Η Άγκυρα υψώνει τείχη

Η Ανατολική Μεσόγειος εξελίσσεται σε μία από τις πιο θερμές γεωπολιτικές σκακιέρες του πλανήτη. Η αίσθηση της Τουρκίας ότι βρίσκεται αντιμέτωπη με μια συντονισμένη προσπάθεια στρατηγικής περικύκλωσης και διπλωματικής απομόνωσης αποτελεί το άλλοθι για τις νέες απειλές της, αν και η αλήθεια είναι ότι εκείνη προκάλεσε αντίβαρα με την αναθεωρητική της προσέγγιση στο status quo της περιοχής.

Η Αγκυρα βλέπει τις κινήσεις της Ελλάδας, του Ισραήλ, της Κύπρου και της Γαλλίας όχι ως μεμονωμένες διμερείς επαφές, αλλά ως ένα ενιαίο, συμπαγές μέτωπο που έχει ως στόχο να περιορίσει την περιφερειακή της ισχύ και να την αποκλείσει από τις κρίσιμες εξελίξεις. Η ρίζα της τουρκικής ανησυχίας εντοπίζεται στον βυθό της Μεσογείου. Η ανακάλυψη πλούσιων κοιτασμάτων φυσικού αερίου λειτούργησε ως επιταχυντής εξελίξεων.

Η δημιουργία του EastMed Gas Forum, ενός οργανισμού όπου συμμετέχουν μεταξύ άλλων η Ελλάδα, η Κύπρος, το Ισραήλ, η Αίγυπτος και η Γαλλία – αλλά από τον οποίο η Τουρκία αποκλείστηκε όχι γιατί οι συμμετέχουσες χώρες την απέκλεισαν, αλλά γιατί δεν θέλησε η ίδια να προσαρμοστεί στις αρχές του διεθνούς δικαίου πάνω στις οποίες βασίστηκε ο φορέας αυτός –, ερμηνεύτηκε από την Αγκυρα ως μια εχθρική κίνηση σφετερισμού του θαλάσσιου πλούτου.

Παράλληλα, οι συμφωνίες οριοθέτησης Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) μεταξύ της Αθήνας και του Καΐρου, έστω και μερικώς, σε συνδυασμό με τις αντίστοιχες συμφωνίες Λευκωσίας και Τελ Αβίβ, δημιούργησαν ένα νομικό και γεωγραφικό πλαίσιο που εγκλωβίζει τις τουρκικές διεκδικήσεις.

Η Αγκυρα αντιδρά έντονα στη θέση του διεθνούς δικαίου ότι μικρά νησιά, όπως το Καστελλόριζο, ή η Κυπριακή Δημοκρατία έχουν υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ και ως εκ τούτου μπορούν να της στερήσουν χιλιάδες τετραγωνικά χιλιόμετρα υφαλοκρηπίδας, περιορίζοντάς τη στον κόλπο της Αττάλειας.

Η τριμερής δε συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ έχει ξεπεράσει προ πολλού το επίπεδο των τυπικών διπλωματικών διακηρύξεων, αποκτώντας βαθιά στρατιωτικά χαρακτηριστικά.

Η εμφάνιση του Ισραήλ

Για την Τουρκία, η οποία ιστορικά επένδυε στην απομόνωση της Κύπρου και στην πίεση προς την Ελλάδα, η εμφάνιση του Ισραήλ ως στρατηγικού εταίρου αυτών των δύο χωρών αποτελεί σοβαρό πλήγμα. Οι κοινές στρατιωτικές ασκήσεις μεγάλης κλίμακας, η ανταλλαγή πληροφοριών και η εκπαίδευση ισραηλινών δυνάμεων στο κυπριακό έδαφος στέλνουν ένα σαφές μήνυμα αποτροπής.

Η Αγκυρα αντιλαμβάνεται ότι σε περίπτωση κρίσης δεν θα έχει να αντιμετωπίσει μόνο την Ελλάδα ή την Κύπρο, αλλά ένα ευρύτερο δίκτυο ασφαλείας με τεράστια τεχνολογική και στρατιωτική υπεροχή. Αν ο άξονας της Ανατολικής Μεσογείου ανησυχεί την Αγκυρα, η δυναμική παρέμβαση της Γαλλίας τη θορυβεί βαθύτατα. Το Παρίσι έχει σχεδόν αναλάβει ρόλο θεματοφύλακα της ευρωπαϊκής κυριαρχίας στην περιοχή, συγκρουόμενο ανοιχτά με τις τουρκικές φιλοδοξίες.

Η υπογραφή της ελληνογαλλικής στρατηγικής συμφωνίας, η οποία περιλαμβάνει τη ρήτρα αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής από τη μια και τη συμφωνία στάθμευσης γαλλικών μονάδων σε κυπριακό έδαφος από την άλλη, άλλαξε ριζικά τα δεδομένα. Η Τουρκία γνωρίζει πλέον ότι οποιαδήποτε επιθετική κίνηση εναντίον της ελληνικής και κυπριακής επικράτειας ενεργοποιεί αυτόματα μια πυρηνική δύναμη της Δύσης.

Την ίδια στιγμή, το εξοπλιστικό μπαράζ της Αθήνας με την απόκτηση των μαχητικών Rafale και των φρεγατών Belh@rra και την ολοένα αυξανόμενη απόκτηση ισραηλινών οπλικών συστημάτων αιχμής ανέτρεψε την ισορροπία δυνάμεων στο Αιγαίο, προκαλώντας έντονο εκνευρισμό στην τουρκική στρατιωτική ηγεσία.

Η Τουρκία θεωρεί ότι αν δεν σπάσει αυτό το «τείχος» με δυναμικά μέσα – όπως το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο, η αποστολή ερευνητικών σκαφών με τη συνοδεία πολεμικών πλοίων και η πίεση για λύση δύο κρατών στην Κύπρο – θα αποκλειστεί μόνιμα από τις αυριανές ενεργειακές και εμπορικές λεωφόρους. Σε αυτό το πλαίσιο είναι και η διαφημιζόμενη νομοθέτηση του αναθεωρητικού δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας».