Η Άγκυρα έχει μετατρέψει τα Κατεχόμενα σε μια εκτεταμένη στρατιωτική βάση – Ο χάρτης της κατοχής

Δεν περνά πλέον ούτε εβδομάδα χωρίς η Τουρκία να καταγγέλλει ότι η Ελλάδα, η Κυπριακή Δημοκρατία και το Ισραήλ επιχειρούν να την περικυκλώσουν. Η τελευταία τέτοια δήλωση καταγράφηκε προ ημερών, μέσα σε ένα κλίμα ραγδαίας όξυνσης της ρητορικής και μετά την υπογραφή της ελληνοϊσραηλινής συμφωνίας ύψους 3 δισ. ευρώ για την «Ασπίδα του Αχιλλέα», την οποία ο φιλοκυβερνητικός τουρκικός Τύπος παρουσιάζει ως ανατροπή των ισορροπιών, ακόμη και στην Κύπρο.

Για να καταλάβει, όμως, κανείς το εύρος της υπερβολής αυτού του επιχειρήματος, πρέπει να έχει πλήρη εικόνα του τι συμβαίνει ειδικά στην Κύπρο, όπου η Τουρκία είχε ήδη μετατρέψει τα Κατεχόμενα σε μια εκτεταμένη στρατιωτική βάση πολύ πριν αρχίσει η τριμερής συνεργασία, ενισχύοντας ακόμη περισσότερο την παρουσία της τα τελευταία χρόνια.

«ΤΑ ΝΕΑ» παρουσιάζουν για πρώτη φορά έναν χάρτη της Κύπρου – τον χάρτη της κατοχής όπως αυτή έχει διαμορφωθεί σήμερα, με αριθμούς, οπλικά μέσα και γεωγραφική κατανομή. Η πιο πρόσφατη δημόσια εκτίμηση ανεβάζει τους τούρκους στρατιωτικούς στα Κατεχόμενα σε περισσότερους από 35.000 – δηλαδή, ως απλή αναλογία, σε περισσότερους από δέκα ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο κατεχόμενου εδάφους. Σε αυτούς προστίθενται περίπου 3.500 εν ενεργεία τουρκοκύπριοι κληρωτοί της Διοίκησης Δυνάμεων Ασφαλείας (GKK), καθώς και έως 26.000 τουρκοκύπριοι έφεδροι.

Στρατιωτική αρχιτεκτονική

Δεν πρόκειται για μικρή δύναμη. Η Διοίκηση Τουρκικών Δυνάμεων Κύπρου, με αρχηγείο στην Κερύνεια, υπάγεται στις Τουρκικές Χερσαίες Δυνάμεις. Η GKK αποτελεί ξεχωριστό τουρκοκυπριακό μηχανισμό, διοικείται όμως από τούρκο ανώτατο αξιωματικό και λειτουργεί μέσα στο ίδιο αμυντικό σύστημα. Πρόκειται, συνεπώς, για ενιαία στρατιωτική αρχιτεκτονική και όχι για χαλαρή παρουσία μερικών μονάδων.

Ο χερσαίος κορμός του κατοχικού στρατού αποτελείται από δύο μηχανοκίνητες μεραρχίες. Η 28η καλύπτει τον ανατολικό τομέα, με μονάδες στην Ασσια, στην Τύμπου, στον Μαραθόβουνο και στην Τρεμετουσιά. Η 39η καλύπτει τον δυτικό τομέα, με μονάδες στη Μύρτου, στην Πεντάγεια, στη Σκυλλούρα, στην Κάτω Ζώδια και στον Αγιο Βασίλειο. Στην Κυθρέα βρίσκεται η 14η Τεθωρακισμένη Ταξιαρχία, με τρία τάγματα αρμάτων, ένα μηχανοκίνητο τάγμα και μία μοίρα αυτοκινούμενου πυροβολικού, ενώ στην Αγύρτα εδρεύει το 109ο Σύνταγμα Πυροβολικού. Τη διάταξη συμπληρώνουν μονάδες ειδικών δυνάμεων και πεζοναυτών, καθώς και μονάδες μηχανικού, διαβιβάσεων και διοικητικής μέριμνας.

Οι αριθμοί του εξοπλισμού ακυρώνουν εντελώς την εικόνα μιας συμβολικής παρουσίας. Η καταγραφή ανοικτών πηγών, στην οποία βασίζεται ο χάρτης, περιλαμβάνει 287 άρματα M48A5T2, περίπου 700 ερπυστριοφόρα τεθωρακισμένα οχήματα και περί τα 280 πυροβόλα και συστήματα πολλαπλών εκτοξευτών ρουκετών συνολικά, χωρίς να υπολογίζονται όλμοι, αντιαρματικά όπλα και φορητά αντιαεροπορικά συστήματα.

Αεροναυτική πλατφόρμα

Το ουσιώδες νέο στοιχείο είναι ότι τα Κατεχόμενα μετατρέπονται από στατικό χερσαίο προγεφύρωμα σε δικτυωμένη αεροναυτική πλατφόρμα. Το Λευκόνοικο χρησιμοποιείται από το 2019 ως βάση για Bayraktar TB2, με επίγειο σταθμό δεδομένων στον Πενταδάκτυλο. Στις 9 Μαρτίου 2026 η Τουρκία ανέπτυξε στην Τύμπου έξι F-16 και μη κατονομαζόμενα συστήματα αεράμυνας. Ο αριθμός των αεροσκαφών που παραμένουν σήμερα εκεί δεν είναι γνωστός. Η κίνηση, ωστόσο, απέδειξε ότι ένα πολιτικό αεροδρόμιο μπορεί μέσα σε λίγες ώρες να μετατραπεί σε προωθημένη βάση μαχητικών.

Από τις 20 Ιουλίου λειτουργεί, επίσης, το νέο σύστημα θαλάσσιας επιτήρησης, με κέντρο ελέγχου στην Αμμόχωστο, παράκτιους σταθμούς στην Καρπασία, στη Λιβερά και στον Αγιο Θεόδωρο, συλλογή δεδομένων από την Καντάρα και ταυτόχρονη μετάδοση της εικόνας στη Μερσίνα. Ραντάρ, κάμερες, AIS και αισθητήρες παρακολουθούν σε 24ωρη βάση την κίνηση των πλοίων. Μαζί με τα λιμάνια της Κερύνειας και της Αμμοχώστου, την ακτοφυλακή, την εγκατάσταση στο Μπογάζ και τα σχέδια για μεγαλύτερη ναυτική βάση στην Καρπασία, διαμορφώνεται μια ενιαία αλυσίδα ελέγχου σε ξηρά, αέρα και θάλασσα.

Στις 4 Σεπτεμβρίου ο υπουργός Αμυνας, Βασίλης Πάλμας, δήλωσε ευθέως ότι η Ελλάδα, η Κύπρος και το Ισραήλ αντιμετωπίζουν κοινή απειλή από την Τουρκία.

Η χρονική ακολουθία, όμως, έχει σημασία: η τριμερής συνεργασία αναπτύχθηκε δεκαετίες μετά την εγκατάσταση του τουρκικού στρατού στην Κύπρο και σε συνθήκες ήδη βαθιάς στρατιωτικής ανισορροπίας.

Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» συνιστά ασφαλώς σημαντική αμυντική μεταβολή. Διασυνδέει το David’s Sling, το SPYDER, το BARAK MX, ραντάρ και συστήματα διοίκησης για την άμυνα της Ελλάδας έναντι πυραύλων, αεροσκαφών και UAV. Η συνεργασία της Ελλάδας με το Ισραήλ και την Κύπρο αποκτά μεγαλύτερο στρατιωτικό βάθος και η Τουρκία δικαιούται να αξιολογεί τις συνέπειές της. Παραμένει, όμως, εκτεθειμένη όταν παρουσιάζει τον εαυτό της ως άοπλο θεατή μιας επιθετικής περικύκλωσης – ένα αφήγημα που, ειδικά στην περίπτωση της Κύπρου, δεν αντέχει στη βάσανο ούτε των αριθμών ούτε της γεωγραφίας.

Το πραγματικό ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι ποιος χαράσσει υποθετικά «τόξα» στους χάρτες, αλλά ποιος έχει ήδη απλώσει στην Κύπρο ένα πραγματικό τόξο από στρατιώτες, άρματα, πυροβολικό, drones, μαχητικά και ραντάρ. Η Αγκυρα καταγγέλλει ότι περικυκλώνεται. Ο χάρτης, όμως, δεν αφήνει περιθώριο υπεκφυγής: στην Κύπρο η Τουρκία δεν είναι η περικυκλωμένη δύναμη. Είναι η δύναμη κατοχής – εκείνη που κρατά και στρατιωτικοποιεί πάνω από το ένα τρίτο του νησιού. Αυτό δεν είναι αφήγημα. Είναι η πραγματικότητα επί του εδάφους.