Η έναρξη του Φεστιβάλ Αθηνών με τις «ανασκαφές» του Σλήμαν

Ενα δάσος υποδεχόταν το βράδυ της Παρασκευής στον προαύλιο χώρο της Πειραιώς 260 όσους θεατές επέλεξαν να δώσουν το «παρών» στην πρεμιέρα του φετινού Φεστιβάλ Αθηνών – Επιδαύρου. Χαμηλότερα και ψηλότερα δέντρα τοποθετημένα σε ειδικά γκρίζα πλαίσια δημιουργούν έναν λαβύρινθο. Και παρά την αρχική αμηχανία μπροστά στην απρόσμενη αυτή αλλαγή στη μεγάλη αυλή της Πειραιώς (η οποία διαβάσαμε στο σχετικό ενημερωτικό κείμενο ότι είναι εμπνευσμένη από τις δράσεις του Γιόζεφ Μπόις), η ιδέα ότι μετά το πέρας του Φεστιβάλ τα δέντρα αυτά θα μεταφυτευθούν στο Μάτι ήταν αρκετή για να χαρίσει χαμόγελα.

Κεντρικό θέμα στα πηγαδάκια των πιστών του Φεστιβάλ στην πρεμιέρα – που συνεπάγεται και την επίσημη έναρξη του καλοκαιριού – ήταν οι αλλαγές που έχουν γίνει στο χώρο: η μετατόπιση του εκδοτηρίου εισιτηρίων (στα δεξιά του κέντρου της αυλής), η νέα θέση της σκηνής για τα μεταμεσονύκτια Live, στο κενό που δημιουργήθηκε από την αποδόμηση μικρών κτιρίων ανάμεσα στους χώρους Β και Η. Η επαναλειτουργία της αυλής πίσω από τον χώρο Δ (η οποία γέμισε αμέσως μετά την παράσταση) με το φωτισμένο τροχόσπιτο στο βάθος, αλλά και η έλλειψη χώρου στάθμευσης.

Ακριβώς 15 λεπτά μετά τις 21.00 το «τρίτο κουδούνι» ήχησε στον χώρο Δ – τον μοναδικό που φιλοξενούσε παράσταση. Τα φώτα έσβησαν στην κατάμεστη αίθουσα. Και η παράσταση-εμπειρία των Χάινερ Γκέμπελς και Μίχαελ Ζίμον «Σλήμαν ΙΙΙ» ξεκίνησε κρατώντας αποκλεισμένη τη θέα προς τη σκηνή με δύο μεγάλα μαύρα πάνελ κι ένα ηχείο να αιωρείται από την οροφή παίζοντας δυνατά ένα ποντιακό τραγούδι, ενώ ο Ερρίκος Σλήμαν (Ακύλλας Καραζήσης) αφοσιωμένος στο ανασκαφικό του έργο, ως ερασιτέχνης αρχαιολόγος, απαγγέλλει αποσπάσματα από το ημερολόγιό του.

Ο ήχος σειρήνων θα τον διακόψει. Τα πάνελ θα αποκαλύψουν τη σκηνή. Τα φώτα – εκ των βασικών συντελεστών της παράστασης – θα δημιουργήσουν αρχαιολογικές τομές: θα αναδείξουν κάποια σημεία και κάποια άλλα θα τα αφήσουν στο σκοτάδι.

Εικόνες και ήχοι

Οσα συντελούνται στη σκηνή απαιτούν εγρήγορση από τον θεατή: να αντιληφθεί το παλίμψηστο που συμβαίνει στο οπτικό του πεδίο – έναν κάναβο που δημιουργείται από το φως, ένα αποτύπωμα που με αγωνία και πόνο δημιουργείται στο πάτωμα μπροστά στα μάτια του, μια σειρά από ευρήματα που αποκαλύπτονται από τον ανασκαφέα της Τροίας μέσα από μαύρα καλύμματα, δύο γερανοί που αλλάζουν διαρκώς θέση. Και παράλληλα να ακούει το ηχητικό παλίμψηστο.

Οχι μόνο εκείνο των εννέα στρωμάτων του λόφου Χισαρλίκ που έσκαψε ο Σλήμαν αναζητώντας την ομηρική Τροία. Αλλά εκείνο που δημιούργησε στην αντίπερα όχθη του Αιγαίου ο χρόνος: αποσπάσματα από την Ιλιάδα, νόμοι της φυσικής, την προφητεία της Κασσάνδρας (Ανδρομάχη Φουντουλίδου), παραδοσιακά τραγούδια (Λυδία Κονιόρδου), μελωδίες ενός πολύ μεταγενέστερου Εκτορα, του Μπερλιόζ (Αγγελος Κυδωνιεύς), ρεμπέτικα και ηλεκτρονική μουσική σε μια γλωσσική μείξη (ελληνικά, γαλλικά, αγγλικά και γερμανικά) και με συνοδεία μπουζουκιού (Ανέστης Μπαρμπάτσης) και κλαρίνου (Φίλιππος Φασούλας) επί σκηνής. Τα φώτα άναψαν 70 λεπτά αργότερα και το δυνατό χειροκρότημα έδωσε θετικό πρόσημο στην εκκίνηση της φετινής χρονιάς.