ΗΠΑ και Ιράν: Συνομιλίες στο Κατάρ μετά την κλιμάκωση – Στο επίκεντρο τα Στενά του Ορμούζ

Ιράν και Ηνωμένες Πολιτείες ανακοίνωσαν τη Δευτέρα την έναρξη συνομιλιών αντιπροσωπειών τους στο Κατάρ, με τις επαφές να αναμένονται εντός της ημέρας. Η εξέλιξη έρχεται μετά από ημέρες ανταλλαγής πληγμάτων, ωστόσο η Τεχεράνη μίλησε για επαφές τεχνικού επιπέδου και όχι για απευθείας διαπραγματεύσεις, ενώ η Ουάσιγκτον έκανε λόγο για «συναντήσεις υψηλού επιπέδου».

Σύμφωνα με αμερικανό αξιωματούχο που επικαλέστηκε το Γαλλικό Πρακτορείο, τα δύο μέρη αποφάσισαν να σταματήσουν τις επιθέσεις, παρά το γεγονός ότι είχαν ήδη υπογράψει καταρχήν συμφωνία – το λεγόμενο «μνημόνιο κατανόησης» – στα μέσα Ιουνίου, με στόχο τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή.

Ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε μέσω Truth Social ότι «το Ιράν ζήτησε συνάντηση» και πως αυτή θα πραγματοποιηθεί στη Ντόχα. Λίγο αργότερα, η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Κάρολαϊν Λέβιτ ανέφερε στο Fox News ότι οι απεσταλμένοι του προέδρου, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, μεταβαίνουν στο εμιράτο για να συμμετάσχουν σε «συναντήσεις υψηλού επιπέδου».

Διπλωματική πηγή ανέφερε στο AFP ότι επίκειται συνάντηση τεχνικών ομάδων τις επόμενες ημέρες, υπογραμμίζοντας πως πλέον λειτουργούν «επιχειρησιακοί δίαυλοι επικοινωνίας για την αποκλιμάκωση συμβάντων».

Εντάσεις στα Στενά του Ορμούζ

Αρχικά η ιρανική διπλωματία διέψευσε την πραγματοποίηση συνάντησης, ωστόσο αργότερα επιβεβαίωσε ότι στέλνει «αντιπροσωπεία εμπειρογνωμόνων» στη Ντόχα. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγαεΐ ξεκαθάρισε πως «τις επόμενες ημέρες δεν θα διαπραγματευτούμε με την αμερικανική πλευρά σε κανένα επίπεδο».

Οι εντάσεις επικεντρώνονται στη διαχείριση στα Στενά του Ορμούζ, όπου η ναυσιπλοΐα περιορίστηκε το Σαββατοκύριακο μετά από δύο επιθέσεις σε πλοία. Σύμφωνα με την εταιρεία παρακολούθησης Kpler, το Σάββατο διέσχισαν το στενό 29 πλοία και την Κυριακή 12, αριθμοί σημαντικά μειωμένοι σε σχέση με τις προηγούμενες ημέρες.

Η Τεχεράνη επιμένει ότι το στενό δεν θα επιστρέψει στην προπολεμική κατάσταση και απειλεί πλοία που επιχειρούν να παρακάμψουν το καθορισμένο δρομολόγιο. Από την Πέμπτη, δύο πλοία χτυπήθηκαν από βλήματα άγνωστης προέλευσης, με τον αμερικανικό στρατό να αποδίδει τις επιθέσεις στο Ιράν. Οι ΗΠΑ απάντησαν με βομβαρδισμούς, στους οποίους η Ισλαμική Δημοκρατία ανταπέδωσε με πυραυλικά πλήγματα και μη επανδρωμένα εναέρια μέσα εναντίον γειτονικών χωρών, όπως το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν.

Η αναζωπύρωση των συγκρούσεων απείλησε να τινάξει στον αέρα την καταρχήν συμφωνία που υπέγραψαν οι πρόεδροι των δύο χωρών στις 17 Ιουνίου.

Διέλευση και ναυσιπλοΐα

Το Ιράν και το Ομάν δηλώνουν ότι θα ασκήσουν τα κυριαρχικά δικαιώματά τους στη διέλευση του στενού και σχεδιάζουν την επιβολή τελών για τις υπηρεσίες τους. Ωστόσο, η Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (CNUDM) του 1982, την οποία η Τεχεράνη δεν έχει επικυρώσει, εγγυάται δικαίωμα «διέλευσης» από διεθνή στενά όπως αυτών του Ορμούζ.

Τα Στενά του Ορμούζ είχε κλείσει de facto όταν ξέσπασε ο πόλεμος στις 28 Φεβρουαρίου, μετά την επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν, γεγονός που αποσταθεροποίησε το παγκόσμιο εμπόριο υδρογονανθράκων και εκτόξευσε τις τιμές του πετρελαίου. Άνοιξε ξανά μόλις την περασμένη εβδομάδα, αν και η Τεχεράνη επιτρέπει τη χρήση μόνο μιας πορείας κατά μήκος των ακτών της.

Το Ομάν, από την πλευρά του, ανακοίνωσε τη δημιουργία εναλλακτικής προσωρινής ρότας, σε συντονισμό με τον ΟΗΕ, για την απομάκρυνση πληρωμάτων και πλοίων που είχαν αποκλειστεί στον Κόλπο. Ο σουλτάνος Χάιθαμ μπιν Ταρίκ και ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν τάχθηκαν υπέρ της «ελεύθερης ναυσιπλοΐας, χωρίς όρους ούτε περιορισμούς» και συμφώνησαν σε κοινές επιχειρήσεις άρσης ναρκών. Η ιρανική διπλωματία αντέδρασε, καλώντας το Παρίσι να μην «περιπλέκει ακόμη περισσότερο» την κατάσταση.

Κλιμάκωση στον Λίβανο

Στον Λίβανο, που συμμετέχει στις συνομιλίες με τις ΗΠΑ κατόπιν αιτήματος της Τεχεράνης, ο ισραηλινός στρατός συνέχισε το Σαββατοκύριακο τις επιχειρήσεις του, παρά τη συμφωνία-πλαίσιο που υπεγράφη στην Ουάσιγκτον για την επίτευξη «διαρκούς ειρήνης». Σύμφωνα με το κρατικό πρακτορείο του Λιβάνου, νέο πλήγμα σημειώθηκε στο νότιο τμήμα της χώρας.

Η συμφωνία προβλέπει ότι το Ισραήλ θα διατηρήσει την κατοχή μέρους του νότιου Λιβάνου όσο η Χεζμπολά, που πρόσκειται στο Ιράν, δεν παραδίδει τα όπλα. Ο πρόεδρος του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν εξέφρασε την «αποφασιστικότητα» των αρχών να επιβληθεί η κρατική εξουσία έως τα σύνορα με το Ισραήλ, με την ανάπτυξη του στρατού στο νότο.

Η Χεζμπολά κατηγορείται ότι οδήγησε τον Λίβανο στον πόλεμο στις αρχές Μαρτίου, εκτοξεύοντας ρουκέτες εναντίον του Ισραήλ σε αντίποινα για τον θάνατο του ιρανού ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε τις πρώτες ώρες της αμερικανοϊσραηλινής επίθεσης στις 28 Φεβρουαρίου. Το Ισραήλ αντέδρασε με εκτεταμένους βομβαρδισμούς και χερσαία εισβολή, προκαλώντας, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας στη Βηρυτό, πάνω από 4.200 ανθρώπους.