Ερίκ Φασάν στα ΝΕΑ: «Ο Μακρόν στρώνει τον δρόμο για τη Λε Πεν»

«Ο Μακρόν – ο οποίος εξελέγη δύο φορές ως “ανάχωμα” απέναντι στη Λε Πεν – στρώνει τον δρόμο για την επικράτησή της. Μάλιστα, δίνεται η αίσθηση ότι η Ακροδεξιά βρίσκεται ήδη στην εξουσία» υποστηρίζει, κατά τη συζήτησή μας ο Ερίκ Φασάν, διακεκριμένος γάλλος κοινωνιολόγος, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Paris 8 (Vincennes–Saint-Denis) και ανώτερο μέλος του Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου της Γαλλίας, αναλύοντας τα αίτια και τις συνέπειες της εκτός ελέγχου πλέον «εξέγερσης» των γάλλων μαθητών, που  αποδίδει «στην  ανισότητα του εκπαιδευτικού συστήματος και στην αγωνία τους για το μέλλον τους  ή, μάλλον, για την έλλειψη αυτού».

Μπορούν να γίνουν παραλληλισμοί μεταξύ της σημερινής εξέγερσης και του Μάη του ’68;

Στον δημόσιο διάλογο, ο Μάης του ’68 αποτελεί το μέτρο σύγκρισης για όλα τα κοινωνικά κινήματα που συμμετέχουν νέοι. Αρχικά υπήρξε μια υποτιμητική στάση, με το σκεπτικό ότι «δεν πρόκειται για πραγματική πολιτική». Το κλίμα έχει αλλάξει. Η πρώτη ομοιότητα έγκειται, φυσικά, στο γεγονός ότι πρόκειται για ένα κίνημα μαθητών και φοιτητών, ενώ η δεύτερη ότι συμπίπτει με την εμφάνιση κινητοποιήσεων της εργατικής τάξης ενάντια στο κόστος ζωής. Μια τρίτη ομοιότητα είναι το χιούμορ στα συνθήματα. Υπάρχουν, ωστόσο, σημαντικές διαφορές. Μία από αυτές είναι ότι το κίνημα δεν ξεκίνησε ως αστικό – κάτι που αποτελεί συνέπεια του λεγόμενου εκδημοκρατισμού της εκπαίδευσης. Γι’ αυτό και τα αιτήματα είναι πολύ πιο «λογικά», δηλαδή ρεαλιστικά. Δεν ζητούν οι μαθητές επανάσταση, αλλά αξιοπρεπείς συνθήκες. Ακόμη μία διαφορά. Σε πρόσφατο άρθρο στη «Le Monde» ο Μπορίς Γκομπί γράφει ότι  το ’68, «η ατμόσφαιρα ήταν κόκκινη», ενώ σήμερα «είναι καφέ», το χρώμα του φασισμού. Επιτρέψτε μου να προσθέσω ότι το ’68 η Γαλλία ήταν χώρα νέων ανθρώπων, σήμερα είναι χώρα ηλικιωμένων.

Από κοινωνιολογικής σκοπιάς, πώς ερμηνεύετε την ταχεία μετάβαση από μια εστιασμένη φοιτητική διαμαρτυρία για την εκπαίδευση σε μια γενικευμένη εξέγερση, στην οποία συμμετέχουν συνδικάτα, τα «Κίτρινα Γιλέκα» και περιθωριοποιημένες ομάδες; Ποιοι μηχανισμοί πυροδότησαν αυτή τη σύγκλιση;

Ολα τα κοινωνικά κινήματα που εμφανίστηκαν την τελευταία δεκαετία αντιμετωπίστηκαν με βίαιη καταστολή, από την αστυνομία  και το δικαστικό σύστημα. Νέο φαινόμενο. Απέβη καθοριστικό για τη σύγκλιση των κινητοποιήσεων. Για παράδειγμα, το κίνημα κατά της αστυνομικής βίας στα προάστια συνδέθηκε με τα «Κίτρινα Γιλέκα». Το ίδιο ισχύει και σήμερα. Το ενδιαφέρον είναι ότι φοιτητές από τη μεσαία και την ανώτερη μεσαία τάξη –ακόμη και από σχολές της ελίτ – διεκδικούν τη σύνδεσή τους με το κίνημα των λαϊκών στρωμάτων.

Η κυβέρνηση Λεκορνί αποδίδει τη βία σε ομάδες της Ακρας Αριστεράς και σε παραβατικούς νέους. Ο Νετανιάχου υπαινίχθηκε την ύπαρξη ισλαμικού υποβάθρου. Μπορούν να έχουν βάση αυτές οι αναγωγές;

Αυτό είναι το επιχείρημα του Τραμπ. Για τους νεοφασίστες, είτε είναι ισραηλινοί, είτε αμερικανοί, είτε γάλλοι, η κοινωνική αναταραχή αποτελεί απόδειξη ενός «φυλετικού πολέμου», τον οποίο αποδίδουν στη λεγόμενη «Μεγάλη Αντικατάσταση». Παράλληλα, οι επιθέσεις στη Γαλλία κατά του λεγόμενου «ισλαμο-αριστερισμού» αποτελούν έναν τρόπο ταύτισης της Αριστεράς και του κινήματος Μελανσόν με τους «Μουσουλμάνους» ή τους μαύρους, δηλαδή, γενικότερα, τις φυλετικοποιημένες μειονότητες. Είναι αλήθεια ότι η Ανυπότακτη Γαλλία στηρίζει το μαθητικό κίνημα. Είναι επίσης αλήθεια ότι οι φυλετικές μειονότητες διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στο κίνημα, και μάλιστα από την πρώτη στιγμή. Ας μη γελιόμαστε, όμως. Δεν πρόκειται για έλλειψη ενσωμάτωσης, αλλά για διακρίσεις και καταστολή.

Οι καταστροφές δεν περιορίζονται στα καταστήματα, αλλά επεκτείνονται σε εμβληματικά δημόσια κτίρια. Πρόκειται για μια τυφλή έκρηξη βίας ή για μια στοχευμένη «εικονοκλαστική» επίθεση εναντίον συμβόλων της γαλλικής Δημοκρατίας;

Θα χρειαζόμουν περισσότερες πληροφορίες για να δώσω μια εμπεριστατωμένη ερμηνεία. Φυσικά, αυτά τα σύμβολα είναι πιθανότατα σημαντικά. Ομως, προς το παρόν, αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι χρησιμοποιούνται από τη Δεξιά και την Ακρα Δεξιά για να δαιμονοποιήσουν το μαθητικό κίνημα. Οπως δήλωσε αξιωματούχος της αστυνομίας, ανωνύμως: «Η Μαρίν Λε Πεν πρέπει να βλέπει τηλεόραση και να τρώει ποπ κορν!».

Ο Μακρόν;

Ο Μακρόν δεν φαίνεται να κατανοεί τους νέους – ούτε τη γαλλική κοινωνία. Υποτίθεται ότι θα ήταν ένας νέος πρόεδρος. Αντί για πρόεδρος των νέων που ζουν με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αποδείχθηκε πρόεδρος των συνταξιούχων που παρακολουθούν ειδήσεις στην τηλεόραση, η οποία ελέγχεται σε μεγάλο βαθμό από ακροδεξιούς δισεκατομμυριούχους.

Πώς θα επηρεάσουν τα τρέχοντα γεγονότα τις εκλογές στη Γαλλία, σε έξι μήνες;

Ενα είναι το βέβαιο. Ενισχύεται το χάσμα μεταξύ εκείνων που στηρίζουν το κίνημα από την πλευρά της Αριστεράς και εκείνων που το δαιμονοποιούν –δηλαδή η Δεξιά, η Ακροδεξιά. Το ανησυχητικό είναι ότι πολλοί στον χώρο της Δεξιάς, ακόμη και στον λεγόμενο «κεντρώο» χώρο, φοβούνται την Αριστερά περισσότερο από την Ακροδεξιά. Το είδαμε αυτό στις βουλευτικές εκλογές του 2024. Ετσι μπορούν να ανέλθουν οι φασίστες στην εξουσία.

Τι θα συμβεί στη γαλλική κοινωνία, αν κερδίσει η Μαρίν Λε Πεν;

Τι θα απογίνουμε όλοι μας! Δεν πρόκειται μόνο για τη Γαλλία. Ούτε μόνο για τον Τραμπ. Παρατηρούμε την άνοδο του νεοφασισμού σε όλη την Ευρώπη, στη Λατινική Αμερική και αλλού. Ο Μακρόν, ο οποίος εξελέγη δύο φορές ως «ανάχωμα» απέναντι στη Λε Πεν, στρώνει τον δρόμο για την επικράτησή της. Μάλιστα, δίνεται η αίσθηση ότι η Ακροδεξιά βρίσκεται ήδη στην εξουσία. Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο το αύριο. Αφορά και  το σήμερα.