίος επισημαίνει προς κάθε δημόσια Αρχή εντός της Τουρκίας, αλλά και με συνομιλητές του στο εξωτερικό, πως η επαναλειτουργία της Χάλκης αφορά το Γένος των Ορθοδόξων απανταχού και δεν έχει άλλες παραμέτρους «που ανιστόρητοι κύκλοι επιχειρούν να της προσδώσουν». Χαρακτηριστικό του διεθνιστικού χαρακτήρα που έχει το ζήτημα είναι ότι η υπόθεση παρακολουθείται στενά τόσο από τις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και από την Ευρωπαϊκή Ενωση, η οποία έχει επανειλημμένα επικρίνει την Τουρκία για ζητήματα θρησκευτικών ελευθεριών που αφορούν τις μη μουσουλμανικές μειονότητες.

Αλλωστε, ήδη πριν από τη φετινή Σύνοδο του ΝΑΤΟ είχαν ακουστεί από τουρκικά κυβερνητικά χείλη θετικές αναφορές σχετικά με το ενδεχόμενο της επαναλειτουργίας της, αφού διαβλέπουν πως μια τέτοια απόφαση θα είχε μεγάλη συμβολική και πολιτική σημασία, καθώς, όπως υπογράμμιζαν, θα γινόταν δεκτή με ικανοποίηση από το Οικουμενικό Πατριαρχείο, τον ορθόδοξο κόσμο, την Ευρώπη, τις ΗΠΑ και τη διεθνή κοινότητα. Θα αποτελούσε επίσης μια κίνηση υψηλού κύρους για την ίδια την Τουρκία, έχει επισημάνει ο τουρκικός Τύπος.

Ως μεταπτυχιακή Σχολή

Από τον Ιούνιο φέτος, έγκυρες πηγές είχαν εκμυστηρευθεί στα «ΝΕΑ» ότι η άμεση επαναλειτουργία της Σχολής είναι αρκετά δύσκολο εγχείρημα, καθώς έχουν διαμορφωθεί νέα θεσμικά δεδομένα στην τουρκική ανώτατη εκπαίδευση από το 1971, όταν ανέστειλε τη λειτουργία της η Σχολή, λόγω των ασφυκτικών περιορισμών που ετέθησαν προς όλα τα εκπαιδευτικά ιδρύματα της γείτονος.

Μέχρι αυτή τη στιγμή, το κυρίαρχο σενάριο αναφέρεται στην επαναλειτουργία της ως ενός είδους «μεταπτυχιακού τμήματος». Με τον τρόπο αυτό το Φανάρι αποφεύγει τον σκόπελο της αναζήτησης τουρκικού Πανεπιστημίου, υπό το οποίο θα λειτουργούσε εάν ήθελε να είναι πανεπιστημιακή σχολή, και θα αναζητήσει απλή συνεργασία, ενώ η επαναλειτουργία της ως μεταπτυχιακού τμήματος («ιεροδιδασκαλείο») εμπίπτει σε χαμηλότερα επίπεδα γραφειοκρατίας της διοικητικής μηχανής. Και το πιο σημαντικό είναι ότι ως μεταπτυχιακό τμήμα θα είχε περισσότερα περιθώρια αυτονομίας στη διδασκαλία λόγω της χρήσης του Διαδικτύου και της ψηφιοποίησης των αρχείων.

Επισημαίνεται ότι στη συνάντηση συνεργασίας Βαρθολομαίου – Ερντογάν στην Άγκυρα φέτος τον Ιούνιο ο τούρκος πρόεδρος έδειξε ότι «διατηρεί ζώσα την πολιτική βούληση για να εξευρεθεί λύση για την επαναλειτουργία της Σχολής», η οποία παραμένει κλειστή από το 1971. Ενδεικτικό της κατεύθυνσης επαναλειτουργίας της ως μεταπτυχιακού τμήματος είναι και το γεγονός ότι στη συνάντηση των δύο ανδρών δεν παρίστατο ο υπουργός Παιδείας Γιουσούφ Τεκίν, αλλά ο πρόεδρος του Ανώτατου Συμβουλίου Εκπαιδεύσεως Ερόλ Οζβάρ που είναι καθ΄ ύλην αρμόδιος.