Εφιάλτης στον δρόμο προς τις κάλπες σε Γαλλία και Ισπανία

Μέχρι πριν μερικές ημέρες, ο πολιτικός χρόνος έδειχνε να κυλά περίπου φυσιολογικά και χωρίς ιδιαίτερες εκπλήξεις στη Γαλλία και την Ισπανία, τη δεύτερη και την τέταρτη μεγαλύτερη και πολυπληθέστερη χώρα της ΕΕ. Ο δε δρόμος προς τις εκλογές, που ο συνταγματικός προγραμματισμός αμφότερων πρόβλεπε τη διεξαγωγή τους εντός του 2027, έμοιαζε απολύτως προβλέψιμος.

Να, όμως, που τα πράγματα στην πολιτική δεν εξελίσσονται πάντα βάσει προδιαγεγραμμένων τροχιών και, ενίοτε, ο χρόνος πυκνώνει τόσο πολύ και απότομα που φέρνει τα πάνω-κάτω, εκεί που κανείς δεν το περιμένει. Με συνέπεια, οι υπολογισμοί που όλοι έκαναν μέχρι χθες να μοιάζουν άχρηστοι και η επόμενη ημέρα απρόβλεπτη.

Γαλλία: «Παρών» από τους νέους

Στη Γαλλία, για του λόγου το αληθές, οι πάντες είχαν αρχίσει να παίρνουν απόφαση ότι πρέπει να συνηθίσουν στην εικόνα της Μαρίν Λε Πεν στο Μέγαρο των Ηλυσίων. Όλες οι δημοσκοπήσεις, εξάλλου, δείχνουν ότι στον πρώτο γύρο θα είναι νικήτρια με υπερδιπλάσιο ποσοστό από τον δεύτερο, ενώ στον επαναληπτικό θα επικρατήσει με άνεση, όποιον και αν έχει απέναντί της.

Έχοντας, μάλιστα, την προηγούμενη εμπειρία της Ιταλίας, όπου η Τζόρτζια Μελόνι αποδείχθηκε πολύ πιο διαλλακτική και «Ευρωπαία» από ό,τι πίστευαν ορισμένοι όταν βρέθηκε στο τιμόνι της χώρας, το σύστημα – πολιτικό και οικονομικό – είχε αρχίσει να προετοιμάζεται εντατικά για την Λε Πεν. Κι αυτή, με τη σειρά της, φρόντιζε να ρίχνει διαρκώς τους τόνους, να αποφεύγει τις ακρότητες και να μην προκαλεί.

Φαίνεται, όμως, πως η παραδοσιακά ανήσυχη και ασυμβίβαστη γαλλική νεολαία είχε, για μια ακόμη φορά, διαφορετική γνώμη. Για την ακρίβεια, το πιο υποβαθμισμένο και καταπιεσμένο τμήμα της, που δεν περιορίζεται τους μετανάστες των «μπανλιέ» του Παρισιού, αλλά περιλαμβάνει και εκατομμύρια «Γαλλάκια».

Όλες εκείνες και όλους εκείνους, δηλαδή, που βιώνουν τις ανισότητες στο πετσί τους, ήδη από το σχολείο και την εφηβεία, ενώ παράλληλα βλέπουν τον ορίζοντα του μέλλοντός τους να σκοτεινιάζει διαρκώς περισσότερο, καταδικάζοντας τη συντριπτική πλειοψηφία να παραμείνει για πάντα στο περιθώριο. Με συνέπεια να θεριεύει μέσα τους ο οργή και το Μίσος.

Οι συνέπειες είναι αυτές που βλέπουμε καθημερινά στις οθόνες κινητών, υπολογιστών και τηλεοράσεων: Εκατοντάδες σχολεία υπό κατάληψη ή αναγκαστικά κλειστά, πανεπιστήμια σε αναβρασμό, άγριες συγκρούσεις στους δρόμους με τραυματισμούς και πάνω από 5.000 (!) προσαγωγές και συλλήψεις – αλλά και τους εργαζόμενους σε μια σειρά κλάδους (με πρώτη την εκπαίδευση) να ετοιμάζουν τη δική τους μαζική έξοδο στους δρόμους.

Αναζητώντας «πυξίδα»

Σε αυτό το φόντο, η πολιτική αντιπαράθεση μαίνεται – αν και οι περισσότερες δυνάμεις έχουν πιαστεί απροετοίμαστες και δεν έχουν «πυξίδα».

Η κυβέρνηση Μακρόν-Λεκορνί ακολούθησε την πεπατημένη, αδυνατώντας να «διαβάσει» αυτό που πραγματικά συμβαίνει. Γι’ αυτό τον λόγο, έσπευσε να ρίξει την ευθύνη αφενός σε εξτρεμιστικά και κακοποιά στοιχεία που δεν έχουν σχέση με τους μαθητές και, αφετέρου, στην Ανυπότακτη Γαλλία του Μελανσόν.

Ο παλαίμαχος πολιτικός της γαλλικής Αριστεράς, με τη σειρά του, αν και αρχικά είχε ταχθεί δίχως «αστερίσκους» στο πλευρό των διαδηλωτών, καθημερινά αναγκάζεται σε μικρά βήματα πίσω. Τα κάνει δε αποκηρύσσοντας τη βία και τους εμπρησμούς, καθώς φοβάται πως οτιδήποτε άλλο θα του κοστίσει πολιτικά και θα του στερήσει τη δεύτερη θέση στις εκλογές και τη δυνατότητα να μονομαχήσει με την Λε Πεν στον δεύτερο γύρο.

Η επικεφαλής της Ακροδεξιάς, από την πλευρά της, φαίνεται πως επιλέγει να πετάξει τη μάσκα της φιλολαϊκότητας και, σε αυτή τη δύσκολη στιγμή, να εμφανιστεί ως γνήσια συστημική δύναμη, ελπίζοντας ότι αυτό θα της δώσει την τελική ώθηση προς τη νίκη. Έτσι, τάχθηκε υπέρ του νόμου και της τάξης, εξέφρασε την αλληλεγγύη της στις δυνάμεις της αστυνομίας και κατηγόρησε εκ νέου τους πρόσφυγες και μετανάστες που, όπως ισχυρίζεται, έχουν κάνει τη χώρα ξέφραγο αμπέλι.

Τέλος, ο υποψήφιος για την προεδρία και πρώην πρωθυπουργός, Γκαμπριέλ Ατάλ, εκτίμησε πως βρήκε την ευκαιρία να ανεβάσει τις πολιτικές του μετοχές και να αυξήσει τις ελπίδες του για κάποια διάκριση. Γι’ αυτό, επιχειρεί να ξαναζεστάνει τη γνωστή… σούπα του «δημοκρατικού μετώπου», καλώντας σε μια πανστρατιά από τη Δεξιά μέχρι τους Σοσιαλιστές, απέναντι στα επικίνδυνα «άκρα» της Λε Πεν και του Μελανσόν.

Ισπανία: Ο τυφώνας «Μαρικάρμεν»

Στην Ισπανία, την ίδια στιγμή, η γνωστή πλέον σε όλο τον κόσμο Μαρικάρμεν αποτέλεσε, με τη βίαιη έξωσή της, τη θρυαλλίδα που πυροδότησε μια γενικευμένη κοινωνική έκρηξη.

Έκτοτε, οι εικόνες που εκτυλίσσονται φέρνουν στη μνήμη πολλών τα γεγονότα που εκτυλίχθηκαν το 2011, με το «Κίνημα της 15 Μαΐου» και τους «Αγανακτισμένους». Η εμβληματική Πουέρτα δελ Σολ (Πλατεία του Ήλιου), στο κέντρο της Μαδρίτης, έχει μετατραπεί σε μια απέραντη κατασκήνωση, κυρίως νέων, που έχουν μεν στο επίκεντρο των αιτημάτων τους το δικαίωμα στη στέγη, προβάλλουν όμως και άλλα που ισοδυναμούν με μια ριζική αλλαγή στην πολιτική που ακολουθείται.

Με τον τρόπο αυτό, θέτουν σε νέες βάσεις συνολικά την πολιτική αντιπαράθεση και την πορεία προς τις εκλογές, καθώς και τη (δημοσκοπική) εκτίμηση ότι η νέα κυβέρνηση που θα προκύψει από αυτές θα έχει «αφεντικό» το δεξιό Λαϊκό Κόμμα και τον πιθανό σύμμαχό του, το ακροδεξιό Vox.

Η (διαφαινόμενη, αλλά διόλου δεδομένη) ανατροπή έγκειται στο γεγονός ότι όσα συμβαίνουν τις δύο τελευταίες εβδομάδες έχουν σαφές αριστερό πρόσημο και ακυρώνουν την προσπάθεια της Ακροδεξιάς να επιβάλει την ατζέντα της με αφορμή την πρόσφατη μαζική είσοδο προσφύγων και μεταναστών στον ισπανικό θύλακα της Θέουτα, στο Μαρόκο.

Σενάρια πρόωρων εκλογών

Πλέον, όλα τα κόμματα, από τους κυβερνώντες Σοσιαλιστές και τους συμμάχους του μέχρι την αντιπολίτευση και τα τοπικά εθνικιστικά μορφώματα (όπως οι Junts της Καταλονίας), είναι αναγκασμένα να απαντήσουν όχι στα διλήμματα που τα ίδια θέτουν, αλλά στα πραγματικά ερωτήματα και την ατζέντα που επιβάλει η κοινωνία.

Σε αυτό το φόντο, ο πρωθυπουργός Σάντσεθ δέχεται πιέσεις να αποφασίσει πρόωρη προσφυγή στις κάλπες. Το σκεπτικό πίσω από αυτές είναι ότι η καταψήφιση από την αντιπολίτευση του νομοθετικού «πακέτου» που έφερε στη Βουλή η κυβέρνηση την εξέθεσε ανεπανόρθωτα απέναντι στην κοινωνική πλειοψηφία και, κατά συνέπεια, τώρα είναι η μεγάλη ευκαιρία για να ανατραπούν τα προγνωστικά.

Τα πράγματα, ωστόσο, δεν είναι τόσο απλά. Κι αυτό για δύο κυρίως λόγους: Αφενός, επειδή η νέα γενιά των «Αγανακτισμένων» έχει θέσει στο στόχαστρό

της και τη νυν κυβέρνηση και τον επικεφαλής της, θεωρώντας πως έχουν προδώσει τις ελπίδες του κόσμου. Αφετέρου, διότι σήμερα δεν υπάρχει ή δεν φαίνεται να γεννιέται άμεσα κάποια ορατή πολιτική εναλλακτική, όπως ήταν τότε οι Podemos (που επίσης διέψευσαν τις προσδοκίες και γι’ αυτό κινούνται στα όρια της πολιτικής εξαφάνισης).

Quo vadis;

Γι’ αυτό και κάθε προγνωστικό μοιάζει παρακινδυνευμένο – τόσο στην Ισπανία όσο και στη Γαλλία.

Με συνέπεια, το σύστημα εξουσίας και στις δύο χώρες να νιώθει έντονη την απειλή, χωρίς να μπορεί να προσδιορίσει από πού ακριβώς θα προέλθει και πως θα εκφραστεί.

Κι αυτό είναι κάτι που σύντομα μπορεί να βρει την έκφρασή του και σε άλλες χώρες της Ευρώπης.